Yapay zeka tedariki hâlâ büyük ölçüde, müşteri tedarikçinin modeline ince ayar yaptığında sağlayıcının kim olacağı sorusunun henüz sorulmadığı dönemde yazılmış SaaS şablonlarıyla yürüyor. Bir şeyler ters gittiğinde (ayrımcı bir puanlama, sızan bir eğitim kaydı, model tarafından uydurulmuş bir sözleşme hükmü) faturayı kimin ödeyeceğini sözleşme belirler. Müzakerede en çok üzerinde durduğumuz on iki madde şunlar.
Roller ve uyum yükümlülüklerinin paylaşımı
1. AI Act kapsamındaki roller. Her bileşen için kimin sağlayıcı, kimin kullanıcı olduğunu açıkça yazın; müşterinin yaptığı yapılandırma veya ince ayar rolleri tersine çevirirse (esaslı değişiklik) ne olacağı da dahil. Bu konuda sözleşme sessiz kalırsa alıcı, farkında olmadan sağlayıcı konumuna düşebilir.
2. Düzenleyici otoriteyle işbirliği. Otoriteyle muhatap olan taraf, diğer tarafın elindeki belgelere ihtiyaç duyar: teknik dokümantasyon, uygunluk kanıtları, kayıtlar. Bunların, 15 günlük ciddi olay bildirim süresiyle uyumlu, kesin sürelerde teslim edilmesi gerekir.
3. Şeffaflıkla ilgili teslimler. Üretken özelliklerde m. 50 kapsamındaki işaretleme ve bilgilendirmeyi kimin yapacağı; iyi niyet beyanlarıyla değil, somut kabul kriterleriyle belirlenmeli.
Veri ve fikri mülkiyet
4. Müşteri verisiyle model eğitme hakkı. 2026’da en çok müzakere edilen madde: tedarikçi, prompt’larınızı, çıktılarınızı ve belgelerinizi model eğitiminde kullanabilir mi? Varsayılan cevap hayır olmalı; verilecek her izin kapsamı belirli, toplulaştırılmış/kimliksizleştirilmiş ve bedeli ödenmiş olmalı.
5. Veri koruma eki. Yapay zekaya göre uyarlanmış KVKK/GDPR veri işleyen hükümleri: model barındıran şirketler dahil alt işleyenlerin listesi, aktarım mekanizması (Türkiye için 2024 KVKK standart sözleşmeleri) ve türetilmiş çıktıları ile ince ayarları da kapsayan silme yükümlülüğü.
6. Çıktıların mülkiyeti ve serbestçe kullanılabilmesi. Çıktıların devri ya da geniş kapsamlı lisansı ve çıktıların, kullanımı kısıtlayacak şekilde üçüncü kişilere ait içerik barındırmadığına dair taahhüt.
7. Eğitim verisine dayalı taleplere karşı fikri mülkiyet tazminatı. Eğitim verisiyle ilgili telif davaları dünya genelinde sürüyor; korpusu seçen tedarikçi tazminat yükünü üstlenmeli ve “ama prompt’u siz yazdınız” istisnası bu taahhüdü fiilen ortadan kaldırmamalı. Tedarikçinin TDM opt-out ve telif politikasıyla uyumu da kontrol edin.
Performans ve değişiklik yönetimi
8. Modelin tanımlanması ve değişikliklerin kontrolü. Model ve sürümü sözleşmede sabitleyin; modelin davranışını değiştiren model değişimleri, kullanımdan kaldırmalar ve “habersiz güncellemeler” öncesinde bildirim (düzenlemeye tabi kullanımlarda onay) ile eski sürüme dönüş ve paralel çalıştırma süreleri talep edin.
9. Doğruluk SLA’ları ve değerlendirme. “Ticari olarak makul çaba” ifadesi yerine; üzerinde anlaşılmış test setleriyle ölçülebilir değerlendirmeler (eval), yaptırıma bağlanmış performans sapması eşikleri ve (yüksek riskli kullanımlarda) tedarikçinin piyasa sonrası izleme sonuçlarının sizinle paylaşılmasını öngörün.
10. İnsan gözetimine imkân tanınması. Ürün, m. 14’ün sizden sahip olmanızı beklediği araçları sunmalı: güven sinyalleri, kayıtlar, müdahale ve durdurma kontrolleri.
İşler ters gittiğinde
11. Sorumluluk yapısı. Veri ihlali, fikri mülkiyet tazminatı, tedarikçinin uyumsuzluğundan kaynaklanan idari para cezaları ve yasaklı uygulama ihlalleri sorumluluk üst sınırının dışında tutulmalı. Hesabı ücret iadesi üzerinden değil, ödenen ücretin katları üzerinden yapın.
12. Olay yönetimi ve sözleşmenin sona ermesi. Ortak bir olay müdahale planı (kim kime bildirim yapar; KVKK’daki 72 saatlik ve AI Act’teki 15 günlük süreler) ve çıkış hükümleri: ince ayarlar için model ağırlıkları ya da eşdeğer bir süreklilik çözümü, kullanılabilir formatta veri aktarımı ve geçiş dönemi boyunca modele erişimin sürmesi.
Bu rehberi yapay zeka due diligence sorularımız ve AI Act Hazırlık Kontrol Listesi ile birlikte kullanın; aynı on iki başlık, size gönderilen sözleşmeleri incelerken de kontrol listesi işlevi görür.
Kaynak. (AB) 2024/1689 sayılı Yapay Zekâ Tüzüğü (AI Act); 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu. Kanun bağlantıları mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel resmî metinlere gider.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bize ulaşın.
