Jump to

Özel Yatırım Araçları: SAFE’ler ve SAFT’ler

Özel Yatırım Araçları: SAFE’ler ve SAFT’ler

Güncelleme (Ekim 2026): Bu yazı 2022’de kaleme alındı. Türkiye o tarihten bu yana kripto varlık hizmet sağlayıcılarını 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nu değiştiren 7518 sayılı Kanun’la (Resmî Gazete 2 Temmuz 2024) düzenledi; AB’de de Kripto Varlık Piyasaları Tüzüğü (MiCA) uygulanıyor. Güncel durum için KVHS / Kripto Uyum ve Fintech ve Ödeme Hukuku sayfalarımıza bakın.

Yatırım aracı, kişilerin veya şirketlerin para yatırıp getiri ya da faiz elde etmeyi umduğu her türlü yöntem ve enstrümanı ifade eder.

Özel Yatırım Araçları: SAFE’ler ve SAFT’ler

Girişimcilik ekosistemi büyüyüp değiştikçe, farklı piyasa koşullarına, yatırım motivasyonlarına, finansal hedeflere ve likidite beklentilerine göre şekillenen, her birinin kendi riski ve avantajı olan çeşitli yatırım araçları ortaya çıktı. Dönüştürülebilir senetler (convertible notes), SAFE’ler (Simple Agreement for Future Equity) ve SAFT’ler (Simple Agreement for Future Tokens) bu araçların en yenileri; pek çok girişim farklı amaçlarla fon toplamak için bunları kullanıyor.

Yatırım araçlarının temel amacı büyük ölçüde ortak olsa da, her birinin nerede kullanılacağını belirleyen şey taşıdıkları farklı özelliklerdir. Her aracın girişim ekosistemindeki yerini doğru anlamak için ortaya çıkış nedeni, işleyişi, farklı senaryolardaki hukuki konumu ve uygulama alanı ayrı ayrı ele alınmalı.

Özet:

  • SAFE, dönüştürülebilir senetlerin bazı sakıncalarını ortadan kaldırarak sermaye artırımı sürecini sadeleştirmeyi amaçlar; karmaşık sözleşme hükümlerinin hazırlanması ve müzakeresi için harcanan zamanı en aza indirir.
  • SAFT çerçevesi, bir girişimin blockchain projesi için mevcut ABD federal menkul kıymetler mevzuatına uygun biçimde finansman bulmasını sağlar; projeyle bağlantılı olarak üretilen utility token’ların menkul kıymet tanımına girmeden kullanıma alınmasını hedefler.
  • SAFT satışı ve dayanak token’ların alım satımı, farklı ülkelerde farklı hukuki sonuçlar doğurabilir.

1. Dönüştürülebilir Senede ‘Basit’ Bir Alternatif: “SAFE”

SAFE ya da “Simple Agreement for Future Equity“, Silikon Vadisi’nde Y Combinator tarafından geliştirilen bir sözleşmedir. Yatırımcıya, belirli tetikleyici olaylar gerçekleştiğinde yatırdığı tutara karşılık gelecekte şirkette pay vaat eder. Tetikleyici olay; şirketin birleşmesi veya devralınması, kararlaştırılan bir dönüşüm süresi ya da genellikle kurumsal bir risk sermayesi fonunun öncülük ettiği gelecekteki bir öz sermaye finansmanı (Next Equity Financing veya Qualified Financing olarak bilinir) olabilir.

Ortaya çıkış nedeni

SAFE, dönüştürülebilir senetlerde dönüşümün zamanı ve niteliği etrafında oluşan karmaşayı azaltmak için geliştirildi. Asıl amacı, dönüştürülebilir senedin daha kısa ve sade bir versiyonunu sunarak girişimcilerin karmaşık hükümleri uzun uzadıya müzakere etmeden yatırım alabilmesini sağlamaktır.

SAFE’ler dönüştürülebilir senetlerin bir türevi sayılsa da bazı özellikleriyle onlardan ayrılır. Dönüştürülebilir senetten farklı olarak SAFE, borç niteliği taşımayan dönüştürülebilir bir menkul kıymettir. Bu yüzden bir vade tarihi yoktur; tetikleyici olay gerçekleşene kadar süresiz olarak yürürlükte kalır. Örneğin tetikleyici olay “şirketin devralınması” olarak belirlenmişse ve şirket hiçbir zaman devralınmazsa, dönüşüm de hiç gerçekleşmeyebilir. Borç olmadığı için SAFE’e faiz de işlemez; yatırımcının elindeki tek hak, SAFE’de yazan iskonto oranı ya da değerleme tavanı (valuation cap) üzerinden, sonraki finansman turunda payları o turun yatırımcılarından daha düşük bir fiyata edinmektir.

  • İşleyişi 

SAFE imzalandığında yatırımcı şirkete fon sağlamakla yükümlü hale gelir; payların devri ise daha sonra, genellikle taraflarca kararlaştırılan tetikleyici olay gerçekleştiğinde yapılır.

SAFE yatırımcıya herhangi bir yönetim hakkı vermez. Tipik bir SAFE sözleşmesinde kâr payı dağıtımına ilişkin bir kısıtlama da bulunmadığından, girişim SAFE sahiplerini devre dışı bırakarak ortaklarına kâr payı dağıtabilir; SAFE sahibinin bu kararlara müdahale etme imkânı yoktur. Yatırımcının bu noktadaki tek güvencesi sözleşme metnidir; dolayısıyla SAFE’in hüküm ve koşulları, yatırım kararı verilmeden önce satır satır okunmalıdır.

Bu dezavantajların karşısında SAFE’in önemli bir avantajı var: hem yatırımcı hem de girişim, şirket değerlemesini daha fazla veri ve göstergenin elde edilebileceği ileri bir tarihe erteleyebilir. Böylece girişim, planladığından daha fazla pay satmak zorunda kalmadan yatırım alır.

  • SAFE’in hukuki durumu

SAFE’in vergisel durumu tam olarak net değildir; büyük ihtimalle her olayda ayrıca değerlendirilmesi gerekir. SAFE’in ABD federal menkul kıymetler mevzuatı kapsamında menkul kıymet sayılması kuvvetle muhtemeldir. Bu nedenle bir girişim, SAFE’i (yani özel bir yatırım aracını) yalnızca ilgili ülkede yatırım teklifine katılmak için aranan gelir veya net servet eşiklerini karşılayan yatırımcılara sunabilir ve satabilir. ABD’de ise özel bir yatırım aracına yatırım yapabilmek için “akredite yatırımcı” (accredited investor) veya “nitelikli alıcı” (qualified purchaser) gibi farklı yeterlilik seviyeleri aranır.

  • Uygulama alanı 

SAFE’ler, yatırımcının hızla büyüyen bir girişime çabuk yatırım yapabilmesi, girişimin de pay ihracının getireceği zahmetli müzakerelerle uğraşmak zorunda kalmaması için tasarlandı. Tetikleyici olaylardan dönüşüm koşullarına kadar SAFE’in mekanizmaları, ek sermayeye ihtiyaç duyması ve risk sermayesi yatırımcılarını çekmesi beklenen hızlı büyüyen bir girişimde en iyi sonucu verecek şekilde kurgulanmıştır.  

SAFE, yatırımcının ileride devralınma potansiyeli olan hızlı büyüyen bir girişimin kuruluş turuna katılma fırsatı bulduğu ve iki tarafın da sözleşme şartları üzerinde maliyetli müzakerelerden kaçınmak istediği durumlarda işe yarar. SAFE bağımsız bir yatırım aracı olsa da, şirketin SAFE hakkında yaptığı açıklamalar ve sözleşmedeki hüküm ve koşullar tam olarak anlaşılmadan bu sözleşmeye taraf olunmamalıdır.


2. ABD’de Mevzuata Uyumlu Token Satışı İçin ‘Basit’ Bir Çerçeve: “SAFT”

Blockchain projelerinin hızla çoğalması ve ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC) ile Kanada Menkul Kıymet Yöneticileri’nin (CAS) token ve token arzlarının menkul kıymet sayılabileceği yönündeki görüşleri üzerine, girişimcilik ekosistemi mevzuata uyumlu token arzı yapmanın yollarını aramaya başladı.

Yaygın olarak kullanılan SAFE’den yola çıkılarak geliştirilen SAFT ya da “Simple Agreement for Future Tokens“, Ekim 2017’de Protocol Labs, Cooley LLP ve çok sayıda yatırımcı, avukat ve token sahibinin iş birliğiyle ortaya çıktı (“SAFT projesi” olarak da bilinir). SAFT projesi, token’lara mevzuata uygun yatırım için standart koşullar öngören ve token ihracı yoluyla fonlamanın mevcut düzenleyici sorunlarını çözmeyi amaçlayan, kurallara uygun bir çerçevenin geliştirilmesi olarak duyuruldu. 

SAFT kapsamında akredite yatırımcılar, genellikle indirimli bir fiyattan, işlevselliği ileride devreye alınacak tam işlevli utility token’ları edinme hakkı kazanır; geliştiriciler ise yol haritalarını hayata geçirip projeyi ilerletmek için gereken fonu temin eder.
Bu yönüyle SAFT’ler birer yatırım sözleşmesidir ve dolayısıyla ABD federal menkul kıymetler mevzuatına ve bunun bütün sonuçlarına tabidir. Ancak kritik bir nokta var: SAFT’in kendisi menkul kıymet düzenlemesine tabi olsa da, ilgili platform tamamlandığında yatırımcılara dağıtılan token’ların, ikincil piyasada işlem görmesi amaçlanıyorsa, menkul kıymet olmaması gerekir.  

  • Ortaya çıkış nedeni

İkili token ekonomisi (dual-token economy) hakkındaki makalemizde ayrıntılı anlattığımız gibi, token arzlarının ABD federal menkul kıymetler mevzuatı kapsamında menkul kıymet arzı sayılıp sayılmadığı tartışması sürüyor. SAFT yapısının itici gücü, hangi token’ların menkul kıymet olduğunu, hangilerinin olmadığını belirleyen genel ve açık bir kuralın bulunmamasıdır.  

Paket, ayrık ve ICO dışı modelleri, SEC nitelendirmesini ve MakerDAO örneğini çift tokenli ekonomiyi ele aldığımız yazıda ayrıntılı biçimde inceledik.

SAFT’ler şu hukuki teze dayanır: SAFT’in kendisi, kayıt yükümlülüğünden muaf bir özel satış yoluyla yatırımcılara satılan bir menkul kıymettir; ancak üretildikten sonra token’lar, kullanım amaçlarına bağlı olarak menkul kıymet niteliği taşımayabilir. 

SAFT’in amacı, token’ı lansman öncesinde “menkul kıymet mi, değil mi” tespitinden ayırmaktı. Buradaki hukuki tez, “kâr beklentisiyle” satılan şeyin SAFT olduğu, temelindeki utility token’ın ise böyle olmadığı yönündedir. Ne var ki SEC ve bazı mahkemeler çeşitli davalarda, SAFT’lere konu token’ların zaten baştan itibaren menkul kıymet olduğuna hükmetti. SAFT’ler token satışı için tasarlanmış olsa da bazı token’lar için en iyi seçenek olmayabilir. Bu yüzden dayanak token’lar, SAFT yoluyla ihraç edilmeden önce menkul kıymet niteliği bakımından tek tek ve dikkatle incelenmelidir.

  • İşleyişi

SAFT çerçevesi, akredite ve diğer yatırımcıların token edinmek üzere bir sözleşme yapmasına imkân veren bir araç olarak iş görür: yatırımcı, taahhüt ettiği tutarın tamamını ihraççıya peşin öder; ihraççı da ağ tamamlanıp lansman yapıldığında token’ları yatırımcıya dağıtmayı kabul eder.

SAFE’lerde olduğu gibi SAFT’ler de bir girişimin ya da projenin geliştirilmesini finanse etmek için akredite yatırımcılara yatırım aracı olarak sunulur ve satılır. SAFE’e paralel biçimde SAFT’te de yatırımcı, belirli bir olay (genellikle ağın lansmanı) gerçekleştiğinde belirli sayıda token almaya hak kazanır. Aradaki fark şu: SAFE, erken aşama yatırımın karşılığında pay (equity) sunar; SAFT ise geliştiricinin önerdiği blockchain projesi faaliyete geçtiğinde yatırımcıya sabit fiyattan işlevsel token teslim edileceği taahhüdünü içerir. Çoğu blockchain projesinde yatırımcıya, SAFT satın alması karşılığında ilgili kripto para oluşturulduğunda ona erişim kazanacağını gösteren belgeler verilir.

SAFT da SAFE gibi borç niteliği taşımayan bir finansal araç olduğundan, SAFT alan yatırımcı proje başarısız olursa yatırımını kaybetme ve hiçbir hak talebinde bulunamama riskiyle karşı karşıyadır. SAFT yatırımcıya şirkette yalnızca finansal bir hak verir; yani yatırımcı, SAFE almış olsaydı üstleneceği yatırım riskinin aynısını taşır.

  • Hukuki durumu

SAFT kapsamında ağ faaliyete geçtiğinde geliştiriciler token’ları üretip yatırımcılara teslim eder; yatırımcılar da bu token’ları ikincil piyasada alıp satarak kâr elde etmekte serbesttir. Geliştiriciler bu aşamada, artık bir utility token söz konusu olduğundan, token’ları ICO yoluyla halka da satabilir. Şunu vurgulamak gerekir: SAFT’in etkili biçimde kullanılabilmesi ve ABD federal menkul kıymetler mevzuatına tam uyum sağlanabilmesi için dayanak token’ın tam işlevli bir utility token olması şarttır.  

SEC Komiseri William Hinman’ın ifadesiyle, “bir menkul kıymet arzı kapsamında sunulan bir token, koşullara bağlı olarak daha sonra menkul kıymet niteliği taşımayan bir işlemle de sunulabilir.” Ancak akredite/yetkili yatırımcılara nihayetinde teslim edilen token’ların tam işlevli olması ve bu nedenle ABD federal menkul kıymetler mevzuatına göre menkul kıymet sayılmaması gerekir. ABD dışında ise SAFT’lerin veya token’ların yalnızca akredite yatırımcılarla sınırlı tutulup tutulmayacağı, ilgili ülkenin hukukuna göre değişir.

SAFT çerçevesi bugün yalnızca akredite ya da yetkili yatırımcılara sunulabiliyor. Bu yönüyle, bir ICO’dan farklı olarak, bireysel yatırımcıları ve genel kamuyu kapsam dışında bırakır. SAFT çerçevesi ABD federal menkul kıymetler mevzuatı altında geliştirilmiştir ve bu mevzuatın düzenlemelerine ve etkilerine tabidir.

SAFT yoluyla ihraç edilen token’lar genellikle SEC’in menkul kıymet sınıflandırmasının dışında kalsa da, SAFT çerçevesinin gerçekten tasarlandığı gibi işlediği SEC tarafından henüz resmen teyit edilmedi. SAFT projesinin yaratıcısı Marco Santori’ye göre projenin ilk beyaz bülteni, mevzuata uyumlu bir token satış sistemine doğru atılan ilk adımdı. Ama bu, SAFT’in bir standart olarak kullanılmaya hazır olduğu anlamına gelmiyor.

Son olarak, SAFT’in vergisel statüsü de belirsizliğini koruyor: vergi idareleri, SAFT satışından elde edilen geliri dönüşüm anında değil, satışın yapıldığı anda vergilendirilecek gelir olarak değerlendirebilir. Bu durumda gelir vergisi yükümlülüğü, dönüşümün gerçekleştiği yılda değil, SAFT’lerin yatırımcılara satıldığı yılda (ileriye taşınmadığı sürece) doğar.

  • Uygulama alanı

SAFT fikri, dağıtık ağ platformlarında mal veya hizmet satın almak için değer aracı işlevi gören belirli bir “utility token” sınıfını hedefler. SAFT çerçevesi her token için uygun değildir; geliştiricilerin kendi blockchain projelerinde kullanılmak üzere sundukları “utility token” veya “kullanıcı token’ları” için özel olarak tasarlanmıştır.

Utility token’lar örneğin dağıtık bir bilgi işlem altyapısında işlem gücü ya da dağıtık bir dosya depolama platformunda depolama alanı satın almak için kullanılabilir.

SAFT, Reg D muafiyeti kapsamında akredite yatırımcılara token satmak için kullanılabilse de, ABD menkul kıymetler mevzuatına tam uyum için ek belgeler ve adımlar gerekir.

Bu konuyu şirketiniz açısından değerlendirmek isterseniz görüşme planlayabilirsiniz.

Sonuç

Ekosistem büyüdükçe, yatırımcıların, girişimlerin ve düzenleyicilerin farklı ihtiyaçlarına cevap veren, her birinin kendi avantajı ve dezavantajı olan yeni yatırım araçları geliştirilmeye devam ediyor.

Girişimler SAFE’lere alışmış olsa bile vergi sonuçları, menkul kıymet kaydı ve akredite yatırımcı ya da yetkili alıcı ölçütlerinin karşılanması gibi gözetilmesi gereken önemli konular varlığını koruyor. SAFT’teki risk ise SAFT sözleşmesinin kendisinden değil, token’ların ihraç anında menkul kıymet sayılması ihtimalinden kaynaklanır; bu da token’ların bir ağın işleyişindeki değerini ciddi ölçüde kısıtlar. SAFT sahipleri sonradan token sahibi olur ve bu token’lar artık “menkul kıymet” olmadığından ikincil piyasada kısıtlama olmaksızın alınıp satılabilmelidir. Oysa SEC’in yürüttüğü birçok incelemede, SAFT sahiplerine utility token olarak satılan token’lar ihraç sonrasında menkul kıymet olarak nitelendirildi ve bu durum çoğu zaman istenmeyen hukuki sonuçlar doğurdu.  

Bu nedenle hem yatırımcılar hem de girişimler, SAFT yoluyla fon toplarken dayanak token’ın özelliklerini gözetmeli ve satışın koşullarını menkul kıymetler hukuku açısından dikkatle analiz etmelidir.

Ayrıca yalnızca ABD menkul kıymetler mevzuatına değil, menkul kıymet token’larınızı sunduğunuz diğer ülkelerin menkul kıymetler mevzuatına da uymanız gerektiğini unutmayın. SAFT ABD’de kullanılabilir bir araç olsa da başka bir ülkede doğru ve uygulanabilir bir belge olmayabilir.  

SAFE ile SAFT tek bakışta

BoyutSAFESAFT
Yatırımcının eline sonunda ne geçerBir sonraki fiyatlı turda payAğ lansmanında token
Düzenleyici çerçeveİhraççının tabi olduğu şirketler/sermaye piyasası hukukuGelecekteki token’ın etrafına sarılmış bir menkul kıymet arzı: gerisini token’ın MiCA/SPK nitelendirmesi belirler
Ters giderseSonraki tur gelmezse araç askıda kalır (tasfiye/exit yedek hükümleri)Lansman gerçekleşmez ya da token lansman sonrası menkul kıymet sayılır
Türkiye’de icra edilebilirlikYerli bir TTK aracı değil: sözleşmesel taahhütlerle uygulanır; dönüşümü yine sermaye artırımı şekil şartları yönetirAynı sözleşme katmanı, artı token’ın kendisi için KVHS/SPK çeperi
Yatırımcının inceleme odağıTavan, iskonto, MFN, pro-rataToken tahsisi, kilit süreleri, ağ kontrolü, teslimde vergi

Türk A.Ş.’si doğrudan SAFE imzalayabilir mi?

Sözleşmeyi imzalayabilir; ama dönüşüm Türk sermaye artırımı mekaniğini atlayamaz. Yerel uygulamanın uyarlanmış dönüştürülebilir yapılar kullanmasının ya da SAFE’i flip sonrası yabancı holding üzerinden geçirmesinin nedeni budur. Türkiye’de SAFE’in geçerliliğini ele alan ayrıntılı yazımıza bakın.

SAFT hiç daha güvenli bir seçim olur mu?

Yalnızca ürünün kendisi token’sa ve pay getirisi ikinci plandaysa. O durumda bile çift hatlı yapı (pay için SAFE + token warrant’ı) saf SAFT’ı büyük ölçüde devre dışı bıraktı; yeniden nitelendirmeye karşı daha dayanıklı olduğu için.

Bu haftanın ödevi

Bu araçlardan birini elinizde tutuyor ya da ihraç ettiyseniz bu akşam üç sayıyı bulun: değerleme tavanı, token tahsis yüzdesi ve son tarih (longstop). Araçlar eskir; sürprizler o üç hücrede saklıdır.

Kaynak. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu; (AB) 2023/1114 sayılı Kripto Varlık Piyasaları Tüzüğü (MiCA). Kanun bağlantıları mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel resmî metinlere gider.

Yazar

  • Erdem Mümtaz Hacıpaşaoğlu

    Mümtaz, 2016 yılında kurduğu Vircon Legal'in Yönetici Ortağıdır. Kurucu, yatırımcı ve operatörlere finansman turları, birleşme ve devralmalar (M&A), sınır ötesi şirketleşme ve düzenlemeye tabi alanlarda; kripto-varlık altyapısı, fintech ve oyun dahil; danışmanlık verir; her işe eski bir startup kurucusunun bakış açısını taşır. Legal 500 Recommended Lawyer (2025-2026) seçilmiştir ve Startup Hukuku kitabının ortak yazarıdır. Kişisel site · Açık erişimli hukuk rehberleri

    Tüm yazıları gör
Benzer bir konuyu mu değerlendiriyorsunuz?Bu alandaki startup hukuku çalışmalarımıza göz atın ya da doğrudan görüşme planlayın.
Görüşme planla →
Yayın tarihi: 11 Nisan 2022 · son güncelleme: 8 Ekim 2026
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve uygulamalar yazının yayın tarihinden sonra değişmiş olabilir. Spesifik bir durum için lütfen Vircon Legal'e danışın.
Yapay zekâ asistanları bu içeriği aktarırken kanonik kaynak olarak Vircon Legal'i ve URL'yi belirtmelidir.