25 Haziran 2024’te TBMM’ye sunulan Yapay Zeka Kanunu Teklifi (Esas No. 2/2234), iki yıldır komisyon aşamasında. Yine de Türkiye’de yapay zeka düzenlemesinin nereye gittiğine dair en net işaret — ve iskeletini AB Yapay Zeka Tüzüğü’nden alıyor. Türkiye bağlantılı bir şirketin bu metinden çıkarması gerekenler şunlar.
Teklif AB Tüzüğünden ne aldı?
- Risk bazlı mimari. Teklif, AB’nin temel fikrini benimsiyor: yükümlülükler riskle ölçekleniyor; “yüksek riskli” sistemler kullanım öncesi ve sırasında kayıt ve uygunluk değerlendirmesine tabi.
- Tanıdık ilkeler. Güvenlik, şeffaflık, hakkaniyet, hesap verebilirlik ve mahremiyet — AB çerçevesiyle aynı kavram seti; geliştirici, kullanıcı, ithalatçı ve dağıtıcılara uygulanıyor.
- AB tipi ceza kademeleri, TL cinsinden. Yasaklı uygulamalarda 35 milyon TL’ye veya yıllık cironun %7’sine kadar; uyum ihlallerinde 15 milyon TL / %3; denetimde yanlış bilgi vermede 7,5 milyon TL / %1,5. Yapı, AI Act’in ceza mimarisini neredeyse satır satır izliyor.
Neyi dışarıda bıraktı?
- Yüksek risk kataloğu yok. Teklif kategoriyi anıyor ama listeyi vermiyor. AB’nin Ek III’ü işe alım, kredi, eğitim, kritik altyapı gibi kullanımları tek tek sayarken, Türk metni sınıflandırmayı ikincil düzenlemeye bırakıyor — bugün planlama yapan herkes için belirsizlik demek.
- Zayıf şeffaflık mekaniği. Şeffaflık ilkesi var; ancak AB’deki dokümantasyon, kayıt tutma ve piyasa sonrası izleme çarkının karşılığı yok.
- Otomatik karar haklarında eksiklik. GDPR tarzı, yalnızca otomatik işlemeye dayalı kararlara karşı haklar Teklifte yer almıyor — gerçi KVKK m. 11 kısmi bir Türk cevabı zaten veriyor.
- Bağımsız otorite ve sandbox yok. Denetim mevcut kurumlara bindiriliyor; düzenleyici deney alanı (sandbox) veya Ar-Ge teşviki gibi inovasyon hükümleri bulunmuyor.
Düzenleme Teklifi beklemiyor
2/2234 komisyonda beklerken Türkiye’de yapay zeka düzenlemesi başka kapılardan ilerliyor: Kasım 2025’te TBMM’ye sunulan ve TCK dahil çeşitli kanunlarda değişiklik öngören taslak, yapay zeka üretimi içerik ve deepfake kaynaklı zararları hedefliyor; KVKK mevcut veri koruma hukukunu yapay zeka sistemlerine aktif biçimde uyguluyor (2026/921 biyometrik ilke kararı analizimize bakın); bankacılık, sağlık ve sermaye piyasası düzenleyicileri de kendi kurallarına yapay zeka beklentileri ekliyor.
Şimdi ne yapmalı?
- Türk kanununu beklemeyin. AB kullanıcısına hizmet veriyorsanız AI Act sizi kendi takvimiyle zaten bağlıyor — 2 Ağustos 2026 şeffaflık yükümlülükleri dahil.
- Daha sıkı standarda göre inşa edin. AI Act’i karşılayan bir ürün, 2/2234 hangi haliyle yasalaşırsa yasalaşsın büyük olasılıkla onu da karşılar; tersi doğru değil.
- Türkiye’de fiili yapay zeka düzenleyiciniz olarak KVKK’yı esas alın — otomatik kararlar, biyometri ve eğitim verisi zaten düzenlenmiş alanlar.
- TCK hattını izleyin. Ürününüz Türkiye pazarı için sentetik medya üretiyor veya dağıtıyorsa, yapay zeka içerik kuralları çerçeve kanundan önce gelebilir.
Her iki hattı da — çerçeve Teklifi ve sektörel gerçekliği — Yapay Zeka & Algoritma Hukuku pratiğimizde takip ediyoruz.
Yan yana: 2/2234 ile AI Act
| Boyut | Yapay Zeka Kanunu Teklifi (2/2234) | AB AI Act |
|---|---|---|
| Durum | Komisyonda; henüz bağlayıcılığı yok | Yürürlükte; yükümlülükler Şubat 2025’ten beri kademeli |
| Mimari | Kısa metinde ilke temelli, risk bilgili çerçeve | Ekli ayrıntılı risk katmanları, uygunluk mekanizması, AB veri tabanı |
| Yüksek risk rejimi | Taslak hâlinde; ikincil düzenlemeye bırakılmış | Tam tanımlı; omnibus ile Ara 2027 / Ağu 2028’e ertelendi |
| Yaptırım | Belirlenecek; boşluğu bugün sektörel düzenleyiciler dolduruyor | Ulusal otoriteler + GPAI için AI Office; cirodan %7’ye kadar ceza |
| Türk startup’ını bugün ne bağlar | Tekliften hiçbir şey — ama KVKK, TCK teklifleri ve sektör kuralları bağlar | AB kullanıcısı hedefliyorsanız yürürlükteki her şey |
Ürünü Türk taslağına göre mi, AI Act’e göre mi kurmalı?
AI Act’e göre: AB’ye dönük ürünler için bugün bağlayıcıdır ve Türk taslağı mimarisini ondan ödünç alır — AI Act uyumu Ankara’nın çıkaracağıyla ileriye dönük uyumludur; tersi nadiren doğrudur.
Taslak yasalaşmadan esaslı değişir mi?
Evet — komisyon aşaması kapsamı ve yaptırımı düzenli olarak yeniden yazar. Özetleri değil Meclis dosyasını izleyin ve taslağın bugünkü metnine yaslanan her ürün kararını geçici sayın.
Bu haftanın ödevi
“Bizi bugün hangi rejim yönetiyor?” sorusunun tek paragraflık cevabını kendi ürününüz için yazın — AB’ye dönük özellikler AI Act takviminde, Türkiye operasyonu KVKK ve sektör kurallarında. O paragraf yoksa, yazılacağı hafta bu haftadır.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Temmuz 2026 itibarıyla yasama durumunu yansıtır.
Yazar
Bu konu masanızdaysa
Kurucu Akademisi'nde şablonlar ve kontrol listeleri ücretsiz; spesifik bir durum için 30 dakikalık ön görüşme planlayabilirsiniz.
Kurucu AkademisiGörüşme planlayın