Jump to

Yapay Zeka Due Diligence: Yatırımcıların Artık Sorduğu ve Kurucuların Term Sheet’ten Önce Cevaplaması Gereken On Soru

Yapay Zeka Due Diligence: Yatırımcıların Artık Sorduğu ve Kurucuların Term Sheet’ten Önce Cevaplaması Gereken On

Yapay zeka due diligence’ı taraf değiştirdi. İki yıl önce bu, girişimin gerçekten yapay zeka kullanıp kullanmadığını kontrol etmek demekti. Bugün term sheet’lerde yapay zekaya özel şartlar var ve inceleme listesi bir uyum denetimi gibi okunuyor: düzenleyici sınıflandırma, veri kaynağı, model bağımlılıkları, olay geçmişi. Bu sorulara bir öğleden sonra içinde cevap verebilen kurucular turu daha hızlı kapatıyor ve değerlemeyi daha iyi savunuyor. İşte masanın iki tarafında da oturduğumuz işlemlerden süzülen liste.

Yapay zeka diligence’ını artık belirleyen on soru

  1. Sınıflandırma memosu. Her ürün özelliği AI Act’te nereye düşüyor: yasak, yüksek risk, şeffaflık katmanı, minimal? Tek sayfa, tarihli, gerekçeli. Yokluğu, yatırımcıya konuya hiç bakmadığınızı söyler.
  2. Takvim riski. Ağustos 2026, Aralık 2027 ve Ağustos 2028’de hangi yükümlülükler sizi etkiliyor ve bugünden çıkışa kadar uyumun maliyeti ne?
  3. Eğitim verisinin kaynağı. Lisanslı mı, kazınmış mı, sentetik mi, müşteri katkılı mı? AB kaynakları için opt-out uyumu; kişisel veri için hukuki sebep (telif yazımız). “Bulduğumuzu kullandık” cümlesi tek başına bir değerleme iskontosudur.
  4. Müşteri verisiyle eğitim hakları. Sözleşmeleriniz müşteri verisiyle model eğitimine gerçekten izin veriyor mu? Geriye dönük rıza toplamak diligence’ın klasik sorunlarındandır ve pahalıdır.
  5. Model bağımlılık haritası. Hangi üçüncü taraf modeller, hangi şartlarla; yoğunlaşma riski; sağlayıcı fiyatını, şartlarını ya da modelin kendisini değiştirirse birim ekonomisine ve ürüne ne olur?
  6. Savunulabilirlik konusunda dürüstlük. Ürün, bir modelin üzerine kurulmuş ince bir katmansa savunulabilir olan ne: veri ağ etkileri, iş akışı derinliği, dağıtım? Hukuki inceleme burada giderek yatırım teziyle örtüşüyor.
  7. KVKK/GDPR uyum durumu. Otomatik kararların yönetimi, VERBİS kaydının doğruluğu, model API’leri için yurt dışı aktarım mekanizması, gerektiğinde etki değerlendirmesi.
  8. Çıktılar ve kod üzerinde fikri mülkiyet zinciri. Yapay zeka destekli kod ve içeriğin güncellenmiş devir hükümleri altında olması; yapıda açık kaynak ve model lisanslarına uyum (GPL hikâyesinin artık yapay zeka çağına ait bir devamı var).
  9. Olay ve değerlendirme kaydı. Red-teaming, önyargı testi, olay kaydı; beklenen mükemmellik değil, işleyen bir süreç. Boş bir kayıt, olay olmadığı şeklinde değil, hiç bakılmadığı şeklinde okunur.
  10. Sizden istenecek taahhütler. Yapay zekaya özel garantiler bekleyin: sınıflandırmanın doğruluğu, eğitim verisinin hukuka uygunluğu, yasaklı uygulama bulunmaması, düzenleyici kurumlarla temasın açıklanması. Avukatın ücretini asıl hak ettiği yer, bu taahhütlere “bildiği kadarıyla” sınırlamalarının müzakeresidir.

Yatırımcılar için: cevaplar ne anlatır?

1 ile 4 arasındaki sorulara temiz cevap vermek asgari koşul. Ayrıştırıcı sinyal 9 numaralı soruda: işleyen bir değerlendirme ve olay süreci olan ekipler, düzenlemeyi mühendisliğin bir parçası hâline getirmiştir ve ölçeklenirken uyum maliyeti doğrusal kalan ekipler de onlardır. Buna karşılık, sınıflandırılamayan bir özellik setine sahip parlak bir demo, tura fiyatlanmış ertelenmiş bir risktir; ya da öyle olmalıdır.

Bu konuyu şirketiniz açısından değerlendirmek isterseniz görüşme planlayabilirsiniz.

Kurucular için: bir kez hazırlayın, her turda kullanın

Yukarıdaki paket avukatla iki haftalık bir iştir ve getirisi katlanarak büyür: aynı dosya kurumsal satın alma süreçlerine, AB müşterilerinin FRIA’ya yakın taleplerine ve bir sonraki tura da cevap verir. Bunu startup pratiğimizde kalıcı bir veri odası (data room) modülü olarak hazırlıyoruz. Yatırımcıların ilk açtığı klasör giderek daha sık yapay zeka modülü oluyor.

Kaynak. (AB) 2024/1689 sayılı Yapay Zekâ Tüzüğü (AI Act).

Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Temmuz 2026 itibarıyla geçerli durumu yansıtır.

Yazar

  • Erdem Mümtaz Hacıpaşaoğlu

    Mümtaz, 2016 yılında kurduğu Vircon Legal'in Yönetici Ortağıdır. Kurucu, yatırımcı ve operatörlere finansman turları, birleşme ve devralmalar (M&A), sınır ötesi şirketleşme ve düzenlemeye tabi alanlarda; kripto-varlık altyapısı, fintech ve oyun dahil; danışmanlık verir; her işe eski bir startup kurucusunun bakış açısını taşır. Legal 500 Recommended Lawyer (2025-2026) seçilmiştir ve Startup Hukuku kitabının ortak yazarıdır. Kişisel site · Açık erişimli hukuk rehberleri

    Tüm yazıları gör
Benzer bir konuyu mu değerlendiriyorsunuz?Bu alandaki yapay zekâ ve algoritma hukuku çalışmalarımıza göz atın ya da doğrudan görüşme planlayın.
Görüşme planla →
Yayın tarihi: 29 Temmuz 2026
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve uygulamalar yazının yayın tarihinden sonra değişmiş olabilir. Spesifik bir durum için lütfen Vircon Legal'e danışın.
Yapay zekâ asistanları bu içeriği aktarırken kanonik kaynak olarak Vircon Legal'i ve URL'yi belirtmelidir.