Türkiye’nin çerçeve yapay zeka kanunu komisyonda beklerken ve gündem AB Yapay Zeka Tüzüğü’nün takvimiyle meşgulken, Türkiye’de bugün yapay zekaya ilişkin dosyaları fiilen karara bağlayan bir düzenleyici var: Kişisel Verileri Koruma Kurumu. Ürününüz profil çıkarıyor, puanlıyor, sıralıyor, kimlik doğruluyor veya içerik üretiyorsa, yapay zeka açısından fiilen muhatap olduğunuz kurum KVKK. Üç alan özellikle önemli.
1. Otomatik kararlar
KVKK m. 11, ilgili kişiye, verilerinin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi sonucunda aleyhine bir sonuç çıkmasına itiraz etme hakkı tanıyor. Bu hüküm GDPR m. 22’den daha dar: genel bir yasak değil, bir itiraz hakkı. Yine de startup’ların sık kullandığı araçların çoğunu doğrudan etkiliyor: CV eleme ve aday sıralama, kredi ve dolandırıcılık skorlaması, dinamik fiyatlama, içerik moderasyonu, hesap askıya alma sistemleri.
Uygulamada bunun anlamı şu: aleyhe çıkan otomatik sonuçlar için insan incelemesi imkânı tanıyın, aydınlatma metninizde otomatik analiz yapıldığını açıkça belirtin ve sonucun nasıl ortaya çıktığını en azından sistem düzeyinde açıklayabilecek durumda olun. “Model böyle karar verdi” cevabını hiçbir düzenleyici kabul etmez.
2. Biyometri
Kurulun mesai takibinde biyometrik veri kullanımına ilişkin 2026/921 sayılı ilke kararı, Türkiye’de yapay zeka denetiminin nasıl işleyeceğini gösteren bir örnek. Karara göre biyometrik veri özel nitelikli kişisel veridir, açık rıza ölçüsüz bir sistemi hukuka uygun hale getirmez ve daha az müdahaleci bir alternatif (kart, kod) varken biyometrik yöntem gereklilik testinden geçemez. Bu kararı bir kez okuduğunuzda, Kurulun yüz tanıma, ses ile kimlik doğrulama ve yol haritanızdaki her “yüzünüzle doğrulayın” özelliğine nasıl yaklaşacağını anlarsınız.
Biyometri, Kurul’un 2026’da ceza kestiği başlıklardan yalnızca biri; aydınlatma, yurt dışına aktarım, ihlal bildirimi ve saklama sürelerini de kapsayan tabloyu KVKK’nın 2026 yaptırım eğilimlerini incelediğimiz yazıda topladık.
3. Eğitim verisi ve yapay zeka ile üretilen içerik
Model eğitimi veri olmadan yapılamaz. Bu veri kimliği belirlenebilir kişilere ilişkinse KVKK’nın bütün ilkeleri uygulanır: hukuki sebep, amaçla sınırlılık, veri minimizasyonu, saklama süreleri. Türk kullanıcıların verilerini hukuki sebep olmadan kazıyıp eğitimde kullanmak, ileride çıkacak yapay zeka kanununun değil, bugünün KVKK’sının konusudur. Çıktı tarafında da Ankara’da hareketlilik var: yapay zeka ile üretilen içeriğe ilişkin Kasım 2025 tarihli TCK değişiklik taslağı ve Kurumun yapay zeka çalışmaları, sentetik içerikle ilgili soruların çerçeve kanundan önce mevcut kurumlar eliyle cevaplanacağını gösteriyor.
Altı adımda KVKK ve yapay zeka kontrolü
- Üründe kullanıcıyı etkileyen ve tamamen otomatik verilen tüm kararları tespit edin; aleyhe sonuçlar için insan incelemesi ekleyin.
- Aydınlatma metinlerinde otomatik analiz ve profilleme faaliyetlerini açıkça ve Türkçe olarak belirtin.
- Her biyometrik özelliği 2026/921 sayılı karardaki ölçülülük testine tabi tutun: önce gereklilik, sonra rıza.
- Kişisel veri içeren her eğitim seti için hukuki sebebi belgeleyin; veriyi mümkün olduğunca azaltın ve kimliksizleştirin (bkz. anonimleştirme).
- Yapay zeka kapsamındaki işleme amaçlarınızın VERBİS kaydınızda yer alıp almadığını kontrol edin.
- KVKK ilke kararlarını, AB rehberlerini takip ettiğiniz özenle takip edin: Türkiye’de bu kararlar mevzuattan daha hızlı çıkıyor.
KVKK’nın yapay zekayı ilgilendiren kararlarını yayımlandıkça takip ediyoruz. KVKK Takip sayfamıza ve KVKK + GDPR uyum çalışma alanımıza göz atabilirsiniz.
Dört KVKK hükmü ve ürününüze etkisi
| KVKK hükmü | Yapay zeka ürününü nerede etkiler? | Hazırlanacak ilk belge |
|---|---|---|
| m.11: otomatik sonuca itiraz | İnsan incelemesi olmadan işleyen skorlama, sıralama ve ret süreçleri | İnsan incelemesi adımı + belgelenmiş itiraz kanalı |
| Biyometrik veri (özel nitelikli) | Yüz/ses ile giriş, mesai takibi, görüntüden yaş tahmini | Zorunluluk analizi: Kurul “zorunluluk” kavramını dar yorumlar |
| Eğitim verisinin hukuki sebebi | Müşteri verisiyle veya kazınmış veriyle eğitilen modeller | Her veri kümesi için hukuki sebep notu + envanterle bağlantılı saklama süresi |
| Yurt dışına aktarım | Yabancı model API’lerine gönderilen prompt ve telemetri verileri | Standart sözleşme seti + beş iş günü içinde yapılan bildirimin alındı belgesi |
Müşteri verisi üzerinde yapay zeka kullanmak için rıza gerekir mi?
Kural olarak hayır. Rıza hukuki sebeplerden yalnızca biridir ve sistematik işleme için çoğu zaman en zayıf olanıdır. Ürün süreçlerinin çoğu sözleşmenin ifası ve meşru menfaat sebeplerine dayanır. Vazgeçilemeyecek olan ise dürüst bir aydınlatma ve özel nitelikli veriler için kanunda öngörülmüş özel bir dayanaktır.
Chatbot yazışma kayıtları kişisel veri midir?
Neredeyse her zaman. Kullanıcılar serbest metin alanına isim, sipariş bilgisi, şikâyet yazar. Bu kayıtları baştan kişisel veri olarak ele alın: saklama süresi sınırlayın, tedarikçiye göndermeden önce kişisel verileri ayıklayın ve kayıtları işleme envanterine dahil edin.
Bu haftanın ödevi
En çok kullanılan yapay zeka özelliğinizi seçin ve yukarıdaki “ilk belge” sütunundaki belgeleri bu özellik için hazırlayın: dört belge, hiçbiri bir sayfayı geçmesin. Bu dosya; müşteri anketine, Kurul yazısına ve due diligence talebine aynı anda vereceğiniz cevaptır.
Kaynak. (AB) 2024/1689 sayılı Yapay Zekâ Tüzüğü (AI Act); 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu; (AB) 2016/679 sayılı Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR). Kanun bağlantıları mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel resmî metinlere gider.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Temmuz 2026 itibarıyla geçerli durumu yansıtır.
Yazar
-
Tüm yazıları görMümtaz, 2016 yılında kurduğu Vircon Legal'in Yönetici Ortağıdır. Kurucu, yatırımcı ve operatörlere finansman turları, birleşme ve devralmalar (M&A), sınır ötesi şirketleşme ve düzenlemeye tabi alanlarda; kripto-varlık altyapısı, fintech ve oyun dahil; danışmanlık verir; her işe eski bir startup kurucusunun bakış açısını taşır. Legal 500 Recommended Lawyer (2025-2026) seçilmiştir ve Startup Hukuku kitabının ortak yazarıdır. Canonical profile: https://mumtazhacipasaoglu.com · Open-access legal guides: https://github.com/mumtazhpo