Dijital sağlık, yapay zeka düzenlemesinin en çok katmanlı olduğu alan; omnibus ertelemelerinin en çok işe yarayan ek süreyi sağladığı alan da burası. AB’deki kullanıcılara hizmet veren bir Türk sağlık teknolojisi şirketi; tıbbi cihaz mevzuatı, AI Act’in ürünlere ilişkin kuralları, KVKK‘nın en sıkı korunan veri kategorisi ve Sağlık Bakanlığı düzenlemeleriyle aynı anda muhatap. İyi haber şu: hangi kuralın ne zaman uygulanacağı artık plan yapılabilecek kadar belli.
İlk soru: yapay zekanız bir tıbbi cihaz mı?
Her şey kullanım amacına bağlı. Teşhise katkı sağlayan semptom kontrolü, bakım önceliğini belirleyen triyaj, doz desteği, görüntü analizi tıbbi amaçlardır ve yazılımı AB’de MDR kapsamında tıbbi cihaz yazılımı olarak, Türkiye’de de buna paralel TİTCK çerçevesi içinde değerlendirmeye sokar. Wellness konumlandırması (fitness, genel yaşam tarzı) bunun dışında kalır; ancak sınırı sorumluluk reddi beyanları değil, pazarlama dilinizin kendisi belirler. Uygulama mağazasındaki ekran görüntülerinde hastalık tespiti vaat eden bir “wellness” uygulaması, kendi sınıfını kendisi belirlemiş olur.
AI Act’te sağlık için iki ayrı yol
- Ürün yolu (Ek I): MDR’a tabi bir cihazın güvenlik bileşeni olan yapay zeka, tıbbi cihazlara ilişkin uygunluk değerlendirmesi sürecinden geçer ve AI Act gereklilikleri buna eklenir. Omnibus sonrasında bu yükümlülükler 2 Ağustos 2028’den itibaren uygulanacak.
- Kullanım yolu: cihaz niteliği taşımayan sağlık alanındaki yapay zeka (acil triyaj Ek III kapsamında) Aralık 2027 yüksek risk takvimine tabi. Randevu, transkripsiyon gibi yalnızca idari işlerde kullanılan yapay zeka için ise çoğunlukla yalnızca Ağustos 2026‘da başlayan Madde 50 şeffaflık yükümlülükleri geçerli.
KVKK: sağlık verisinde kestirme yol yok
Sağlık verisi KVKK m. 6 uyarınca özel nitelikli kişisel veridir ve esas olarak açık rızayla ya da sır saklama yükümlülüğü altındaki kişiler tarafından belirli sağlık amaçlarıyla işlenebilir. Ürün açısından sonuçları şunlar: rıza süreçleri, sonradan eklenen bir onay kutusu olarak değil, kullanıcı deneyiminin asli bir parçası olarak tasarlanmalı; Türk hastaların verileriyle model eğitmek fiilen, denetime dayanabilecek nitelikte bir anonimleştirme gerektirir (takma adlandırılmış veri hâlâ kişisel veridir); sınır ötesi mimari kararlarınız da (model API’lerinin çoğu verileri yurt dışında işler) en hassas veri kategorisi için Türk hukukundaki aktarım kurallarına uygun olmalıdır.
Sağlık teknolojisi girişimlerine “şimdiden yapın” dediğimiz beş şey
- Önce kullanım amacı beyanını yazın ve pazarlamayı buna göre şekillendirin. Ürün piyasaya çıktıktan sonra yeniden sınıflandırılmak, dijital sağlıkta en pahalıya mal olan durumdur.
- İki yolu haritalandırın: hangi özellik cihaz niteliğine yakın (2028 takvimi), hangisi Ek III kapsamında (Aralık 2027), hangisi yalnızca şeffaflık yükümlülüğüne tabi (Ağustos 2026)? Yol haritanızı buna göre kurun.
- Klinisyenin rolünü gerçekçi tasarlayın: kâğıt üzerinde kararı değiştirebilen ama pratikte her öneriyi onaylayan bir gözetim, otomatik karar olarak değerlendirilir.
- Anonimleştirmeyi aydınlatma metnindeki bir ifade olarak değil, belgelenmiş bir yöntemle yürütülen bir mühendislik işi olarak ele alın.
- Sorumluluk zincirini sözleşmelerle tamamlayın: hastane müşterileri tıbbi hata riskine yakın sorumlulukları size yüklemeye çalışır, model tedarikçiniz de bunları geri iter. Aradaki boşluk ya sözleşmelerinizde kapatılır ya da sizin üzerinizde kalır.
Dijital sağlık, özel olarak odaklandığımız sektörlerden biri; Yapay Zeka & Algoritma Hukuku ile KVKK + GDPR çalışmalarımızın kesiştiği bir alan. Bazı kullanımlara uygulanan FRIA yükümlülüğü için FRIA rehberimize bakabilirsiniz.
Kaynak. (AB) 2024/1689 sayılı Yapay Zekâ Tüzüğü (AI Act); 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu. Kanun bağlantıları mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel resmî metinlere gider.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Temmuz 2026 itibarıyla geçerli durumu yansıtır.
Yazar
-
Tüm yazıları görMümtaz, 2016 yılında kurduğu Vircon Legal'in Yönetici Ortağıdır. Kurucu, yatırımcı ve operatörlere finansman turları, birleşme ve devralmalar (M&A), sınır ötesi şirketleşme ve düzenlemeye tabi alanlarda; kripto-varlık altyapısı, fintech ve oyun dahil; danışmanlık verir; her işe eski bir startup kurucusunun bakış açısını taşır. Legal 500 Recommended Lawyer (2025-2026) seçilmiştir ve Startup Hukuku kitabının ortak yazarıdır. Canonical profile: https://mumtazhacipasaoglu.com · Open-access legal guides: https://github.com/mumtazhpo