4 Ağustos’ta, AI Act şeffaflık kuralları yürürlüğe girdikten iki gün sonra, Türk bir SaaS kurucusuna en büyük Alman müşterisinden e-posta geldi: “Chatbot’unuzun Madde 50’ye uyumunu teyit edin ve sentetik içerik işaretlemenizi anlatın.” Akışta on bir kullanıcı, o hafta bir lansman vardı. Cevap yoktu. Bu rehber o cevap; yeni rejimin ilk haftaları için yazıldı.
Tam olarak ne devreye girdi, görmezden gelmenin bedeli ne?
2 Ağustos 2026‘dan beri AI Act Madde 50 ve üye devlet ceza çerçevesi uygulanıyor. Çoğu ürün için dört yükümlülük kritik: açıkça belli olmadıkça kullanıcıya bir yapay zekayla etkileşimde olduğunu söylemek; yapay zeka üretimi ses, görüntü, video ve metni makine tarafından okunabilir biçimde işaretlemek; deepfake‘leri açıklamak; kamuyu ilgilendiren konularda yayımlanan yapay zeka metnini açıklamak. Aralık 2027’ye ertelenen yüksek risk rejiminin aksine, bunların hiçbiri omnibus ile ertelenmedi.
İki haftalık runbook
1–3. gün: envanter. Sisteminizin insanla konuştuğu veya içerik ürettiği her yüzeyi listeleyin: chat widget’ları, sesli botlar, e-posta taslakları, görsel üretimi, otomatik yayımlanan özetler. Her biri için “makul bir kişi bunun yapay zeka olduğunu bilir miydi?” sorusunu kaydedin. 4–7. gün: bildirim katmanı. Chat ve ses arayüzlerine ilk etkileşimde açık bir bildirim koyun; sözleşme metnine gömmeyin, arayüzde tutun. 8–11. gün: işaretleme katmanı. Üretilen medya makine tarafından okunabilir işaret ister (metadata, menşe standartları, mümkünse watermark); kendi çözümünüzü yazmadan önce model tedarikçinizin neyi gömdüğünü kontrol edin; temel model API’lerinin çoğu artık koruyup aktarmanız gereken menşe metadata’sı taşıyor; sıyırmayın. 12–14. gün: kanıt. Bildirimlerin ekran görüntüsünü alın, işaretleme hattını belgeleyin ve müşteri anketini bir kez, iyi yazılmış, yeniden kullanılabilir bir memo ile cevaplayın.
Sürekli gördüğümüz dört tuzak
Birincisi: “açıkça belli” istisnasının ürününüzü kapsadığını varsaymak; bu, kullanıcının gözünden değerlendirilir ve kurumsal alıcı sözünüze güvenmez. İkincisi: tedarikçinin gömdüğü menşe metadata’sını kendi hattınızda sıyırmak, uyumlu çıktıyı uyumsuza çevirir. Üçüncüsü: Türkiye’den AB kullanıcısına hizmet verirken Madde 50’yi “AB meselesi” saymak. Tüzük, çıktısı Birlik içinde kullanılan sistemlere uygulanır. Dördüncüsü: Türk katmanını unutmak; bekleyen TCK değişiklik teklifi deepfake içerikte görünür “Yapay Zekâ Tarafından Üretilmiştir” etiketi ve altı saatte kaldırma öngörüyor; etiketlemeyi bir kez, iki rejim için kurun.
Dört yükümlülük tek bakışta
| Yükümlülük | Kimde | Tipik ürün yüzeyi | “Tamam” neye benzer |
|---|---|---|---|
| Yapay zeka etkileşim bildirimi | Sağlayıcı | Chatbot, sesli bot, AI e-posta ajanı | İlk etkileşimde, arayüzde görünür bildirim; ekran görüntüsü arşivde |
| Sentetik çıktının makine tarafından okunabilir işareti | Sağlayıcı | Görsel/ses/video/metin üretim özellikleri | Çıktı dosyalarında menşe metadata’sı veya watermark; tedarikçi metadata’sı uçtan uca korunmuş |
| Deepfake açıklaması | Kullanan | Pazarlama kreatifleri, avatarlar, klonlanmış sesler | Etiket içeriğin üstünde görünür; yalnızca açıklama alanında değil |
| Kamu yararı metin açıklaması | Kullanan | AI yazımı haber, analiz, kamuya açık rapor | İnsan editoryal sorumluluk almadıkça yapay zeka üretimi olduğu açıklanır |
İşlenmiş örnek: bir SaaS, üç yüzey
AI e-posta asistanı, uygulama içi destek chatbot’u ve otomatik üretilen “piyasa bülteni” olan bir CRM düşünün. Chatbot etkileşim bildirimi ister (birinci yüzey). E-posta asistanının taslakları, kullanıcının adıyla giden sentetik metindir; içeride işaretleyin ve gönderimde sorumluluğu insan göndericiye devredin; o inceleme adımını belgeleyin (ikinci yüzey). Bülten kamuyu bilgilendiren yapay zeka metnidir: her sayıyı bir editör imzalamıyorsa kendi açıklama satırını ister (üçüncü yüzey). Üç ayrı kural, bir öğleden sonralık ürün işi; ama önce birinin yüzeyleri haritalaması şartıyla; kurumsal alıcıların artık görmek istediği tam da bu haritadır.
Madde 50 salt B2B araçlara uygulanır mı?
İnsanların sistemle etkileşime girdiği veya içeriğin kamuya ulaştığı her yerde evet; yalnızca iç kullanımdaki profesyonel araçlarda bile bildirim tedarikçi hijyenidir; kurumsal müşterileriniz zaten sözleşmeyle isteyecek.
Cezalar şimdiden var mı?
Ceza çerçevesi 2 Ağustos 2026’dan beri uygulanıyor; ulusal otoriteler yürütüyor. Erken yaptırım tipik olarak en görünür tüketici hatalarından başlar; bildirilmemiş chatbot’lar ve etiketsiz sentetik medya.
Bu haftanın ödevi
1–3. gün envanterini çıkarın. Herhangi bir yüzey “kullanıcım bilir miydi?” testini geçemiyorsa bildirimi bu sprint’te yayınlayın. Bu bir proje değil, bir arayüz metni. Sonra model tedarikçinize yazılı tek soru sorun: “Hangi menşe metadata’sını gömüyorsunuz ve şartlarınız kaldırmama izin veriyor mu?”
Takvim ve yığının kalanı için Yapay Zeka Uyum Merkezi‘ne bakın.
Yazar
Bu konu masanızdaysa
Kurucu Akademisi'nde şablonlar ve kontrol listeleri ücretsiz; spesifik bir durum için 30 dakikalık ön görüşme planlayabilirsiniz.
Kurucu AkademisiGörüşme planlayın