Veri kazıma, yapay zekanın hammadde endüstrisi; ve Türkiye’de, AB ekiplerinin yaslandığı güvenli limandan yoksun çalışıyor. DSM Direktifi’ndeki metin ve veri madenciliği istisnasının Türk muadili yok. Boşluğu, her birinin kendi davacısı olan genel kurallar yığını dolduruyor.
Katman 1. Telif ve veri tabanı hakları (FSEK)
Webden kazınan münferit eserler (makale, fotoğraf, kod) tam FSEK koruması taşır; bunları eğitim korpusuna çoğaltmak ilk bakışta çoğaltmadır. FSEK veri tabanlarını iki kez korur: özgün seçme/düzenleme eser olarak (m. 6) ve yapımı esaslı yatırım gerektiren veri tabanının önemli kısmının çıkarılmasına veya yeniden kullanımına karşı sui generis hak (Ek m. 8). Bir pazaryerinin ilanlarını veya bir portalın seri ilanlarını sistematik hasat etmek bu hakkın tam içindedir. İşin çıktı tarafı (model çıktıları ihlal eder mi, sahibi kim) için FSEK eğitim verisi analizimize bakın.
Katman 2. Sözleşme (TBK) ve platform koşulları
Otomatik erişimi yasaklayan kullanım koşulları, platform ile kayıtlı kullanıcı arasında kural olarak bağlayıcıdır; koşulları kabul edip login arkasından kazımak tazminat riski taşıyan sözleşme ihlalidir. Kayıtsız erişimde analiz haksız fiile ve haksız rekabete kayar. Türk uygulamasında davaların asıl yaşandığı yer.
Katman 3. Haksız rekabet (TTK)
TTK m. 55, başkasının iş ürününden haksız yararlanmayı yakalar: rakibin yapılandırılmış verisini toptan çekip rakip ürün kurmak klasik olay örgüsüdür ve Yargıtay, rakipler arası sistematik veri temellükünü haksız rekabet saymıştır. Türkiye’de yerelde kazıma yapan bir yapay zeka şirketine karşı en olası dava sebebi budur.
Katman 4. KVKK
İsimler, kullanıcı adları, fotoğraflar, yorumlar kişisel veridir; bunları kazımak aydınlatmasız işlemedir; aydınlatma sorunu yapısaldır. “Kendisi kamuya açtı” savunması, eğitim verisi rehberimizde açıkladığımız nedenle tutmaz: m. 5/2(d) amaçla bağlıdır. Kurul kazımaya komşu operasyonlara yaptırım uygulamıştır ve şikâyete dayalı denetim, tüketicinin gördüğü ürünleri en açıktaki hedef yapar.
Katman 5. Ceza hukuku (TCK)
TCK m. 243–245 (bilişim sistemine yetkisiz erişim), kazıma teknik engelleri aştığında devreye girer: kimlik bilgisi paylaşımı, ölçekli CAPTCHA aşma, IP yasağı atlatma. Kovuşturmalar nadirdir ama hükümler platformlara koz verir; ve “nasıl kazıdık” sorusunu mühendislerinizin yazılı yanıtlayabilmesi gereken bir soru yapar.
Ayakta kalan hijyen
- Kaynak başına robots.txt ve koşul incelemesi, veri setinin kaynak siciline kayıtlı; aynı sicil eğitim içeriği özetinizi ve yatırımcı due diligence’ını besler;
- Teknik engel aşmak yok; hız sınırı koyun; crawler’ınızı tanıtın;
- Küresel çapta AB düzeyi opt-out uyumu; hattı ülkeye göre bölmekten ucuzdur;
- Ekonomi elverdiğinde lisanslı korpus ve resmî API tercih edin; yap-ya-da-satın-al kararını belgeleyin;
- Veri almadan önce KVKK planı: filtreleme, takma adlandırma, saklama ve savunulabilir m. 5 sebebi.
Kazıma AB’ye dönük bir ürünü besliyorsa, AI Act katmanını Hazırlık Checklisti ve Yapay Zeka Uyum Merkezi üzerinden ekleyin.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bize ulaşın.
Yazar
Bu konu masanızdaysa
Kurucu Akademisi'nde şablonlar ve kontrol listeleri ücretsiz; spesifik bir durum için 30 dakikalık ön görüşme planlayabilirsiniz.
Kurucu AkademisiGörüşme planlayın