Bir Türk girişimcisine şirketin ticari sırlarının nerede korunduğunu sorduğunuzda dürüst cevap şudur: birkaç yerde birden, ama hiçbiri bu iş için tasarlanmamış. Haksız rekabet hükümleri, işçinin sadakat borcu, şikâyete bağlı bir suç ve gizlilik sözleşmesinde ne yazıyorsa o. Ticaret Bakanlığı Nisan 2026’da, 2016/943 sayılı AB Yönergesi ve TRIPS Anlaşması’nın 39. maddesi esas alınarak hazırlanan müstakil bir Ticari Sırların Korunması Hakkında Kanun Taslağı’nı görüşe açtı. Bu yazıda Taslak’ın hangi aşamada olduğunu, 21 maddesinin neler öngördüğünü, mevcut hukukla nasıl bir arada duracağını ve bir girişimin her iki rejimde de işe yarayacak hangi adımları şimdiden atabileceğini ele alıyoruz.
Kasım 2026 itibarıyla Taslak hangi aşamada
Bakanlık İç Ticaret Genel Müdürlüğü Taslak’ı, gerekçesini ve görüş bildirim formunu yayımladı; duyuru 9 Nisan 2026’da basına da yansıdı. Görüşlerin 15 Mayıs 2026’ya kadar fiziki olarak, KEP üzerinden ya da e-Devlet kanalıyla iletilmesi istendi. Metin ayrıca resmî yazıyla bakanlıklara, düzenleyici kurumlara (aralarında Rekabet Kurumu, Kişisel Verileri Koruma Kurumu ve TÜRKPATENT) ve iş dünyası örgütlerine gönderildi.
Taslak, Yatırım Ortamını İyileştirme Koordinasyon Kurulu’nun (YOİKK) 2024 ve 2025 eylem planlarındaki AB Ticari Sır Direktifi’ne uyum eylemlerinin karşılığı. Gerekçe amacı açıkça ortaya koyuyor: Dijital Ürün Pasaportu kayıt sistemi ve EPREL veri tabanı gibi AB sistemlerine erişim ve AB uygunluk değerlendirmesinin Türkiye’deki kuruluşlarca yapılabilmesi. Gerekçeye göre EPREL üyeliği ve Türkiye’de uygunluk değerlendirmesi yapılabilmesi için AB, ticari sırların Türkiye’de AB ile aynı seviyede korunmasını bekliyor.
Kasım 2026 itibarıyla metin yürürlükte bir kanun değil, bir bakanlık taslağı. Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulduğuna dair kamuya açık bir kayda rastlamadık; Bakanlık da gelen görüşler değerlendirildikten sonra metne son şeklin verileceğini belirtti. Mevcut haliyle 20. madde, kanunun yayımı tarihinde, geçiş süresi olmaksızın yürürlüğe girmesini öngörüyor. Girişimler için önemli diğer tarihleri yaklaşan yasal süreler sayfamızda bir araya getiriyoruz.
Hangi bilgi ticari sır sayılacak
Taslak m. 2/1-a uyarınca ticari sır; aynı ya da benzer alanda faaliyet gösterenlerce bütünü veya bileşenlerinin bir araya geliş şekli bakımından bilinmeyen ve kolayca erişilemeyen, gizli kalmasında sahibinin meşru menfaati bulunan, gizli olduğu için ticari değeri olan ve sahibince koşullara uygun, makul yöntemlerle gizli tutulması için tedbir alınmış bilgidir. Bu, TRIPS m. 39/2 ve Yönerge m. 2/1’deki üç unsurlu tanımın karşılığıdır; sahibinin gizlilikte meşru menfaati bulunması unsuru ise iki metinde de yer almayan bir ektir. Ticari sır sahibi, sırra hukuka uygun olarak malik olan ve tasarruf yetkisini elinde bulunduran herhangi bir gerçek veya tüzel kişi olabilir (m. 2/1-b); gerekçe, henüz ticari faaliyete başlamamış kişinin de buna dahil olduğunu teyit ediyor.
Gerekçe teknoloji şirketleri için önemli üç tespit ekliyor. Aranan gizlilik nispidir: ölçüt ilgili sektördür ve tek tek bilinen unsurların bir araya getiriliş biçimi de sır olabilir. Müşteri listesi, fiyatlandırma, maliyet yapısı, Ar-Ge, maaşlar ve “formül, veri ve algoritma gibi dijital alanda rekabet avantajı sağlayan unsurlar” ticari sır sayılabilir; gerekçe, algoritma ve kaynak kodunun çoğu zaman patent ya da marka korumasının dışında kaldığını da not ediyor. “Makul tedbir” ise kilitli dolapta saklama, dosyaların şifrelenmesi, çalışanlarla gizlilik (NDA) ve rekabet etmeme sözleşmeleri gibi somut adımlar demek. Bu, tanımın bir unsuru olduğundan, tedbir yoksa ortada ticari sır da olmayabilir.
Hukuka uygun ve aykırı elde etme, kullanma ve ifşa
Taslak m. 3/1 hukuka uygun elde etme hallerini sayıyor: sır sahibinin rızası; bağımsız keşif veya yaratım; kamuya açık ya da hiçbir kanuni veya sözleşmesel kısıtlama altında bulunmayan birinden hukuka uygun olarak edinilmiş bir mal veya hizmetin gözlemlenmesi, incelenmesi, analizi, test edilmesi veya parçalarına ayrılması (tersine mühendislik); duruma özgü koşullarda dürüstlük kuralına uygun davranış; çalışanlar, çalışan temsilcileri ve sır sahibinin vekil ya da temsilcilerinin kanuni veya sözleşmesel haklarını kullanması. Hukuka uygun elde edilen sır da ancak kanuni veya sözleşmesel bir engel yoksa kullanılabilir veya ifşa edilebilir (m. 3/2).
4. madde hukuka aykırı halleri düzenliyor:
- sır sahibinin yasal kontrolündeki belge veya elektronik veriye yetkisiz erişim, el koyma veya kopyalama yoluyla ya da dürüstlük kuralına aykırı olarak elde etme (m. 4/1);
- hukuka aykırı elde edilen sırrın ya da gizlilik anlaşması veya kullanım sınırlaması ihlal edilerek sırrın kullanılması veya ifşası (m. 4/2);
- hukuka aykırı kaynağı bilen veya bilmesi gereken kişinin sırrı ihlal edenden elde etmesi, kullanması veya ifşa etmesi (m. 4/3);
- aynı bilgi düzeyinde, hizmetleri de kapsayan (m. 2/1-ç) ihlal eden ürünlere ilişkin faaliyetler (m. 4/4).
İşe alım yapan her girişimin iki kez okuması gereken hüküm m. 4/3: bizce eski işvereninin dosyalarıyla gelen yeni çalışan, bilen veya bilmesi gereken yeni işvereni de sorumluluk alanına çeker. 5. madde ise kamu yararına usulsüzlüğün ortaya çıkarılması, düşünceyi açıklama ve basın hürriyeti, çalışan temsilcilerine bilgi verilmesi ve kanunlarda tanınan meşru menfaatler için istisnalar öngörüyor.
Hukuki yollar, yargılamada gizlilik, zamanaşımı ve cezalar
Sır sahibi, Taslak ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca ihtiyati tedbir isteyebilecek: kullanım ve ifşanın geçici olarak yasaklanması, ihlal eden ürünlerin yasaklanması, el koyma ve sırrı içeren verilere erişimin engellenmesi ya da şifrelenmesi gibi (m. 7). Mahkeme davalının teminat karşılığında kullanmaya devam etmesine izin verebilir, ancak teminat karşılığında ifşaya izin veremez (m. 7/3). 9. madde tespit, men, toplatma ve imha taleplerini düzenliyor; m. 9/2 ise davalı ihlali bilmiyor veya bilemiyorsa ya da orantısız zarara uğrayacaksa, sır sahibinin menfaatlerinin korunması kaydıyla bu yaptırımlar yerine tazminata hükmedilmesine imkân tanıyor (gerekçe bu halleri seçimlik kabul ediyor; aşağıya bakınız). Tazminat kazanç kaybını ve ihlal edenin kazancını kapsıyor, asgari tutar makul bir lisans bedeli; manevi tazminat da istenebilir (m. 10).
11. madde uygulamadaki bir soruna çözüm getiriyor. Hâkim dosyadaki sır niteliğindeki bilgiye erişimi ve sırrın görüşüleceği duruşmaya katılımı sınırlayabilecek (tarafları ve vekillerini hiçbir zaman dışarıda bırakmadan), taraf vekilleri dışındaki avukatların Avukatlık Kanunu m. 46’daki dosya inceleme yetkisini kullanmamasına karar verebilecek; yargılamaya katılan herkes sırrı saklamakla yükümlü. Gerekçe, bugün sır sahiplerinin sırlarını delil olarak sunmaktan çekindiğini kabul ediyor.
| Konu | Mevcut Türk hukuku | Taslak (Nisan 2026) | 2016/943 sayılı Yönerge |
|---|---|---|---|
| Tanım | Genel bir kanuni tanım yok; TTK m. 55 ve TBK m. 396/4’te “üretim ve iş sırları” | Üç unsurlu tanım (m. 2/1-a) | Üç unsurlu tanım (m. 2/1) |
| Hukuki yol | Haksız rekabet (TTK m. 55, 56), sözleşme, haksız fiil | Özel tedbir, dava ve tazminat (m. 7 ila 10) | m. 10 ila 14 |
| Zamanaşımı | Öğrenmeden itibaren 1 yıl, fiilden itibaren 3 yıl (TTK m. 60) | Fiili ve ihlal edeni öğrenmeden itibaren 1 yıl, fiilden itibaren 5 yıl (m. 18) | Ulusal hukuk, azami 6 yıl (m. 8) |
| Yargılamada gizlilik | Özel bir rejim yok | Sınırlı erişim ve duruşma (m. 11) | m. 9 |
| Ceza | TCK m. 239: 1 ila 3 yıl, şikâyete bağlı | Yeni suç tipleri, 5 yıla kadar (m. 16) | Zorunlu değil |
16. madde şu suçları öngörüyor: hukuka aykırı elde etme (bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adli para cezası), hukuka aykırı kullanma veya ifşa (iki yıldan dört yıla kadar), kaynağın hukuka aykırılığını bilerek veya bilmesi gerekirken ihlal edenden elde etme (iki yıldan dört yıla kadar), böyle bir sırrı kullanma veya ifşa (üç yıldan beş yıla kadar) ve ihlal eden ürünlere ilişkin fiiller (bir yıldan üç yıla kadar). Sıfat, görev veya meslek gereği öğrenilen sırrın ifşasında TCK m. 239 uygulanmaya devam edecek (m. 16/1-f). TCK m. 239/1’den farklı olarak bu suçlar için şikâyet şartı öngörülmüş değil. Hukuk davalarında görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesi; yetkili mahkeme kural olarak sır sahibinin yerleşim yeri mahkemesi (m. 17).
Taslak mevcut hukukla nasıl bir arada duracak
Bugün davacı genellikle TTK m. 55/1-d’ye dayanıyor: gizlice veya hukuka aykırı başka bir şekilde ele geçirilen ya da öğrenilen üretim ve iş sırlarını değerlendirmek veya başkalarına bildirmek haksız rekabettir. m. 55/1-b-3 de işçileri ve yardımcı kişileri bu sırları ifşaya yöneltmeyi kapsıyor. TBK m. 396/4, işçinin üretim ve iş sırlarını hizmet ilişkisi sürerken kullanmasını veya açıklamasını yasaklıyor; işverenin haklı menfaatinin gerektirdiği ölçüde bu yükümlülük ilişki bittikten sonra da sürüyor. Daha geniş bir kısıtlama için TBK m. 444 ila 447’ye uygun bir rekabet yasağı gerekiyor (bkz. rekabet yasağı ve müşteri çalmama rehberimiz). İşçinin işverenin meslek sırlarını ortaya atması, işverene haklı fesih imkânı veriyor (İş Kanunu m. 25/II-e). TCK m. 239, sıfatı, görevi veya mesleği gereği vâkıf olduğu ya da hukuka aykırı yolla elde ettiği ticari sırrı yetkisiz kişilere vereni veya ifşa edeni bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adli para cezasıyla cezalandırıyor; temel hali şikâyete bağlı. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu ise know-how için tescile dayalı bir hak tanımıyor.
Taslak değişiklik hükmü içermediğinden bu hükümlerin hiçbiri değişmiyor. m. 1/2, banka sırrı gibi diğer kanunlardaki özel düzenlemeleri saklı tutuyor. Taslak, TTK’daki haksız rekabet talepleriyle ve bir müşteri listesi aynı zamanda kişisel veri olduğunda KVKK ile ilişkisini düzenlemiyor. Bizce sızdırılan bir müşteri veri tabanı aynı anda hem ticari sır uyuşmazlığı hem de KVKK kapsamında bir veri ihlali olabilir.
Taslak Yönerge’yi yakından izliyor, ama birebir değil. Yönerge’nin, çalışan hareketliliğinin ve dürüstçe edinilmiş deneyim ve becerilerin kullanımının kısıtlanmasına dayanak olmayacağını söyleyen m. 1/3 hükmünün karşılığı yok; kasıt olmaksızın ihlalde çalışanın tazminat sorumluluğunu sınırlama seçeneği (m. 14/1) de kullanılmamış. Yönerge m. 13/3 bilmeme, orantısız zarar ve tazminatın makul ölçüde tatmin edici olması koşullarını birlikte arıyor. Taslak m. 9/2 iki hali herhangi bir bağlaç kullanmadan sayıyor, gerekçe ise bunları seçimlik okuyor. Bizce görüş sürecinin ardından yeniden ele alınması en olası noktalar bunlar.
Nereden başlamalı
Taslak’ın ödüllendireceği adımların çoğu bugün de iyi uygulama. Mevcut hukukta da öğreti, sır sahibinin bilgiyi gizli tutma iradesinin açık veya örtülü olarak anlaşılabilmesini arıyor; belgelenmiş koruma tedbirleri bunu göstermenin en kolay yolu:
- Envanter. Gerçekten sır olanı listeleyin (kaynak kod, model ağırlıkları ve promptlar, eğitim verisi, fiyatlama mantığı, yol haritaları) ve her biri için bir sorumlu belirleyin.
- İşaretleme ve erişim. Gizli belgeleri etiketleyin, erişimi bilmesi gereken ilkesine göre verin, son iş günü kapatın ve kayıt tutun.
- Sırrı tanımlayan NDA’lar. Somut tanımlar, ifşa yasağının yanında kullanım sınırı (Taslak m. 4/2 ikisine de bakıyor), iade ve silme yükümlülüğü.
- Çalışan ve dış kaynak sözleşmeleri. Yurt dışındaki serbest çalışanlar dahil her sözleşmede gizlilik ve fikri mülkiyet devri (bkz. kurucu ve çalışan fikri mülkiyetinin şirkete devri); yeni çalışandan eski işverenine ait gizli bilgi getirmeyeceğine dair beyan.
- Yapay zekâ araçları. Bizce saklama veya eğitim hakkı tanıyan bir modele sır yüklemek “makul tedbir” unsurunu zayıflatabilir ve üçüncü kişilerle yapılan NDA’ları ihlal edebilir. Belirli araçları ve ayarları onaylayın: şirket verisini modele vermek yazımız ve iç yapay zekâ kullanım politikası rehberimiz bu konuya ayrıntılı giriyor.
- Delil dosyası. Bilginin oluşturulmasını ve alınan tedbirleri tarihli olarak kayıt altına alın: Taslak m. 8/1, ihtiyati tedbir için sırrın varlığını, size ait olduğunu ve hukuka aykırı olarak elde edildiğini, kullanıldığını veya ifşa edildiğini ya da bu tehlikenin bulunduğunu yaklaşık olarak ispat edecek delillerin sunulmasını arıyor.
Sık sorulan sorular
Ticari sırlar kanunu yürürlükte mi?
Hayır. Kasım 2026 itibarıyla Ticaret Bakanlığı’nın görüş süresi 15 Mayıs 2026’da sona eren bir taslağı; Meclis’e sunulduğuna dair bir kayda rastlamadık. Ticari sırlar bugün hâlâ TTK’nın haksız rekabet hükümleri, Türk Borçlar Kanunu, İş Kanunu, TCK m. 239 ve sözleşmeler aracılığıyla korunuyor. Mevcut haliyle kanunlaşırsa yayımı tarihinde yürürlüğe girecek.
Usulsüzlüğü bildiren çalışana Taslak uyarınca dava açılabilir mi?
5. madde, genel kamu menfaatinin korunması amacıyla hareket edilmesi koşuluyla hukuka aykırı faaliyetlerin ortaya çıkarılması için yapılan elde etme, kullanma veya ifşayı hukuka aykırı saymıyor. Düşünceyi açıklama ve basın hürriyeti çerçevesindeki açıklamalar ile çalışan temsilcilerine meşru görevleri için gerekli ölçüde verilen bilgi de kapsamda. Somut bir açıklamanın kamu menfaati koşulunu karşılayıp karşılamadığı ise her olayda ayrıca değerlendirilecek.
Kanun çıkarsa NDA’nın önemi azalır mı?
Hayır, muhtemelen artar. Gerekçe, NDA ve rekabet etmeme sözleşmelerini bilginin gizli tutulması için alınan makul tedbirlerin örnekleri arasında sayıyor; m. 4/2 de gizlilik anlaşmasına veya kullanım sınırlamasına aykırı kullanım ve ifşayı hukuka aykırı kabul ediyor. Somut ve iyi yazılmış bir NDA hem ticari sırrın varlığını hem de ihlali ispatlamaya yardım eder.
Kaynaklar. Ticaret Bakanlığı, Ticari Sırların Korunması Hakkında Kanun Taslağı’nın görüşe açılması duyurusu (görüş süresi 15.05.2026; Alomaliye, 9 Nisan 2026 tarafından aktarılan metin); Ticaret Bakanlığı’nın E-50035491-431.99-00120539629 sayılı yazısı ve ekindeki Taslak ile gerekçesi, Kocaeli Sanayi Odası tarafından paylaşılan nüsha: Taslak m. 1 ila 21; İMMİB üye duyurusu, 15 Nisan 2026; 2016/943 sayılı (AB) Yönerge, ABRG L 157, 15.6.2016, m. 1, 2, 3, 5, 8, 9, 13, 14 ve 19; TRIPS Anlaşması m. 39; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 55, 56 ve 60; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 396 ve 444 ila 447; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 239; 4857 sayılı İş Kanunu m. 25/II-e; 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu; A. A. Çardak, Ankara Barosu Dergisi 2023/4 (TTK m. 55/1-d ve TBK m. 396); A. Küçükince, Van YYÜ İİBF Dergisi 2022 (TTK m. 60).
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz; somut durumunuz için danışmanlık alınız.
Yazar
-
Tüm yazıları görMümtaz, 2016 yılında kurduğu Vircon Legal'in Yönetici Ortağıdır. Kurucu, yatırımcı ve operatörlere finansman turları, birleşme ve devralmalar (M&A), sınır ötesi şirketleşme ve düzenlemeye tabi alanlarda; kripto-varlık altyapısı, fintech ve oyun dahil; danışmanlık verir; her işe eski bir startup kurucusunun bakış açısını taşır. Legal 500 Recommended Lawyer (2025-2026) seçilmiştir ve Startup Hukuku kitabının ortak yazarıdır. Canonical profile: https://mumtazhacipasaoglu.com · Open-access legal guides: https://github.com/mumtazhpo