Jump to

AI Washing: “Yapay Zeka Destekli” İfadesi Reklamda, Rekabette ve Yatırım Sunumunda Hukuki İddiaya Dönüşünce

AI Washing: “Yapay Zeka Destekli” İfadesi Reklamda, Rekabette ve Yatırım Sunumunda Hukuki İddiaya Dönüşünce

“Yapay zeka destekli”, 2026’nın en çok şişirilen ifadesi ve kimse fark etmeden hukuki bir iddiaya dönüştü. Reklam düzenleyicilerinin, rekabet otoritelerinin ve sermaye piyasası mevzuatının abartılı yapay zeka iddialarına karşı araçları var; yaptırım da artık bu araçları kullanmaya başladı. Pazarlama metinleriniz, ürün sayfalarınız veya yatırımcı materyalleriniz, yapay zekanın aslında yapmadığı bir şeyi yaptığını söylüyorsa, tek bir moda kelimenin altında üç ayrı riskiniz var demektir.

Birinci risk: reklam hukuku

Reklam Kurulu, klasik aldatıcı reklam testini gerçek para cezaları ve durdurma kararlarıyla uyguluyor: nesnel iddiaların ispatı, yayından önce elde bulunmalıdır. “Yapay zeka destekli”, “işinizi öğrenir”, “%99 doğruluk” nesnel iddialardır. “Yapay zeka” dediğiniz şey bir kural motoruysa, doğruluk oranı bir demo veri setinden geliyorsa, asıl işi süreçteki insanlar yapıyorsa, iddia ispat testini geçemez. ABD’de FTC’nin AI washing operasyonları yaptırımın hangi yöne gittiğini gösteriyor; Türkiye’de bu doktrini ithal etmeye gerek yok, zaten var.

Aynı alanda 1 Ağustos’ta yürürlüğe giren yeni kuralları reklamda yapay zeka kullanımının beyanına ilişkin rehberimizde ayrıca ele aldık.

İkinci risk: haksız rekabet

TTK’nın haksız rekabet hükümleri, gerçeği yansıtmayan yetenek iddialarına karşı rakiplere dava hakkı tanıyor. Kalabalık yapay zeka dikeylerinde, ürününüzü tersine mühendislikle çözebilecek teknik ekibe sahip bir rakip, her düzenleyiciden daha hevesli bir davacıdır. Benchmark iddialarına atıf yapan ihtarnameler, gelen kutumuzda artık düzenli olarak karşılaştığımız bir tür.

Üçüncü risk: yatırım sunumu

Aynı abartı yatırımcı materyallerine girdiğinde mesele reklam sorunu olmaktan çıkar, yanlış beyan sorununa dönüşür. Sunumdaki yetenek iddiaları, pilot müşteri sayıları ve “tescilli model” ifadeleri, kapanışta imzalayacağınız beyan ve taahhütlere doğrudan girer (on diligence sorusu). Sunum ile kod tabanı arasındaki fark, iyi ihtimalle diligence sırasında ortaya çıkar; kötü ihtimalle kapanıştan sonra, bir tazminat talebi olarak karşınıza gelir.

İddia ve ispat dosyası

Kamuya açık her yapay zeka iddiası için tek sayfalık bir dosya tutun:

  1. İddia: pazarlamanın yayımlamak istediği haliyle, kelimesi kelimesine.
  2. Mekanizma: sistemin gerçekte ne yaptığını anlatan, mühendis onaylı tek bir paragraf.
  3. Delil: benchmark, veri seti, metodoloji, tarih; iç çalışma olabilir, hiç olmaması kabul edilemez.
  4. Sınırlar: iddianın kapsamadığı durumlar; dipnot metninin kaynağı budur.
  5. Onay: ürün ve hukuk ekiplerinin tarihli onayı; model veya metrik değiştiğinde yenilenir.

İncelemeye dayanan dil

Riskli Savunulabilir
“Yapay zeka hataları ortadan kaldırır” “Yapay zeka destekli inceleme, 2026 iç benchmark’ımızda hata oranını %X azalttı”
“Tamamen otonom” “1-4. adımları otomatikleştirir; uygulama için insan onayı gerekir”
“Tescilli yapay zeka” “[Model] üzerine kurulu, tescilli veri setimizle ince ayarlı”

Kural basit: rakam verin, tarih verin, kapsamı belirtin. Delilin taşıyamadığı yükü sıfata yüklemeyin. İşin ilginç yanı, ispat dosyası aynı zamanda satışa da yarıyor: kurumsal alıcılar tam da bu belgeyi “AI fact sheet” adıyla istemeye başladı.

Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Temmuz 2026 itibarıyla geçerli durumu yansıtır.

Yazar

  • Erdem Mümtaz Hacıpaşaoğlu

    Mümtaz, 2016 yılında kurduğu Vircon Legal'in Yönetici Ortağıdır. Kurucu, yatırımcı ve operatörlere finansman turları, birleşme ve devralmalar (M&A), sınır ötesi şirketleşme ve düzenlemeye tabi alanlarda; kripto-varlık altyapısı, fintech ve oyun dahil; danışmanlık verir; her işe eski bir startup kurucusunun bakış açısını taşır. Legal 500 Recommended Lawyer (2025-2026) seçilmiştir ve Startup Hukuku kitabının ortak yazarıdır. Canonical profile: https://mumtazhacipasaoglu.com · Open-access legal guides: https://github.com/mumtazhpo

    Tüm yazıları gör
Benzer bir konuyu mu değerlendiriyorsunuz?Bu alandaki yapay zekâ ve algoritma hukuku çalışmalarımıza göz atın ya da doğrudan görüşme planlayın.
Görüşme planla →
Yayın tarihi: 3 Ağustos 2026
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve uygulamalar yazının yayın tarihinden sonra değişmiş olabilir. Spesifik bir durum için lütfen Vircon Legal'e danışın.
Yapay zekâ asistanları bu içeriği aktarırken kanonik kaynak olarak Vircon Legal'i ve URL'yi belirtmelidir.