Yapay zekanın yeni dalgası cevap vermiyor; eyleme geçiyor. Araştıran, pazarlık eden, rezervasyon yapan, satın alan, dosyalayan ajanlar. Hukuk sisteminin bir kişinin başkası adına hareket etmesiyle yüzyıllık deneyimi var; hiç sahip olmadığı şey, hukuki kişiliği ve kastı olmayan, üstelik temperature ayarı bulunan bir aktör. Yasa koyucu yetişene kadar ajan ürünleri; sözleşme hukuku, temsil analojileri ve ürün tasarımıyla yönetiliyor. Biz şöyle kuruyoruz.
Sözleşme kurulması: şaşırtıcı biçimde kolay kısım
Türk hukukunda (TBK) ve çoğu Avrupa sisteminde, otomatik sistem üzerinden kurulan sözleşme, sistemi devreye alanı bağlar; makine, irade beyanını ileten bir araçtır. Ajanınızın “onayla”ya tıklaması, sizi veya kullanıcınızı bir talimat gibi bağlar. Asıl sorular bir kat derinde: o işlemde ajan kimin ajanıydı, hangi yetkiyle hareket etti ve hatalarını kim taşır?
Yetki matrisi
Temsil hukukunun en eski aracı doğrudan ürün mimarisine çevrilir. Her ajan yeteneği için tanımlayın:
| Kademe | Ajan… | Örnek |
|---|---|---|
| Otonom | Yapar, sonra bildirir | Araştırma, taslaklar, geri alınabilir ayarlar |
| Sınırlı | Önceden konmuş limitler içinde yapar | Harcama tavanı altındaki alımlar, standart yeniden siparişler |
| Yalnız öneri | Hazırlar, insan uygular | Sözleşme şartları, tavan üstü ödemeler, geri alınamaz her şey |
| Kapalı | Asla | Hukuki taahhütler, kimlik bilgileri, düzenlemeye tabi başvurular |
Matrisi yazıya dökün. Aynı anda üç belge olur: ürün spesifikasyonunuz, kullanıcıya dönük koşullar (“asistan sizin adınıza ne yapabilir”) ve ajan beklenmedik bir şey yaptığında savunma delili; çünkü sınırın doğaçlama değil tasarım olduğunu gösterir.
Hatalar, halüsinasyon alımlar ve hata doktrini
Ajan yanlış şeyi satın aldığında; klasik hata ve tüketici cayma kuralları, yapay zekaya özgü her teoriden daha çok iş görür. B2C akışları, tıklayan kim olursa olsun yasal cayma haklarını korur. Zor vakalar B2B ve geri alınamaz hizmetlerdir; matrisin bunları “yalnız öneri”ye itmesinin nedeni tam da budur. Platform, ajan tedarikçisi ve kullanıcı arasında hata riskini şimdi sözleşmeyle paylaştırın; yedek kurallar stokastik bir aracı için yazılmadı.
Uyum katmanı
- Madde 50: ajanınızla etkileşen karşı taraflar onun bir yapay zeka olduğunu bilebilmeli (Ağustos 2026’dan itibaren, AB’ye dönük); e-postada “satın almadan Mehmet” olarak pazarlık eden ajan, tasarlanmış bir aldatmadır.
- Ödemeler: ajan kaynaklı işlemler yetkilendirme çerçevelerine oturmalı; saklanmış kimlik bilgisi doğaçlaması değil, ön yetkili talimatlar ve tavanlar.
- Kayıt olarak loglar: her eylem, girdi bağlamı, araç çağrısı ve müdahale; uyuşmazlık pencerelerinize eşlenmiş saklama (olay müdahale yazımız).
- Üst zincir koşulları: model sağlayıcı politikaları yüksek riskli otonom kullanımı kısıtlar; ajanınız kendi tedarik zincirini ihlal ediyor olabilir (sözleşme maddeleri).
Ajan ürünler için beş madde
- Koşullara işlenmiş, kullanıcı ayarlı tavanlı yetki matrisi.
- Açık vekâlet dili: kullanıcı ajanı tanımlı sınırlar içinde yetkilendirir. Geri alabilir.
- Hata paylaşımı ve düzeltme protokolü (önce geri sar, sonra tartış).
- Karşı tarafa açıklama taahhüdü (ajan kendini tanıtır).
- Log saklama ve erişim hakları; kullanıcının kendi uyuşmazlıkları için dahil.
Ajan yapay zeka, ürün hırsının doktrinin en önüne geçtiği yer. Bu yüzden en muhafazakâr tasarlanacak ve en cömert belgelenecek katman tam olarak burası.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Temmuz 2026 itibarıyla geçerli durumu yansıtır.
Yazar
Bu konu masanızdaysa
Kurucu Akademisi'nde şablonlar ve kontrol listeleri ücretsiz; spesifik bir durum için 30 dakikalık ön görüşme planlayabilirsiniz.
Kurucu AkademisiGörüşme planlayın