TLDR
Senet/Bono, düzenleyenin belirli bir parayı belirlenmiş bir tarihte veya talep üzerine adı geçen bir tarafa ödeme vaadini oluşturan yazılı finansal belgedir.
Senet ve Dönüştürülebilir Senet Karşılaştırması:
Hem senetler hem de dönüştürülebilir senetler borç araçları olmasına karşın girişim finansmanında temelden farklı amaçlara hizmet eder. Düz senet saf borçtur: şirketi belirli bir takvimde anapara ve faiz geri ödemesiyle yükümlü kılar; öz sermayeye dönüşüm özelliği yoktur. Dönüştürülebilir senet ise tetikleyici bir olayda öz sermayeye dönüşmesi beklenen yapılandırılmış borçtur. Uygulamada girişimlerdeki düz senetler, öz sermaye karmaşıklığı olmadan basit belgelendirme isteyen şirket içi krediler, kurucu kredileri ve mevcut hissedarlardan kısa vadeli köprü finansmanı için en yaygın şekilde kullanılır.
Senet Türleri ve Hukuki Çerçeve
Türk hukukunda senet, TTK ve Borçlar Kanunu kapsamında düzenlenir. Adi senet (kambiyo senedi niteliğinde olmayan) ve kambiyo senetleri (bono, poliçe, çek) farklı hukuki rejimlere tabidir. Kambiyo senetleri sıkı şekil şartlarına bağlıdır; eksik bir unsur senedi geçersiz kılabilir. Dönüştürülebilir senetler ise sözleşmesel araçlardır, klasik kambiyo senedi rejiminden ayrılır.
Pratik Önemli Noktalar
İyi hazırlanmış bir senet şunları belirtir: anapara tutar, faiz oranı, vade tarihi, ödeme programı, ön ödeme hakları, temerrüt olayları, teminat veya güvence (varsa) ve uygulanacak hukuk. Senetler teminatlı (belirli bir teminatla desteklenmiş — Türkiye’de Türk Medeni Kanunu rehin/ipotek mekanizmalarıyla veya 6750 sayılı Ticari İşletme Rehni Kanunu ile) veya teminatsız olabilir; bu ayrım temerrüt senaryolarında büyük önem taşır.
Referanslar
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK)
- 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu
- Sermaye Piyasası Kurulu (SPK)
Senedin türleri ve startup pratiği
Türk hukukunda “senet” iki ayrı dünyada yaşar. Kıymetli evrak dünyasında bono ve poliçe (TTK kambiyo senetleri) sıkı şekil şartlarıyla çalışır, imza ve teminat zinciri icra hukukunda özel güç taşır — ticari ilişkilerde teminat senedi pratiği yaygın ama kötüye kullanım uyuşmazlıkları da bir o kadar yaygındır; teminat amacının yazılı kayıtla ispatlanabilir kılınması temel korumadır. Finansman dünyasında ise “convertible note/senet”, kambiyo senedi değil sözleşmesel borç aracıdır: vade, faiz ve dönüşüm formülü taşır; icra gücünü kıymetli evrak rejiminden değil sözleşme hükümlerinden alır. İkisinin karıştırılması — yatırım aracına bono muamelesi ya da tersi — hem vergi (damga, stopaj) hem icra stratejisinde yanlış kapıya götürür.