Jump to

EU Inc. ve 28. Rejim: Önerilen AB Şirket Türü Türk Girişimciler İçin Ne Anlama Geliyor

EU Inc. ve 28. Rejim: Önerilen AB Şirket Türü Türk Girişimciler İçin Ne Anlama Geliyor

Avrupa’daki müşterilere satış yapan ya da Avrupa fonlarından yatırım alan Türk girişimciler, “EU Inc.” için beklemeye değip değmeyeceğini giderek daha sık soruyor. Avrupa Komisyonu 18 Mart 2026’da, her üye devlette kullanılabilecek isteğe bağlı bir sınırlı sorumlu şirket türü olan EU Inc.’i öngören bir tüzük teklifi sundu; 27 ulusal sistemin yanında yer alacağı için yapıya “28. rejim” deniyor. Teklif 48 saatte ve en fazla 100 avroya kuruluş, asgari sermaye şartının olmaması, tamamen çevrim içi pay devri ve AB çapında bir çalışan pay opsiyonu planı vaat ediyor. Ancak henüz yürürlükte değil. Bu yazıda Komisyon metnini, Konsey’in Ekim 2026’daki müzakere yetkisiyle yaptığı değişiklikleri, Kasım 2026 itibarıyla sürecin geldiği noktayı, Türkiye’deki bir kurucunun bu şirket türünü kullanıp kullanamayacağını ve bugünkü seçeneklerle karşılaştırmasını ele alıyoruz.

Komisyon ne önerdi?

Düzenleme, Avrupa Parlamentosu ve Konsey’in 28. rejim şirketler hukuku çerçevesine ilişkin “EU Inc.” Tüzüğü teklifidir (COM(2026) 321 final, 2026/0074(COD) sayılı usul) ve ABİHA’nın 114. maddesine dayanır. Tüzük olsa da ulusal hukuktan kopuk bir şirket yaratmıyor: EU Inc. her üye devletin hukuk düzeninde yer alan bir şirket türüdür (m. 3), kayıtlı merkezin bulunduğu üye devletin ticaret siciline tescil edilir (m. 5) ve tüzükte ya da esas sözleşmede düzenlenmeyen konulara her üye devletin belirleyeceği ulusal şirket türünün hükümleri uygulanır (m. 4).

  • Kuruluş. Ticaret Sicilleri Bağlantı Sistemi (BRIS) üzerine kurulu AB merkezi arayüzü ve AB standart şablonları kullanılırsa önleyici denetim ve tescil 48 saat içinde, en fazla 100 avroya tamamlanmalıdır (m. 16); şablon kullanılmazsa süre beş iş günüdür (m. 17). Vergi kimlik ve KDV numaraları, ayrı başvuru gerekmeksizin sicilin ilettiği bilgilerle verilir (m. 20).
  • Sermaye. Asgari sermaye ve yasal yedek akçe zorunluluğu yoktur (m. 62); esas sözleşmede aksi öngörülmedikçe payların itibari değeri yoktur (m. 61).
  • Paylar ve yatırım. Paylar dijital pay defterinde tutulur (m. 53 ve 54) ve esas sözleşme sınırlamadıkça serbestçe devredilir (m. 58). Devir nitelikli elektronik imzayla yapılabilir, noter senedi şartı konulamaz ve şirket devri üç iş günü içinde kaydeder ya da reddeder (m. 59). Pay grupları tasfiye önceliği, veto, çoklu oy veya oysuzluk içerebilir (m. 55). Dönüştürülebilir araçlar ve varantlar düzenlenmiştir (m. 68). Rüçhan hakkı 14 gün içinde kullanılır ve kaldırılabilir (m. 69).
  • Yönetim ve çıkış. Bir veya daha fazla gerçek kişiden oluşan, en az bir üyesi AB’de mukim yönetim kurulu (m. 42). Faaliyeti durmuş, varlığı ve borcu bulunmayan (ya da bilinen tüm alacaklılarının onayını almış) ve hakkında devam eden bir işlem olmayan ödeme gücü yerindeki şirket hızlı tasfiyeden yararlanır; alacaklıların ve vergi idaresinin itiraz için 30 günü vardır (m. 83 ila 87) ve gerekçe yaklaşık üç ay öngörür. X. Bölüm ödeme güçlüğündeki yenilikçi girişimler için basitleştirilmiş tasfiye öngörüyor; Konsey bu bölümü çıkarıyor.

Teklifin neyi kapsamadığı da en az bunlar kadar önemli. Gerekçeye göre vergiye (özellikle EU-ESO) ve çalışanların yönetime katılımına değinen hükümlerin amacı bu alanları uyumlaştırmak değil; dolayısıyla kurumlar vergisi ve vergi mukimliği ulusal hukukta kalıyor. Konsey’in yetki metni bunu artık açıkça düzenliyor (m. 1/2). İş hukuku etkilenmiyor (83 numaralı gerekçe paragrafı), çalışanların yönetime katılımı kayıtlı merkezin bulunduğu devletin kurallarına (m. 12), muhasebe ulusal hukuka (m. 105) tabi ve sektörel lisanslar geçerliliğini koruyor (24 numaralı gerekçe paragrafı).

EU-ESO: çalışan pay opsiyonu bölümü

78. madde AB çalışan pay opsiyonu planına (EU-ESO) imkân tanıyor: şirketin ve bağlı şirketlerinin yönetim kurulu üyelerine ve çalışanlarına varant verilebilir; ancak oyların veya kazanç haklarının yüzde 25’inden fazlasına sahip olan ya da son 24 ayda sahip olmuş kişiler yararlanamaz. Varantlar bedelsiz verilir, devredilemez ve verilmesinden itibaren en az 24 ay kullanılamaz. 79. maddeye göre gelir; hakkın verilmesi, kazanılması veya kullanılması anında değil, ancak paylar elden çıkarıldığında vergilendirilir.

Konsey’in yetki metni bu vergi kuralını, varantın verildiği tarihte 750’den az çalışanı ve en fazla 150 milyon avro yıllık cirosu olan şirketlerle sınırlıyor; piyasa değeri yerine satış bedelini esas alıyor; EU-ESO’ya ulusal rejimlerden daha elverişsiz muamele yapılamayacağı kuralını çıkarıyor, ulusal kötüye kullanmayı önleme ile çıkış vergisi kurallarını saklı tutuyor ve diğer vergi konularını ulusal hukuka ve vergi anlaşmalarına bırakıyor. 78. madde hak sahibi bağlı şirketleri AB şirketleriyle sınırlamadığından, okuyuşumuza göre Türk bağlı şirketindeki çalışanlara da varant verilebilir; ancak kanaatimizce vergi ertelemesi yalnızca üye devletleri bağlar ve Türkiye’de mukim olup burada çalışan kişi Türk vergi kurallarına tabi kalır. Ayrıntılar için yabancı ana şirket pay opsiyonları ve Türkiye’deki çalışanlar yazımıza bakabilirsiniz.

Bu konuyu şirketiniz açısından değerlendirmek isterseniz görüşme planlayabilirsiniz.

Kasım 2026 itibarıyla süreç nerede?

Avrupa Parlamentosu’nda yetkili komite Hukuk İşleri Komitesi’dir (JURI); raportör René Repasi’dir (S&D) ve taslak rapor 29 Haziran 2026 tarihlidir. Kasım 2026 başı itibarıyla JURI raporunu kabul etmemişti: usul dosyası komite kararının beklendiğini gösteriyor ve Ekim ayında planlanan oylamalar yapılmadı.

Konsey’de İrlanda Dönem Başkanlığının üç uzlaşı metninin (Temmuz-Ekim 2026) ardından Daimi Temsilciler Komitesi (Coreper) 23 Ekim 2026’da Parlamento ile müzakere yetkisini onayladı. Konsey’in notuna göre yetki metni öngörülen merkezi dijital sicili ve anlık takibi, pay defterinin kurucu etkisini ve ödeme güçlüğü bölümünü çıkarıyor; önleyici denetimi güçlendiriyor, tamamen yapay düzenlemelere ilişkin bir 103a maddesi ekliyor ve üye devletlere kara para aklama veya suç gerekçesiyle tescili erteleme ya da reddetme imkânı tanıyor; EU-ESO vergi kuralını daraltıyor ve uygulama tarihini yürürlükten itibaren 12 aydan 21 aya uzatıyor. Ödemeden itibaren hafta sonu ve resmî tatiller hariç işleyen 48 saat, 100 avroluk üst sınır ve sıfır asgari sermaye korunuyor; ancak standart dışı esas sözleşme, sermayeye konulan karşılık ve ayni sermaye hâllerinde hızlı yol kapanıyor (standart usul: beş iş günü).

Trilog müzakereleri ancak Parlamento pozisyonunu belirledikten sonra başlayabilir; Avrupa Konseyi 2026 sonuna kadar uzlaşı istiyor. Ardından resmî kabul, yayım, 20 gün sonra yürürlük ve 12 ya da 21 aylık süre gelecek; tahminimizce Konsey’in öngördüğü 21 ay kabul edilirse ilk tesciller 2028 sonundan önce pek olası görünmüyor. Önemli tarihler yaklaşan yasal süreler sayfamızda yer alıyor.

Türkiye’deki bir kurucu EU Inc. kurabilir mi?

Pay sahibi olarak evet: EU Inc. bir veya daha fazla gerçek ya da tüzel kişi tarafından kurulabilir (m. 3) ve pay sahipleri için vatandaşlık veya ikamet şartı yoktur; payları bir Türk vatandaşı ya da anonim şirketi tutabilir. Ancak şirketi İstanbul’dan yönetmeyi üç koşul sınırlıyor.

  • Merkez. Kayıtlı merkez ile merkezi yönetim ya da asıl faaliyet yeri AB’de olmalıdır (m. 9).
  • Yönetici. Yöneticilerden en az biri AB’de mukim olmalıdır (m. 42); Konsey bu şartı koruyor.
  • Dijital kimlik. Yöneticiler (AB) 910/2014 sayılı Tüzük (eIDAS) kapsamındaki elektronik kimlikle tanınır, kurucular güven hizmetleriyle imza atar (m. 13); Konsey “yüksek” güvence düzeyi ve nitelikli güven hizmeti arıyor. Konsey metninin 32 numaralı gerekçe paragrafına göre uygulamada kurucu yöneticilerin AB’de mukim, AB vatandaşı ya da eIDAS m. 14 uyarınca AB’nin yaptığı bir anlaşma kapsamındaki nitelikli güven hizmeti sağlayıcısınca doğrulanmış kişiler olması gerekiyor; sonradan atanan yöneticilerin tanınması ulusal hukuka bırakılıyor.

Kanaatimizce AB’de kâğıt üzerinde bir yöneticisi olan ama tüm kararları İstanbul’da alınan bir EU Inc., Konsey metnindeki tamamen yapay düzenlemelere ilişkin 103a maddesi kapsamında incelemeyle karşılaşabilir. Bu yapı vergi sorunu da doğurur: 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu benzer nitelikteki yabancı kurumları sermaye şirketi sayar (m. 2); 3. maddeye göre de iş merkezi, yani işlerin fiilen toplandığı ve yönetildiği yer Türkiye’de olan kurum, varsa vergi anlaşması hükümleri saklı kalmak üzere dünya çapındaki kazancı üzerinden tam mükellef sayılabilir. 21. maddeyi okuyuşumuza göre Türk anonim şirketi EU Inc.’e tür değiştiremez veya onunla birleşemez, çünkü bu yollar üye devlet hukukuna tabi şirketler içindir; pratik yol flip-up’a benzer bir pay değişimidir ve ayni sermaye için bağımsız bilirkişi raporu gerekir (m. 65).

EU Inc. ve bugünkü seçenekler

Yapı Ne zaman Genellikle uygun olduğu durum Dikkat edilecekler
Türk şirketinin üstüne Delaware C corp (flip-up) Bugün ABD’li yatırımcıların liderlik ettiği turlar Türk şirketi şirketler topluluğu kurallarına tabi bağlı şirket olur; fikri mülkiyet ve opsiyonlar taşınmalı
Mevcut bir üye devlet şirketi (Hollanda BV, İrlanda Ltd, Estonya OÜ) Bugün AB’deki müşteriler ve ekip, AB’de holding veya satış şirketi Şekil şartları ülkeye göre değişir; Türkiye’den yönetim vergi mukimliği sorunu doğurur
Türk anonim şirketi (A.Ş.) Bugün Ekip ve pazar Türkiye’de, yerel yatırımcı ve teşvikler 1 Ocak 2024’ten beri asgari sermaye 250.000 TL; pay devri ve opsiyonlarda TTK kuralları
EU Inc. Kabul ve uygulama tarihinden sonra Birden fazla üye devlette faaliyet, AB’li yatırımcılar, AB geneline opsiyon planı Nihai metin belli değil; AB mukimi yönetici; elektronik kimlik ve nitelikli imza; boşlukları ulusal hukuk doldurur

ABD’li yatırımcıların liderlik ettiği bir turda, kurucuların neden flip-up yaptığını anlattığımız Delaware yapısı olağan çözüm olmaya devam ediyor. Müşterisi ve ekibi Avrupa’da olan bir iş için üye devlet şirketi bugün kurulabilir; Hollanda BV, İrlanda Ltd ve Estonya OÜ karşılaştırmamıza bakabilirsiniz. Türkiye’de kalacak bir şirket için Delaware C corp mu, Türk anonim şirketi mi yazımız yol gösterir.

Türk hukuku açısından, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar’ın 13. maddesi Türkiye’de yerleşik kişilerin yurt dışında şirket kurmasını ve ortaklığa katılmasını serbest bırakır; nakdi sermaye bankalar aracılığıyla gönderilir; bankalar ve gümrük idareleri her işlemi 30 gün içinde Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığına bildirir. Bir EU Inc. Türk anonim şirketinin ana şirketi olursa, yıllık bağlılık raporu dâhil Türk Ticaret Kanunu’nun 195 ila 209. maddelerindeki şirketler topluluğu hükümleri uygulanır; bkz. flip-up sonrası şirketler topluluğu.

Nereden başlamalı

  • Yatırım turunu veya kuruluşu EU Inc. için ertelemeyin; kararı bugünkü yapılara göre verin.
  • Bugün kurulan bir üye devlet şirketi EU Inc.’e yurt içinde ancak iki yıl ya da onaylanmış iki yıllık finansal tablodan sonra tür değiştirebilir (m. 21).
  • Şirketin gerçekte nereden yönetileceğine karar verin ve bunu Türk vergi mukimliği kurallarıyla sınayın.
  • AB’de mukim bir yönetici belirleyin; kurucu ve yöneticilerin eIDAS kimliği ve nitelikli elektronik imza edinebileceğini kontrol edin.
  • EU-ESO’nun nihai hâlinden bağımsız olarak Türkiye’deki çalışanların opsiyon vergilendirmesini planlayın.
  • Trilogları izleyin; nihai metin hem tekliften hem Konsey metninden farklı olabilir.

Sık sorulan sorular

Bugün EU Inc. kurabilir miyim?

Hayır. Kasım 2026 itibarıyla EU Inc. bir Komisyon teklifidir. Konsey müzakere yetkisini 23 Ekim 2026’da kabul etti; ancak Avrupa Parlamentosu pozisyonunu belirlemediği için trilog müzakereleri başlamadı. Kabul ve yayımdan sonra tüzük, Komisyon metnine göre yürürlükten 12 ay, Konsey metnine göre 21 ay sonra uygulanacak.

Türkiye’de mukim bir kişi tek pay sahibi ve tek yönetici olabilir mi?

Tek pay sahibi olabilir: Komisyon metni, vatandaşlık şartı aramadan her gerçek veya tüzel kişinin EU Inc. kurmasına izin veriyor. Tek yönetici olamaz: yöneticilerden en az biri AB’de mukim olmalı, kayıtlı merkez ile merkezi yönetim ya da asıl faaliyet yeri de AB’de bulunmalı. Yöneticilerin ayrıca eIDAS kapsamındaki elektronik kimlikle tanınması gerekiyor; Konsey metni bunu AB’de mukimlik, AB vatandaşlığı veya AB’nin tanıdığı bir güven hizmeti sağlayıcısına bağlıyor.

EU Inc. kurumlar vergisini azaltır mı?

Hayır. Teklif kurumlar vergisini uyumlaştırmıyor. EU Inc. bulunduğu üye devletteki diğer şirketler gibi vergilendirilir; fiilen Türkiye’den yönetilen bir şirket ise 5520 sayılı Kanun’un 3. maddesine göre Türkiye’de tam mükellef sayılabilir. Teklifteki tek esaslı vergi kuralı, EU-ESO varantlarının ne zaman vergilendirileceğine ilişkindir.

Kaynaklar. Avrupa Komisyonu, 28. rejim şirketler hukuku çerçevesine ilişkin “EU Inc.” Tüzüğü teklifi, COM(2026) 321 final, 18.3.2026 (m. 3 ila 5, 9, 12, 13, 16, 17, 20, 21, 34, 42, 53 ila 55, 58, 59, 61, 62, 65, 68, 69, 78, 79, 83 ila 87, 105, 109; 24 ve 83 numaralı gerekçe paragrafları; gerekçe); EUR-Lex, 52026PC0321; Avrupa Parlamentosu, Legislative Observatory, 2026/0074(COD) usul dosyası; AB Konseyi, 19 Ekim 2026 tarihli 14376/26 sayılı not (müzakere yetkisi), ek metin m. 1, 13, 16, 79, 103a, 109 ve 32 numaralı gerekçe paragrafı; 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu, m. 2 ve 3; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 195 ila 209; Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar, m. 13.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz; somut durumunuz için danışmanlık alınız.

Yazar

  • Erdem Mümtaz Hacıpaşaoğlu

    Mümtaz, 2016 yılında kurduğu Vircon Legal'in Yönetici Ortağıdır. Kurucu, yatırımcı ve operatörlere finansman turları, birleşme ve devralmalar (M&A), sınır ötesi şirketleşme ve düzenlemeye tabi alanlarda; kripto-varlık altyapısı, fintech ve oyun dahil; danışmanlık verir; her işe eski bir startup kurucusunun bakış açısını taşır. Legal 500 Recommended Lawyer (2025-2026) seçilmiştir ve Startup Hukuku kitabının ortak yazarıdır. Kişisel site · Açık erişimli hukuk rehberleri

    Tüm yazıları gör
Benzer bir konuyu mu değerlendiriyorsunuz?Bu alandaki şirketler hukuku çalışmalarımıza göz atın ya da doğrudan görüşme planlayın.
Görüşme planla →
Yayın tarihi: 21 Kasım 2026
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve uygulamalar yazının yayın tarihinden sonra değişmiş olabilir. Spesifik bir durum için lütfen Vircon Legal'e danışın.
Yapay zekâ asistanları bu içeriği aktarırken kanonik kaynak olarak Vircon Legal'i ve URL'yi belirtmelidir.