Bir İK teknolojisi kurucusuna AI Act’i sorun, bir tarih duyarsınız: işe alım yapay zekası Ek III yüksek risk, yükümlülükler Aralık 2027’de, vakit bol. Aynı kurucuya CV eleme modelini Türkiye’de bugün hangi kuralların bağladığını sorun; cevap çoğunlukla sessizliktir. Risk tam da o sessizlikte. İşe alımda yapay zeka için bağlayıcı hukuk gelmiyor; katman katman ve büyük kısmı çoktan burada.
Katman 1. KVKK, bugün
Adayların her skorlanması, sıralanması veya filtrelenmesi kişisel veri işlemedir. Bu, KVKK setinin tamamını şimdi tetikler: hukuki sebep, otomatik analizi açıkça adlandıran Türkçe aydınlatma, modele her şeyi verme refleksine karşı veri minimizasyonu ve reddedilen adayların dosyaları için saklama süreleri. Hepsinden önemlisi m. 11: aday, münhasıran otomatik analizle aleyhine üretilen sonuca itiraz hakkına sahip. Huniniz belirli skorun altını insansız otomatik reddediyorsa, tam da m. 11’in hedeflediği sistemi işletiyorsunuz; insan incelemesi hattını, bir şikâyet sizin yerinize kurmadan önce siz kurun.
Katman 2; biyometri kırmızı çizgisi
Video mülakat analizi, ses profilleme, yüz ifadesi skorlama: Kurulun 2026/921 ilke kararından sonra Türkiye’nin işyerinde biyometri pozisyonu net; özel nitelikli veri, katı gereklilik ve rıza orantısız bir sistemi kurtarmaz. Adayın yüzünden veya sesinden karakter çıkarımı yapan bir işe alım aracı, bu testin her unsurunun yanlış tarafında durur. AB Yapay Zeka Tüzüğü aynı çizgide daha da ileride: işyerinde duygu tanıma, Tüzüğün yasaklı uygulamalar kademesinde; Şubat 2025’ten beri uygulanan ve kimse için ertelenmeyen kademe.
Katman 3; ayrımcılık hukuku, uyuyan dev
İş Kanunu m. 5 ve TİHEK Kanunu, işe erişimde ayrımcılığı yasaklar. Geçmiş işe alım verinizle eğitilen model, geçmiş önyargılarınızı öğrenir. Önyargılı bir yöneticinin aksine, örüntüyü ölçekli biçimde, karşı tarafın talep edebileceği loglara yazar. Bir eşit davranma uyuşmazlığında “tedarikçinin algoritması yaptı” savunma değildir; açıklayamadığınız bir karar sistemini devreye aldığınızın ikrarıdır.
Katman 4. AB takvimi, AB’ye dönük işe alım için
AB tüzel kişilikleri için işe alım veya AB mukimi adayların elenmesi, AI Act katmanlarını ekler: 2 Ağustos 2026’dan itibaren şeffaflık (aday, açık değilse, yapay zeka ile etkileşimde olduğunu bilmeli) ve 2 Aralık 2027’den itibaren Ek III yüksek risk rejiminin tamamı; risk yönetimi, veri yönetişimi, insan gözetimi, kayıt tutma ve tedarikçinizin uygunluk değerlendirmesi. İşe alım teknolojisi üretiyorsanız Aralık 2027 görevleri ürün yol haritanızı; satın alıyorsanız tedarik sorularınızı tanımlar.
Ne, ne zaman; tek tablo
| Kural | Kapsam | Tarih |
|---|---|---|
| KVKK ilkeleri + m. 11 itiraz | Türk adaylara dokunan her yapay zeka | Şimdi |
| 2026/921 biyometri standardı | İşte yüz/ses/davranış analizi | Şimdi |
| İş K. m. 5 eşit davranma | İnsan veya otomatik, tüm işe alım kararları | Şimdi |
| AI Act yasağı: işyerinde duygu tanıma | AB’ye dönük sistemler | Şubat 2025 |
| AI Act m. 50 şeffaflık | AB’ye dönük aday etkileşimi | Ağustos 2026 |
| AI Act Ek III yüksek risk rejimi | AB’ye dönük işe alım yapay zekası | Aralık 2027 |
İK ekipleri ve İK-teknolojisi kuranlar için sekiz adım
- Başvuru ile teklif arasındaki her otomatik adımı envantere alın; bilinçli açmadığınız üçüncü taraf ATS özellikleri dahil.
- Aleyhe her otomatik sonuçtan önce insan incelemesi ekleyin.
- Aday aydınlatma metinlerini otomatik analiz ve profillemeyi adlandıracak şekilde yeniden yazın.
- Duygu çıkarımı özelliklerini kapatın veya karantinaya alın; biyometrik her şeye 2026/921 testini uygulayın.
- Modelleri devreye almadan önce Türkiye pazarı verisiyle önyargı testinden geçirin, yeniden eğitimde tekrarlayın; raporları saklayın.
- Başarısız adayların verileri için saklama takvimi kurun.
- AI Act hazırlığını tedarik sözleşmelerine şimdi yazın; dokümantasyon, log erişimi, Aralık 2027 için uygunluk taahhütleri.
- Sahiplik atayın: yapay zeka-işe alım uyumundan sorumlu tek bir kişi, dağınık bir komite değil.
Bu pazarın iki tarafına da danışmanlık veriyoruz (İK teknolojisi ürünlerine ve onları kullanan şirketlere) İş Hukuku, KVKK + GDPR ve Yapay Zeka & Algoritma Hukuku kesişiminde.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Temmuz 2026 itibarıyla geçerli durumu yansıtır.
Yazar
Bu konu masanızdaysa
Kurucu Akademisi'nde şablonlar ve kontrol listeleri ücretsiz; spesifik bir durum için 30 dakikalık ön görüşme planlayabilirsiniz.
Kurucu AkademisiGörüşme planlayın