Jump to

Ekran Görüntüsü Delil Olur mu? Noter e-Tespit, Delil Tespiti ve Dijital Delilin Korunması

Ekran Görüntüsü Delil Olur mu? Noter e-Tespit, Delil Tespiti ve Dijital Delilin Korunması

Bir gece içinde asılsız bir yorum yayımlanıyor, eski bir çalışan suçlayıcı bir paylaşım yapıyor ya da bir haber sitesi şirketiniz hakkında bir haber yayımlıyor. İlk refleks ekran görüntüsü almak; hemen ardından gelen soru ise ekran görüntüsünün delil olup olmadığı. Tek başına çoğu zaman yeterli değildir: paylaşımlar birkaç saat içinde düzenlenir veya silinir, karşı taraf inkâr eder, çıktının gerçekliğine itiraz etmek kolaydır. Bu yazıda ekran görüntüsünün hukuk ve ceza yargılamasındaki değerini, noter tespitinin ve noterlerin elektronik tespit hizmetinin (e-tespit) nasıl işlediğini, mahkemeden delil tespiti istemenin ne zaman gerektiğini, bilirkişinin doğrulayabileceği teknik kayıtların nasıl alınacağını ve başkalarının mesaj ve konuşmalarını kaydetmenin hangi noktada başlı başına hukuki sorun yarattığını ele alıyoruz.

Ekran görüntüsü mahkemede ne ifade eder?

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 199. maddesi belgeyi geniş tanımlar: uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı veya basılı metin, fotoğraf, görüntü veya ses kaydı gibi veriler ile elektronik ortamdaki veriler ve benzeri bilgi taşıyıcıları belgedir. Ekran görüntüsü bu nedenle delil olarak sunulabilir. Ancak bağlayıcı ispat gücü olan bir senet değildir; elektronik veriler ancak güvenli elektronik imzayla oluşturulduklarında senet hükmündedir (HMK m. 205). Kanuni istisnalar dışında hâkim delilleri serbestçe değerlendirir (HMK m. 198).

Zayıf nokta gerçekliktir. Ekran görüntüsü kaynağı değil, ekrandaki pikselleri gösterir; ad, tarih ve metin kolayca değiştirilebilir. Akademik çalışmalar, Yargıtay’ın gerçekliğine itiraz edilen dijital çıktılara tek başına dayanmadığı, bunların başka delillerle desteklenmesini ve gerektiğinde bilirkişi incelemesini aradığı birçok karara işaret etmektedir. Ekran görüntüsü dosyanın başlangıcıdır, kendisi değil.

Ceza yargılamasında da mantık aynıdır. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 217. maddesine göre hâkim duruşmada tartışılan delilleri vicdani kanaatiyle serbestçe takdir eder ve suç hukuka uygun olarak elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir; hukuka aykırı elde edilen delil reddolunur (CMK m. 206/2-a; Anayasa m. 38). Makamların şüphelinin cihazlarında arama ve kopyalama yapması için CMK m. 134 hâlen hâkim kararını (gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde 24 saat içinde hâkim onayına sunulacak Cumhuriyet savcısı kararını) ve yedekleme yapılarak bir kopyanın şüpheliye verilmesini arar. Anayasa Mahkemesi, elde edilen kişisel verilere ilişkin yasal güvencelerin yetersizliği gerekçesiyle 134. maddeyi iptal etmiştir (12.2.2026 tarihli, E. 2023/128, K. 2026/36 sayılı karar, RG 25.5.2026, 33264); iptal 25 Şubat 2027’de yürürlüğe girecektir. Cihazlarda aramaya ilişkin kuralları bu nedenle ihtiyaç anında güncel hâliyle kontrol etmek gerekir.

Noter tespiti ve e-tespit

Noterler 1512 sayılı Noterlik Kanunu’nun 61. maddesi uyarınca tespit işlemi yapabilir; HMK m. 401/2 de noterlerin vakıa tespitine ilişkin hükümleri mahkeme yolunun yanında açıkça saklı tutar. Klasik yöntemde noter, adresi kendi cihazında açar ve çıktılarını ekleyerek tespit tutanağı düzenler. Noterlik Kanunu’nun 198/A maddesine dayanan Noterlik İşlemlerinin Elektronik Ortamda Yapılması Hakkında Yönetmelik (RG 11.7.2015, 29413), elektronik verinin tespitini, verinin belirli bir andaki durumunun değişmez olarak belirlenmesi, tekrar edilebilir hâlde tutulması ve saklanması olarak tanımlar. Bir cihazdaki veri, örneğin telefondaki mesajlar, malikin veya zilyedin rızasıyla noterlikte ya da mahallinde tespit edilebilir; internetteki veri ise Türkiye Noterler Birliği (TNB) bilişim sistemi üzerinden tespit edilir.

e-tespit olarak bilinen bu hizmet 1 Mart 2016’dan beri kullanılmaktadır. TNB’nin hizmetin başlangıcında yaptığı açıklamaya göre başvuru sahibi tespit ettirmek istediği içeriği TNB sistemi içinde açar; sistem açılan sayfaları ve tıklanan bağlantıları adım adım kaydeder, veriler ve iz kayıtları zaman damgasıyla değiştirilemez biçimde saklanır ve bir başvuru numarası verilir. Başvuru sahibi ardından bir noter seçer; noter kaydı inceleyip tespit tutanağını çalışma saatleri içinde düzenler. Çevrim içi kayıt tek başına hukuki sonuç doğurmaz.

Noterlik Kanunu’na göre belgelendirilen işlemler resmî sayılır (m. 82); tespit tutanağı da belirli bir içeriğin belirli bir adreste belirli bir anda görüntülendiğine ilişkin güçlü bir delil olarak kabul edilir ve aksini ispat yükü genellikle karşı taraftadır. İçerikteki iddiaların doğru ya da hukuka aykırı olduğunu ise ispatlamaz; buna mahkeme karar verir.

Mahkeme eliyle delil tespiti (HMK m. 400-405)

Noter tutanağının yetmediği durumlarda (içerik giriş gerektiren bir alandaysa, mesele teknikse veya tanık dinlenmesi gerekiyorsa) taraf, dava açmadan önce ya da dava sırasında mahkemeden delil tespiti isteyebilir. HMK m. 400 bir vakıanın tespiti için keşif, bilirkişi incelemesi veya tanık dinlenmesi talep edilmesine imkân verir. Hukuki yarar gerekir; delil hemen tespit edilmezse kaybolacak ya da ileri sürülmesi önemli ölçüde zorlaşacak ise hukuki yarar var sayılır. İnternet içeriklerinin çoğu tam da böyledir.

  • Mahkeme: dava açılmamışsa esas davaya bakacak mahkeme ya da keşif veya bilirkişi incelemesi yapılacak şeyin bulunduğu veya tanığın oturduğu yer sulh mahkemesi; dava açılmışsa yalnızca davanın görüldüğü mahkeme (m. 401).
  • Dilekçe: tespiti istenen vakıa, bilirkişiye veya tanıklara sorulacak sorular, delilin kaybolacağı kuşkusunu doğuran sebepler ve aleyhine tespit istenen kişi; bu kişi gösterilemiyorsa talep yine geçerlidir (m. 402/1). Mahkemenin belirlediği gider avansı ödenmeden işlem yapılmaz (m. 402/2).
  • Tebligat: kural olarak karar karşı tarafa tebliğ edilir; karşı taraf tespitte hazır bulunabilir, itiraz ve ek sorularını bir hafta içinde bildirir. Talep sahibinin haklarının korunması zorunlu kılıyorsa tespit karşı tarafa tebligat yapılmadan da yapılabilir; belgeler sonradan tebliğ edilir ve karşı taraf bir hafta içinde itiraz edebilir (m. 402/3 ve 403).
  • Sonrası: tespit tutanağı ve bilirkişi raporu karşı tarafa resen tebliğ edilir (m. 402/4, 2020’de 7251 sayılı Kanunla eklendi); tespit dosyası asıl davanın eki sayılır ve taraflar bu kayıtlara dayanabilir (m. 405).

Uygulamada mahkeme genellikle adresi inceleyip gördüğünü kayda geçiren bir bilişim bilirkişisi görevlendirir. Süre mahkemenin iş yüküne bağlı olduğundan çoğu zaman önce noter tespiti yapılır.

Teknik kayıt, hash değeri ve arşivler

Hemen alınan bir iç kayıt, noter veya bilirkişi ulaşmadan kaybolabilecek ayrıntıları sabitler:

  • Adres çubuğunu, cihazın tarih ve saatini, hesabın kalıcı tanımlayıcısını (yalnızca görünen adı değil, profil bağlantısını veya kimlik numarasını), yanıtlarla birlikte tüm akışı ve görünür izlenme, beğeni ve paylaşım sayılarını gösteren tam sayfa görüntüler.
  • İçerikte ve profilde gezinen bir ekran kaydı ile sayfanın kaydedilmiş bir kopyası.
  • Her dosyanın kayıt anında hesaplanıp not edilen kriptografik hash değeri (örneğin SHA-256) ve kimin, hangi cihazda, ne zaman, neyi kaydettiğini gösteren kısa bir kayıt defteri. Hash değerinin sonradan da aynı çıkması dosyanın değişmediğini gösterir ve delil zincirini destekler.
  • Internet Archive’ın Wayback Machine’i gibi kamuya açık web arşivlerindeki kopyalar: sayfanın var olduğunu destekleyen yararlı bir delildir, ancak üçüncü kişi tarafından oluşturulur ve noter veya mahkeme kaydının yerini tutmaz.

Taraflar uzman görüşü de alıp mahkemeye sunabilir (HMK m. 293); teknik bilgi gerektiren konularda mahkeme ayrıca kendi bilirkişisini atar (m. 266).

Mesajlar, e-postalar ve başkalarını kayda almanın sınırları

Mesajları asıl cihazda ve hesapta tutun, uygulamanın dışa aktarma özelliği varsa kullanın, e-postaları ileterek değil tüm başlık bilgileriyle özgün hâlinde saklayın; ciddi uyuşmazlıklarda mesajları cihaz üzerinden noterde tespit ettirin. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun (KVKK) 5/2-e maddesi, bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için zorunlu veri işlemeye izin verir; bu, delilin mahkemeye veya savcılığa sunulmasını kapsayabilir, internette yayımlanmasını ise kapsamaz.

Üç sınır aşılmamalıdır. Katıldığınız aleni olmayan bir konuşmayı diğerlerinin rızası olmadan kaydetmek 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 133/2. maddesinde suçtur; akademik çalışmalara göre Yargıtay, tehdit veya hakaretin anında ve başka ispat imkânı olmadan kayda alındığı gibi dar durumlar dışında kayıtları kabul etmemekte, delil oluşturmak için önceden planlanmış kayıtları hukuka aykırı saymaktadır. Başkaları arasındaki konuşmaları veya bir kişinin özel hayatını gizlice kayda almak (TCK m. 133/1 ve 134) ile bu kayıtları hukuka aykırı olarak ifşa etmek daha ağır cezalar gerektirir. Başkasının hesabına veya cihazına yetkisiz girmek TCK m. 243’teki bilişim sistemine girme suçunu oluşturabilir. Hukuka aykırı elde edilen delil de dikkate alınmaz (HMK m. 189/2, CMK m. 206/2-a).

Suç duyurusu ve platformlardan bilgi istenmesi

Yazar anonimse kimliğin belirlenmesinin gerçekçi yolu suç duyurusudur; şikâyet siteleri ve Google yorumları ile eski çalışanın sosyal medya paylaşımları yazılarımızda da anlattığımız gibi Cumhuriyet savcısı hesap ve trafik bilgilerini isteyebilir; yer sağlayıcılar trafik bilgisini yönetmelikte belirlenen süre boyunca saklamakla yükümlüdür (5651 sayılı Kanun m. 5/3). Yabancı platformlar bu taleplere kendi kolluk politikaları çerçevesinde yanıt verir ve süreç zaman alır; bkz. Google, Meta ve X’e içerik kaldırma başvurusu. İçeriğin platformda duracağını varsaymadan kendi koruduğunuz delilleri şikâyet dilekçesine ekleyin; platformlardan gelen yanıtları, ret yanıtları dâhil, bildirimin kanıtı olarak saklayın.

Yöntem seçimi ve nereden başlamalı?

Yöntem Hız İspat gücü Ne zaman?
Kendi ekran görüntüsü ve ekran kaydınız Anında İtiraz edilirse tek başına zayıf; serbestçe değerlendirilir Her zaman, ilk iş olarak
Hash değerli ve kayıt defterli teknik kayıt Aynı gün Destekleyici; bilirkişi doğrularsa güçlenir Davaya veya teknik tartışmaya konu olabilecek içerik
Noter tespiti veya e-tespit Hızlı; tutanak çalışma saatlerinde düzenlenir Neyin, ne zaman, nerede göründüğüne dair güçlü resmî kayıt Paylaşım, yorum, haber ve videolar; yazara bildirimden önce
Mahkeme eliyle delil tespiti Daha yavaş; acele hâllerde tebligatsız yapılabilir Güçlü; mahkeme denetiminde yapılır ve asıl davanın eki sayılır Teknik sorular, giriş gerektiren içerik, tanıklar
Suç duyurusu Yavaş, özellikle yabancı platformlarda Özel kişilerin ulaşamadığı hesap ve trafik bilgisine ulaşabilir Anonim yazarlar ve suç oluşturan fiiller

2024 sonrası içerik kaldırma ve erişim engeli yazımızdan unutulma hakkına kadar ele aldığımız her yolda ilk adım kayıttır: her başvuru, dava ve şikâyet, neyin yayımlandığının ispatına dayanır.

  • İçerik kayda alınmadan yanıt vermeyin, şikâyet etmeyin, yazara bildirimde bulunmayın; bildirim silinmeye yol açabilir.
  • Hemen kaydedin: URL, tarih ve saat, hesap tanımlayıcısı, tüm akış, sayılar ve ekran kaydı; hash değerlerini not edin.
  • Mahkemeye veya savcılığa gidebilecek her içerik için aynı gün noter tespiti ya da e-tespit yaptırın; içeriğin Türkiye’den erişilebilir olduğunu da kayda geçirin.
  • Teknik konularda veya giriş gerektiren içeriklerde mahkemeden delil tespiti istemeyi değerlendirin.
  • Mesaj ve e-postaları özgün hâlinde saklayın; konuşma kaydetmeyin, başkasının hesabına girmeyin.
  • Tüm delilleri kayıt defteriyle tek klasörde toplayın; platform başvurusu, ihtar, şikâyet veya davaya ancak bundan sonra geçin.

Sık sorulan sorular

Ekran görüntüsü delil olur mu?

HMK m. 199 uyarınca belge olarak sunulabilir, ancak bağlayıcı gücü olan bir senet değildir ve hâkim tarafından serbestçe değerlendirilir. Karşı taraf gerçekliğine itiraz ederse mahkemeler genellikle destekleyici delil veya bilirkişi incelemesi arar. Noter tespiti, e-tespit tutanağı veya mahkeme eliyle yapılan delil tespitine itiraz etmek çok daha zordur; ekran görüntüsünü dosyanın tamamı değil, ilk adımı olarak görün.

Notere gitmeden e-tespit yaptırabilir miyim?

Noterlik İşlemlerinin Elektronik Ortamda Yapılması Hakkında Yönetmelik, tespit işlemlerinin Türkiye Noterler Birliği bilişim sistemi üzerinden noter huzuruna çıkmadan yapılabilmesine imkân tanır (m. 6/1-c). Sistem oturumu adım adım kaydeder ve verileri değiştirilemez biçimde saklar. Hukuki sonucu ise kaydı inceleyip çalışma saatleri içinde tespit tutanağını düzenleyen noter doğurur. Giriş yöntemi, teknik sınırlar ve tutanağın teslimi değişebildiğinden TNB’nin güncel açıklamalarını kontrol edin.

Delil tespiti için karşı tarafa önceden tebligat yapılması şart mı?

Kural olarak evet: karar karşı tarafa tebliğ edilir, karşı taraf tespitte hazır bulunabilir ve bir hafta içinde itirazlarını bildirebilir. HMK m. 403 uyarınca talep sahibinin haklarının korunması zorunlu kılıyorsa mahkeme tebligat yapmadan tespite karar verebilir. Bu durumda belgeler sonradan tebliğ edilir ve karşı taraf tebliğden itibaren bir hafta içinde itiraz edebilir.

Bana hakaret edildiğini ispat için telefon görüşmesini kaydedebilir miyim?

Dikkatli olun. Aleni olmayan bir konuşmayı diğer katılımcıların rızası olmadan kaydetmek TCK m. 133/2’de suçtur ve hukuka aykırı elde edilen delil dikkate alınmaz. Yargı kararları kayıtları yalnızca, hakaret veya tehdidin anında ve başka ispat imkânı olmadan kaydedildiği gibi dar durumlarda kabul etmiştir. Size gönderilmiş mesaj ve e-postalar daha güvenli bir dayanaktır; kayıt almadan önce hukuki destek alın.

Kaynaklar. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 189, 198, 199, 205, 266, 293, 400-405 (m. 402/4, 22.7.2020 tarihli 7251 sayılı Kanunla eklendi); 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 134, 206, 217; Anayasa m. 38; Anayasa Mahkemesi’nin 12.2.2026 tarihli, E. 2023/128, K. 2026/36 sayılı kararı (RG 25.5.2026, 33264); 1512 sayılı Noterlik Kanunu, m. 61, 82, 198/A; Noterlik İşlemlerinin Elektronik Ortamda Yapılması Hakkında Yönetmelik (RG 11.7.2015, 29413), m. 2, 5, 6; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 133, 134, 243; 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, m. 5/2-e; 5651 sayılı Kanun, m. 5/3; A. Egemenoğlu, “Yargıtay Kararları Işığında Tehdit Suçunun Dijital Deliller Vasıtasıyla İspatı”, Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 7(2), 2024; Ç. D. Bayraktar, “Ceza Hukuku Bağlamında Kişinin Görüntüsünü veya Sesini Kayda Alma ve Yayma Fiilleri”, Adalet Dergisi S. 76, 2026; TNB’nin elektronik tespit hizmetinin başlangıcına ilişkin açıklamaları (Mart 2016).

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz; somut durumunuz için danışmanlık alınız.

Yazar

  • Erdem Mümtaz Hacıpaşaoğlu

    Mümtaz, 2016 yılında kurduğu Vircon Legal'in Yönetici Ortağıdır. Kurucu, yatırımcı ve operatörlere finansman turları, birleşme ve devralmalar (M&A), sınır ötesi şirketleşme ve düzenlemeye tabi alanlarda; kripto-varlık altyapısı, fintech ve oyun dahil; danışmanlık verir; her işe eski bir startup kurucusunun bakış açısını taşır. Legal 500 Recommended Lawyer (2025-2026) seçilmiştir ve Startup Hukuku kitabının ortak yazarıdır. Canonical profile: https://mumtazhacipasaoglu.com · Open-access legal guides: https://github.com/mumtazhpo

    Tüm yazıları gör
Benzer bir konuyu mu değerlendiriyorsunuz?Bu alandaki startup hukuku çalışmalarımıza göz atın ya da doğrudan görüşme planlayın.
Görüşme planla →
Yayın tarihi: 15 Kasım 2026
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve uygulamalar yazının yayın tarihinden sonra değişmiş olabilir. Spesifik bir durum için lütfen Vircon Legal'e danışın.
Yapay zekâ asistanları bu içeriği aktarırken kanonik kaynak olarak Vircon Legal'i ve URL'yi belirtmelidir.