AB AI Act’te “sağlayıcı” nedir?
Sağlayıcı; bir yapay zeka sistemini veya genel amaçlı yapay zeka modelini geliştiren — veya geliştirten — ve ücretli ya da ücretsiz, kendi adı veya markası altında AB pazarına süren veya hizmete alan gerçek ya da tüzel kişidir. Tanım AB Yapay Zeka Tüzüğü’nden ((AB) 2024/1689) gelir ve Tüzüğün en ağır yükümlülüklerini taşır: yüksek riskli sistemlerde uygunluk değerlendirmesi, teknik dokümantasyon, risk yönetimi, kayıt tutma, tescil ve CE işareti; GPAI modellerinde m. 53 görevleri ve bu kapsamda eğitim içeriği özeti.
Fark etmeden nasıl sağlayıcı olursunuz?
- White-label: üçüncü taraf yüksek riskli bir sisteme kendi adınızı veya markanızı koymak sizi o sistemin sağlayıcısı yapar;
- Esaslı değişiklik: sistemin kullanım amacını değiştirmek veya onu maddi olarak dönüştürmek — genel bir sistemi yüksek riskli kullanıma uyarlamak dahil — değiştirilmiş sistem için sağlayıcı görevlerini size geçirir;
- GPAI ince ayarı: değişikliği yapan, değişiklik bakımından sağlayıcı statüsü alır; buna eşlik eden eğitim içeriği dokümantasyon görevleri vardır.
Sağlayıcı vs kullanıcı: yükümlülük ve risk
Sağlayıcı inşa eder ve piyasaya sürer; kullanıcı (deployer) sistemi kendi yetkisi altında kullanır. Bu tek cümlelik ayrım Tüzüğün yükünün çoğunu taşır: paylaşım; dokümantasyonu kimin hazırlayacağını, düzenleyiciye kimin cevap vereceğini ve hangi sorumluluğu kimin üstleneceğini belirler. Sözleşmeler her entegrasyonda hangi şapkanın kimde olduğunu açıkça yazmalıdır — uyuşmazlıklar bu sessizlikten doğar. AB dışında yerleşik olup AB pazarına hizmet eden sağlayıcılar, Birlik içinde yetkili temsilci de atamak zorundadır.
Türkiye bağlamı
Kendi markasıyla AB’ye yapay zeka satan bir Türk şirketi, AB’de yerleşik olsun olmasın Tüzük gözünde sağlayıcıdır ve AB’de yetkili temsilci atamalıdır. Türkiye’de yürürlükte eşdeğer bir yapay zeka kanunu yoktur; yurt içinde KVKK (6698 sayılı Kanun) ile genel ürün ve sözleşme kuralları uygulanır. Türk startupları için pratik tuzak white-label’dır: yabancı bir modeli kendi ürününüz olarak markalamak, hiç analiz etmediğiniz bir pazar için tüm sağlayıcı yükünü size devredebilir.
Yapın: her ürün hattını bir role eşleyin — sağlayıcı, kullanıcı veya her ikisi — ve cevabı müşteri ile tedarikçi sözleşmelerinize yazın. Yapmayın: başkasının modeli üzerine inşa etmenin yükümlülükleri dışarıda bıraktığını varsaymayın; değişiklik ve yeniden markalama onları size geri getirir.
Kaynak. (AB) 2024/1689 sayılı Yapay Zekâ Tüzüğü (AI Act).