Reklam dünyası 1 Ağustos’a yeni bir kural setiyle uyandı. Ticaret Bakanlığı’nın 1 Temmuz’da Resmî Gazete’de yayımladığı yönetmelik değişikliği yürürlüğe girdi ve Türkiye’de ilk kez yapay zeka ile hazırlanan reklamlar ile hedefli reklamcılık için özel hükümler geldi. Üretken bir modelle görsel hazırlayan, reklamında dijital karakter kullanan ya da kullanıcı verisine göre reklam gösteren herkesin artık okuması gereken birkaç yeni madde var.
Neler değişti?
Paketin tamamı epey geniş. Yapay zeka ve hedefleme öne çıkıyor, ama değişen başka şeyler de var:
| Alan | Yeni kural |
|---|---|
| Yapay zeka ile reklam (m.18/8) | Tüketicinin ekonomik davranışını önemli ölçüde etkileyecek YZ/yazılım kullanımı ve insandan ayırt edilemeyen dijital karakterler açık, anlaşılır ve ayırt edici şekilde belirtilecek |
| Dijital kopya yasağı (m.27/12) | Gerçek kişinin YZ ile oluşturulan kopyasının, gerçeğe aykırı biçimde ürünü deneyimlediği veya tavsiye ettiği izlenimi veren reklamlar yasak |
| Hedefli reklamcılık (m.25/A) | Hangi kriterlerle hedeflendiği ve kriterlerin nasıl değiştirileceği bilgisi tüketiciye doğrudan ve kolay erişilebilir şekilde sunulacak; çocuklara profillemeyle hedefli reklam yasak |
| Influencer reklamları (m.23/A) | 2021 Kılavuzu’nun esasları yönetmeliğe taşındı: “Reklam/Tanıtım” ibaresi, reklam verenin kimliği, her paylaşımda ayrı işaretleme |
| Çevresel beyanlar | “Sürdürülebilir”, “doğal” gibi ifadeler belgeyle ispat ve açıklama şartına bağlandı |
| İndirim ve değerlendirmeler | İndirim öncesi fiyatta son 10 günün en düşüğü esas; olumsuz tüketici değerlendirmesine cevap süresi 48 saate indi |
Hangi yapay zeka kullanımı beyan gerektiriyor?
18. maddeye eklenen fıkra iki durumu düzenliyor: reklamda yapay zekanın ya da başka bir yazılımın tüketicinin ekonomik davranışını önemli ölçüde etkileyecek şekilde kullanılması ve yapay zekayla üretilmiş, insandan ayırt edilemeyen dijital karakterlere yer verilmesi. Bu iki durumdan biri varsa, reklamda bunun açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde belirtilmesi gerekiyor.
Sorun, “önemli ölçüde etkileme” eşiğinin nerede başladığının henüz belli olmaması. Yönetmelik bir tanım vermiyor; sınırı zaman içinde Reklam Kurulu kararları çizecek. Yine de metinden makul bir okuma çıkarılabiliyor. Medya satın almasında arka planda çalışan ve tüketicinin gördüğü içeriği değiştirmeyen optimizasyon araçlarının beyan gerektirmesi zor görünüyor. Üretken modelle hazırlanan ürün görseli, kampanya metni veya seslendirme, içeriğin gerçekliğine dair bir algı yaratıyorsa tartışmaya açık bir alanda duruyor. İnsandan ayırt edilemeyen bir sunucu, sanal bir influencer ya da yapay zekaya yazdırılmış müşteri yorumu içinse tartışma yok; madde zaten tam olarak bunları hedefliyor. Kurul çizgiyi netleştirene kadar bizim önerimiz şu: tüketicinin gördüğü şeyin gerçek mi üretilmiş mi olduğu satın alma kararını etkileyebiliyorsa, işaretleyin.
Dijital kopyalarda beyan yetmiyor
27. maddeye eklenen fıkra başka türlü çalışıyor. Burada şeffaflıkla yerine getirilebilecek bir yükümlülük değil, düpedüz bir yasak var: gerçek bir kişinin yapay zekayla üretilmiş kopyasının, o kişi ürünü hiç kullanmamışken kullanmış, denemiş ya da tavsiye etmiş gibi gösterildiği reklamlar artık yapılamıyor. Düzenlemenin hedefinde, son dönemde epey yaygınlaşan izinsiz ünlü deepfake reklamları var. Bu tablonun kişilik hakları, telif ve ceza hukuku ayaklarını deepfake yazımızda ayrıntılı anlatmıştık; yönetmelik şimdi buna tüketici hukuku ayağını ekledi.
Hedefli reklamda yeni standart
Hedefli reklam yasaklanmadı; ilk kez tanımlandı ve bir şarta bağlandı. Tanım geniş tutulmuş: satıcının, sağlayıcının veya aracı hizmet sağlayıcının; çevrimiçi davranış, tercih geçmişi, konum, demografi gibi kişisel verileri analiz ederek belirli kişi veya gruplara özel reklam göstermesi. Şart da şu: tüketici, karşısına çıkan reklamın hangi kriterlere göre gösterildiğini ve bu kriterleri nasıl değiştirebileceğini kolayca öğrenebilmeli. “Size özel reklamlar gösteriyoruz” cümlesi bunun karşılığı değil.
Bir noktayı ayırmak gerekiyor: bu kural KVKK’nın yerine geçmiyor. Kişisel veriyi hangi şartla işleyebileceğiniz hâlâ 6698 sayılı Kanun’un konusu; yönetmelik bunun üstüne, reklam tarafında ayrı bir şeffaflık yükümlülüğü koyuyor. Aydınlatma metniniz ne kadar iyi olursa olsun, reklam arayüzünde kriter bilgisi yoksa eksik kalıyorsunuz; tersi de öyle. Çocuklar konusunda ise yorum payı bırakılmamış: tüketicinin çocuk olduğu biliniyorsa ya da makul olarak bilinmesi gerekiyorsa, profillemeye dayalı hedefli reklam yapılamıyor. Kitlesinde çocuk bulunma ihtimali olan oyun, eğitim ve eğlence uygulamalarının hedefleme ayarlarını bu yasağı akılda tutarak gözden geçirmesinde fayda var.
AI Act Madde 50 ile birlikte okumak
Bu ağustosun ilginç yanı, benzer iki kuralın iki ayrı hukuk düzeninde neredeyse aynı anda yürürlüğe girmesi. AB tarafında AI Act’in şeffaflık maddesi 2 Ağustos’tan beri uygulanıyor. İki metin ilk bakışta aynı işi yapıyor gibi görünse de farklı yerlerden tetikleniyor; AB pazarına da reklam veren bir ekibin ikisini tek tasarımla karşılaması gerekiyor.
| Konu | TR Yönetmelik | AI Act m.50 |
|---|---|---|
| Tetik | Ekonomik davranışı önemli ölçüde etkileme veya insandan ayırt edilemeyen karakter | Etki eşiği aramaz: YZ ile etkileşim ve sentetik içerik kural olarak işaretlenir |
| Biçim | Açık, anlaşılır, ayırt edici beyan | Makine tarafından okunabilir işaretleme + kullanıcıya açıklama |
| Deepfake | Gerçeğe aykırı deneyim/tavsiye izlenimi veren dijital kopya reklamı yasak | Deepfake açıklanır; ayrıca üye devlet hukukları saklı |
| Yaptırım ekseni | Reklam Kurulu: durdurma, düzeltme, idari para cezası | Piyasa gözetim otoriteleri; ciro bazlı cezalar |
İşin pratiği şu: içerik üretim hattınıza sentetik içeriği tek bir yerden işaretleyen bir katman kurarsanız, aynı katman hem buradaki beyan dilini hem AI Act’in makine okunabilir formatını besleyebilir. İki rejimi ayrı ayrı kovalamaktan daha ucuz, hataya da daha kapalı. Bu mimariyi Yapay Zeka Uyum Merkezi’nde adım adım anlatıyoruz; chatbot tarafındaki bildirim yükümlülükleri için de YZ müşteri ajanları yazımıza bakabilirsiniz.
Tersi de bir risk: olmayan yapay zekayı söylemek
Beyan yükümlülüğünün bir de ters yönü var. Üründe kayda değer bir yapay zeka bileşeni yokken reklamda “yapay zeka destekli” demek de yanıltıcı reklamdır ve yatırımcı iletişiminde ayrıca sorun çıkarır; buna AI washing deniyor. Yeni kurallar yapay zeka kullanımını görünür kıldıkça, pazarlama dilindeki yapay zeka iddiaları da daha kolay denetlenir hâle gelecek. Her iki yönde de doğru etiketlemek gerekiyor.
Reklam metnini üretken modelle yazdıysak beyan gerekir mi?
Metni modelle yazdırmak, tüketicinin gördüğü içeriğin gerçekliği konusunda bir yanılgı yaratmıyorsa kuralın hedeflediği durum değil; eşik, ekonomik davranışı önemli ölçüde etkilemek. Ama bir insan yazmış gibi sunulan deneyim anlatıları ya da ayırt edilemeyen karakterler işin içine girdiğinde beyan en güvenli yol. Kurul sınırı netleştirene kadar, emin olmadığınız her senaryoda işaretlemenizi öneririz.
Rızayla oluşturulmuş dijital ikizler de yasak mı?
Yasak, gerçeğe aykırı kullanım veya tavsiye izlenimine bağlı. Kişinin rızasıyla hazırlanmış ve gerçek deneyimini yansıtan bir dijital ikiz bu yasağın doğrudan hedefi değil; ama 18. maddedeki beyan yükümlülüğü, kişilik hakları ve lisans sözleşmesi katmanı olduğu gibi duruyor. Rıza belgeleri ve kullanım kapsamı netleşmeden dijital ikizle kampanyaya çıkmayın.
Nereden başlamalı?
İşe yayındaki kampanyalardan başlayın. İçerikte üretken yapay zeka ya da dijital karakter varsa işaretli mi? Hedefleme yapıyorsanız kriterler ve değiştirme imkânı arayüzde görünüyor mu? Kitlenizde çocuk olabilecekse profillemeye dayalı hedefleme kapalı mı? Bu üç sorunun cevabını bir sayfalık nota dönüştürüp ajans sözleşmelerinize de yansıtırsanız, denetimin ilk dalgasını sürprizsiz karşılarsınız.
Yazar
Bu konu masanızdaysa
Kurucu Akademisi'nde şablonlar ve kontrol listeleri ücretsiz; spesifik bir durum için 30 dakikalık ön görüşme planlayabilirsiniz.
Kurucu AkademisiGörüşme planlayınDaha fazla Vircon İçgörüleri
SPK’nın Kripto Reklam ve Çekiliş Kuralları: Büyüme Playbook’unun Yasaklanan Sayfaları
16 Temmuz 2026KVKK’dan Etken Yapay Zekâ (Agentic AI) Rehberi: Ajan Kuran ve Kullanan Herkes İçin Okuma Notları
16 Temmuz 20265651'e Oyun Maddeleri Geldi: Platform Tanımından Bant Daraltmaya Yeni Rejimin Rehberi
4 Ağustos 2026Vergi Due Diligence Rehberi: Alıcı Neye Bakar, Satıcı Nasıl Hazırlanır?
3 Ağustos 2026Oyun Hukuku: Stüdyolar, Yayıncı Anlaşmaları ve Espor Takımları İçin Türkiye Rehberi
17 Temmuz 2026Değiştirilemez ile Silinebilir Karşı Karşıya: EDPB’nin Nihai Blockchain Rehberi Sonrası Web3 Kuranlar Neyi Değiştirmeli?
14 Temmuz 2026İlgili Hizmet Alanlarımız
ICO'lar & Kripto Para Birimleri Blockchain
Kripto varlık regülasyonu, token arzı, exchange ve custody lisansı.
Hizmet sayfası →Birleşme ve Devralmalar
M&A danışmanlığı: due diligence, yapılandırma, dokümantasyon, müzakere.
Hizmet sayfası →Gizlilik ve Siber Güvenlik
KVKK ve GDPR uyumu, veri ihlali yönetimi, siber güvenlik.
Hizmet sayfası →