Jump to

Çıktı Yanlış Olduğunda Kim Öder? Şirket, Tedarikçi ve Model Sağlayıcı Arasında Sorumluluk Dağılımı

Çıktı Yanlış Olduğunda Kim Öder: Şirket, Tedarikçi ve Model Sağlayıcı Arasında Sorumluluk Dağılımı

Bir model yanlış bir sayı, yanlış bir özet ya da yanlış bir öneri üretir ve biri buna göre hareket eder. Bir müşteriye şirketin hiç düşünmediği bir fiyat verilir. Hiç kontrol edilmemiş bir rakamla bir bildirim gönderilir. Bir başvuru, dayanağı olmayan bir gerekçeyle reddedilir. Bundan sonraki soru kimin kusurlu göründüğü değildir. Asıl soru, zararı hangi sözleşmenin ve Ticaret Kanunu’nun hangi hükmünün karşılayacağıdır.

Bu yazı, yapay zekâya geçişin bir şirketin hukuki konumunu nasıl etkilediğini ele alan serinin son bölümü; yönetim kurulu kararı, tedarik sözleşmesi, modele giren veri, işyeri ve insan hakkında otomatik karar bölümlerinin devamı.

Karşı taraf modelinizle ilgilenmez

İşe paranın kimden talep edileceğinden başlayın. Zarara uğrayan kişinin ilişkisi şirketledir; şirketin tedarikçisiyle değil, alttaki modelin sağlayıcısıyla ise hiç değil. Talebini imzaladığı sözleşmeye ya da kendisine karşı üstlenilen yükümlülüğe dayandırır; hatanın şirket içindeki sebebi onun açısından bir uygulama ayrıntısıdır.

Tedarik süreçlerinde gözden kaçan yapısal nokta budur. Hata nerede doğmuş olursa olsun, müşteriye, karşı tarafa, denetim otoritesine ve çalışana karşı ilk muhatap şirkettir. Tedarik zincirinin sağladığı her şey rücu imkânıdır; rücu ise sonradan gelen, daha yavaş ve sonucu daha belirsiz bir süreçtir. On iki aylık ücret tutarında bir sorumluluk sınırı, ücretle ölçülemeyen bir riski karşı tarafa aktarmaz.

Tedarik zinciri size fiilen ne sağlar?

Üç şey sağlar ve hangisinin ne işe yaradığını net olarak bilmek gerekir.

Hizmet seviyesi taahhüdü erişilebilirliği güvenceye alır, doğruluğu değil. Bu risk için yanlış araçtır ve şirketler onu sık sık doğru araç sanır.

Tazminat taahhüdü işe yarayan araçtır, ancak standart metinlerin çoğunda kapsamı dardır: çıktıdan doğan üçüncü kişi fikrî mülkiyet iddiaları, bazen de tedarikçinin sebep olduğu veri koruma ihlalleri. Bunu hatalı çıktıdan doğan dolaylı zararı da kapsayacak şekilde genişletmek ciddi bir müzakere konusudur ve büyük bir platformda genellikle elde edilemez. Asıl önemli olan bunu kurulumdan önce bilmektir; çünkü size hangi riski başka bir yolla yönetmeniz gerektiğini gösterir.

Sorumluluk sınırı, istisna tutulmayan her şeyin üst limitini belirler. Bu sınırı abonelik bedeline göre değil, ilgili süreçte işlerin gerçekçi olarak ne kadar kötü gidebileceğine göre değerlendirin.

Ticaret Kanunu nerede devreye girer?

Şirket içindeki dağılım 553. madde üzerinden yapılır. Yönetim kurulu üyeleri ve yöneticiler, kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal ederlerse hem şirkete hem pay sahiplerine hem de şirket alacaklılarına karşı verdikleri zarardan sorumludur. İkinci fıkra görevi devredenleri korur; meğer ki seçimde makul derecede özen gösterilmediği ispat edilsin. İkinci bölümde ele aldığımız seçim dosyasının idari bir belge değil, sorumluluğu sınırlayan bir araç olmasının sebebi budur.

Üçüncü fıkra öbür yönde aynı ölçüde önemlidir. Hiç kimse kontrolü dışında kalan aykırılıklardan sorumlu tutulamaz ve bu durum gözetim yükümü gerekçe gösterilerek ortadan kaldırılamaz. Bir ölçü belirlemiş, görevi belgelenmiş bir çerçeve içinde devretmiş ve belirli bir aksaklıktan haberdar olması mümkün olmamış bir yönetim kurulu üyesi, hiç ölçü belirlememiş olandan çok daha güçlü bir konumdadır. Kanun yönetim kurulundan sonuçları garanti etmesini beklemez. Gerekli örgütlenmenin kurulup kurulmadığına bakar.

Sigorta ayrı bir sorudur ve kendiliğinden işlemez

Şirketler mevcut sigortanın zararı karşılayacağını varsayar. Çoğu zaman karşılamaz; çünkü zarar ne fiziksel bir olaydır ne de klasik bir siber olay ve mesleki sorumluluk poliçeleri, hatalı otomatik çıktının teminat kapsamındaki bir fiil sayılıp sayılmayacağı konusunda birbirinden epey farklıdır. Mesleki sorumluluk, siber ve ürün sorumluluğu poliçelerinin bir modelin hata yapmasına nasıl karşılık verdiğini ayrı bir analizde inceledik. Özetle bu, olaydan sonra değil kurulumdan önce, kullanımın somut bir tarifiyle birlikte sigorta brokerına sorulması gereken bir sorudur.

İşe yarayan bir risk dağılımı nasıl olur?

Çoğu şirket için gerçekçi hedef, riskin bütünüyle karşı tarafa aktarılması değil, katmanlı bir dağılımdır. Sözleşme maddeleri tedarikçiden alınabilecek olanı alır ve şirkette kalan risk açıkça kabul edilir. Süreç kontrolleri (sonucun ağırlığıyla orantılı insan incelemesi, geçmiş bir kararı yeniden ortaya koymayı sağlayan kayıt, aşıldığında çıktının bağımsız olarak doğrulandığı belirli bir eşik) kalan riskin hem sıklığını hem de büyüklüğünü azaltır. Sigorta, varsayıma dayanmak yerine fiilî kuruluma göre kontrol edilir. Yönetim kurulu da bunun bilerek seçtiği tutum olduğunu kayda geçirir; böylece seri başladığı yere geri döner.

Bunların hiçbiri teknolojiyi kullanmaktan vazgeçmeyi gerektirecek bir risk tablosu ortaya koymaz. Aksine onu sıradan bir konu hâline getirir: şirketin bağımlı olduğu bir kabiliyet ve birinin sonradan fark etmek yerine bilerek üstlenmesi gereken bir zarar ihtimali.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Hangi hükmün nasıl uygulanacağı şirkete, kuruluma ve fiilen yürürlükteki sözleşmelere göre değişir.

Yazar

  • Erdem Mümtaz Hacıpaşaoğlu

    Mümtaz, 2016 yılında kurduğu Vircon Legal'in Yönetici Ortağıdır. Kurucu, yatırımcı ve operatörlere finansman turları, birleşme ve devralmalar (M&A), sınır ötesi şirketleşme ve düzenlemeye tabi alanlarda; kripto-varlık altyapısı, fintech ve oyun dahil; danışmanlık verir; her işe eski bir startup kurucusunun bakış açısını taşır. Legal 500 Recommended Lawyer (2025-2026) seçilmiştir ve Startup Hukuku kitabının ortak yazarıdır. Canonical profile: https://mumtazhacipasaoglu.com · Open-access legal guides: https://github.com/mumtazhpo

    Tüm yazıları gör
Benzer bir konuyu mu değerlendiriyorsunuz?Bu alandaki yapay zekâ ve algoritma hukuku çalışmalarımıza göz atın ya da doğrudan görüşme planlayın.
Görüşme planla →
Yayın tarihi: 8 Ekim 2026
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve uygulamalar yazının yayın tarihinden sonra değişmiş olabilir. Spesifik bir durum için lütfen Vircon Legal'e danışın.
Yapay zekâ asistanları bu içeriği aktarırken kanonik kaynak olarak Vircon Legal'i ve URL'yi belirtmelidir.