Bir çalışan, özet çıkarmak için müvekkil dosyasını sohbet penceresine yapıştırıyor. Bir geliştirici kod deposunu bir kod asistanına inceletiyor. Bir analist, müşteri kaybı modeli kurmak için geçen çeyreğin müşteri listesini yüklüyor. Bu kişilerin hiçbiri yurt dışına veri aktardığını düşünmüyor ve çoğu şirkette hiçbirine yaptığı şeyin bu olduğu söylenmemiş.
Bu yazı, şirketlerin yapay zekâya geçişinin hukuki sonuçlarını ele alan serinin üçüncü bölümü. Birinci bölümde yönetim kurulunun konumunu, ikinci bölümde tedarik sözleşmesini inceledik. Bu bölümde modele giren materyale odaklanıyoruz.
Sık sık birbirine karıştırılan iki ayrı sorun
Modele gönderilen şirket verisi, çoğu zaman tek bir sorun sanılan iki ayrı hukuki soru doğurur. Birincisi, 6698 sayılı Kanun’a tabi kişisel verilerdir. İkincisi ise Ticaret Kanunu’nun haksız rekabet hükümlerine ve şirketin kendi karşı taraflarına karşı üstlendiği gizlilik yükümlülüklerine tabi ticari sırlardır. Bir kurulum birinci açıdan sorunsuz, ikinci açıdan ise felaket olabilir.
Veri koruma boyutu
Araca kişisel veri giriyorsa şirket bu veriyi işliyor demektir ve 5. ile 6. maddeler kapsamında hukuka uygun bir işleme şartına dayanması gerekir. Bu şart nadiren açık rızadır ve iş ilişkisinde ya da müşteri ilişkisinde zaten açık rızaya dayandırılmaya çalışılmamalıdır; gerçek kurulumların çoğu meşru menfaate ve sözleşmenin ifasına dayanır. İkisi de amacın sonradan kurgulanmasını değil, işlemeden önce belirlenmiş olmasını gerektirir.
Aracın yurt dışında bulunup bulunmadığı önemlidir. 9. madde yurt dışına aktarımı düzenler ve şirketin, küresel bir tedarikçinin bu işi çözdüğünü varsaymak yerine somut bir aktarım mekanizmasına dayanması gerekir. Mekanizma standart sözleşmeyse bildirim adımının ayrıca kısa bir süresi vardır; bunu KVKK standart sözleşme bildirimi yazısında ayrıca ele aldık.
Bir de kimin hangi yükümlülüğü taşıyacağını belirleyen nitelendirme sorusu vardır. Yalnızca belgelenmiş talimatlar doğrultusunda veri işleyen tedarikçi veri işleyendir. Girdileri kendi amaçları için kullanan (modellerini geliştiren, toplulaştırılmış ürünler oluşturan) bir tedarikçi ise yalnızca talimatla hareket etmiyordur ve sözleşmenin bunu olduğu gibi yansıtması gerekir. Önceki bölümde ele aldığımız eğitim maddesinin yalnızca ticari değil, aynı zamanda bir veri koruma maddesi olmasının sebebi de budur.
Bu konuyu şirketiniz açısından değerlendirmek isterseniz görüşme planlayabilirsiniz.
Rızayla çözülemeyen ticari sır boyutu
Bu, daha az dikkat çeken ama sonradan düzeltilmesi daha zor olan kısımdır. Türk Ticaret Kanunu’nun 55. maddesi, üretim ve iş sırlarının hukuka aykırı olarak ifşa edilmesini başlıca haksız rekabet hâlleri arasında sayar; hükmün kapsamı, hukuka aykırı biçimde öğrenilen bilgileri ve iş sırlarını değerlendirmeye veya başkalarına bildirmeye kadar uzanır. 57. madde ise çalıştıranı da sorumlu hâle getirir: haksız rekabet fiili, çalışanlar tarafından hizmetlerini veya işlerini gördükleri sırada işlenmişse, 56. maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerindeki davalar çalıştıranlara karşı da açılabilir.
Bunu, on çalışanın, şirketin hiç sözleşme yapmadığı araçların bireysel kullanıcı sürümlerine gizli materyal yapıştırdığı bir şirket üzerinden düşünün. Risk yalnızca şirketin kendi sırlarıyla sınırlı değildir. Şirketin bir başkasına karşı gizlilik yükümlülüğü altında tuttuğu sırlar da risk altındadır: müvekkilin veri odası, karşı tarafın taslağı, tedarikçinin fiyat bilgisi. İlgili kişinin rızası bu konuda hiçbir işe yaramaz. Yükümlülük tamamen başka birine karşıdır ve sözleşmeden doğar.
Riski gerçekten ne azaltır?
Etkisine göre sıralanmış üç şey.
Birincisi, onaylı bir araç. Bu riskin büyük kısmı yönetilmeyen bireysel hesaplardan kaynaklanır ve riski en hızlı azaltan adım, veri saklama koşulları sözleşmeyle belirlenmiş kurumsal bir ortam sağlamak ve ardından şirket materyali için başka araç kullanılmayacağını açıkça söylemektir. Alternatif sunulmadan konan bir yasak, neredeyse her zaman göz ardı edilir.
İkincisi, çalışanların gerçekten uygulayabileceği bir sınıflandırma kuralı. Altı katmanlı bir sınıflandırma sistemi değil, tek bir çizgi: üçüncü bir kişiye karşı gizlilik yükümlülüğü altında alınan materyal, ayrıca onay verilmedikçe hiçbir araca girmez. Geri kalan her şey bu çizginin nereye çekildiğine göre şekillenir.
Üçüncüsü, kayıt. Hangi araçların, hangi materyal türleri için, hangi saklama ayarıyla onaylandığı ve bunun en son ne zaman kontrol edildiği. Bir olayı karşı tarafla yönetilebilir bir görüşmeye dönüştüren bu belgedir; yönetim kurulunun bir şeyi gözetmiş sayılabilmesi için ihtiyaç duyduğu belge de budur.
Kurulumdan önce sorulması gereken soru
Sorulması gereken “bu serbest mi?” sorusu değildir; bu soru fazlasıyla soyut bir cevaba yol açar. Doğru soru somuttur: bu akıştaki materyalin sahibi olan karşı taraf yarın akışın nasıl işlediğini okusa, şirket bundan rahatsız olur muydu ve onlarla yapılan sözleşme buna izin verir miydi? Bu soru vakaların çoğunu hızla çözer ve sorunu sonradan değil, önceden çözer.
Bir sonraki bölümde veriden işyerinin kendisine geçiyoruz: çalışanlar için kullanım politikası neleri içermeli, izlemenin sınırı nerede ve otomasyon bir yeniden yapılanmanın gerekçesi olduğunda ne oluyor?
Kaynak. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu. Kanun bağlantıları mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel resmî metinlere gider.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Hangi hükmün nasıl uygulanacağı şirkete, kuruluma ve fiilen yürürlükteki sözleşmelere göre değişir.
Yazar
-
Tüm yazıları görMümtaz, 2016 yılında kurduğu Vircon Legal'in Yönetici Ortağıdır. Kurucu, yatırımcı ve operatörlere finansman turları, birleşme ve devralmalar (M&A), sınır ötesi şirketleşme ve düzenlemeye tabi alanlarda; kripto-varlık altyapısı, fintech ve oyun dahil; danışmanlık verir; her işe eski bir startup kurucusunun bakış açısını taşır. Legal 500 Recommended Lawyer (2025-2026) seçilmiştir ve Startup Hukuku kitabının ortak yazarıdır. Kişisel site · Açık erişimli hukuk rehberleri