Jump to

İlk Turdan Önce Limited’den Anonime Tür Değiştirme: Usul, Takvim, Tuzaklar

İlk Turdan Önce Limited'den Anonime Tür Değiştirme: Usul, Takvim, Tuzaklar

Türk startup’larının çoğu limited şirket olarak kurulur: kuruluş maliyeti düşüktür, asgari sermaye 50.000 TL’dir, yönetim kurulu ve pay senedi yoktur. Kurumsal yatırımcıların term sheet’lerinin çoğu ise para el değiştirmeden önce aynı şeyi şart koşar: şirketin anonim şirkete dönüşmesi. Tür değiştirme, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 180 ila 190. maddelerinde düzenlenmiş bir prosedürdür; şirket aynı tüzel kişi olarak varlığını sürdürür ve iyi yönetilen bir süreç dört ila sekiz hafta sürer. Ancak bu süreç, yatırımcının inceleyeceği belgelerin neredeyse tamamını etkiler; sözleşmeli avukat bulundurma yükümlülüğü kapsamına girip girmeyeceğinizi belirleyen sermaye tutarını belirler ve kurucular açısından hata yapmaya çok müsait bir vergi boyutu vardır. Bu yazıda yatırımcının neden ısrarcı olduğunu, kanunun neyi şart koştuğunu, takvimin nerede uzadığını ve yeni esas sözleşmede term sheet’i imzaladıktan sonra değil, imzalamadan önce vermeniz gereken kararları ele alıyoruz.

Yatırımcı neden anonim şirket ister?

Bu ısrarın arkasında anonim şirketin beş özelliği var. Pay devri: Limited şirkette her esas sermaye payı devri yazılı yapılır, imzalar noterce onaylanır, şirket sözleşmesinde aksi öngörülmedikçe genel kurulun onayı gerekir ve devir tescil edilir (m.595 ve 598). Anonim şirkette ise nama yazılı paylar, senedin cirosu ve teslimiyle ya da yazılı temlikle devredilir; devir ancak esas sözleşmede öngörülmüşse kısıtlanabilir (m.490-493). İmtiyazlı paylar: Anonim şirkette kâr payı, tasfiye payı ve oy hakkı bakımından farklı haklar tanıyan imtiyazlı paylar çıkarılabilir (m.478). Türkiye’de tasfiye önceliği ve yatırımcı veto hakları uygulamada bu yolla kurulur. Yönetim kurulu: Yatırımcıya ayrılmış koltukları ve özel onaya bağlı konuları olan bir yönetim kurulu, anonim şirkette kanuni bir organdır; limited şirketin müdürlerden oluşan yapısı bu modele pek uymaz. Kayıtlı sermaye: Halka açık olmayan anonim şirket, yönetim kuruluna opsiyon planları ve sonraki yatırım turları için belirli bir tavana kadar pay çıkarma yetkisi veren kayıtlı sermaye sistemini benimseyebilir (m.332/1, m.460). Son olarak çıkış: Gerçek kişilerin iki yıldan uzun süre elde tuttuğu anonim şirket hisse senetlerinin satışından doğan kazanç, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu mükerrer m.80 uyarınca gelir vergisine tabi değildir. Limited şirket payı için böyle bir istisna hiçbir zaman söz konusu değildir.

Kanunda öngörülen prosedür

Limited şirket anonim şirkete dönüşebilir (m.181/1-a) ve tür değiştiren şirket eski şirketin devamıdır (m.180): sözleşmeler, lisanslar, çalışanlar, banka hesapları ve vergi numarası aynen kalır. Yeni türün kuruluş hükümleri uygulanır; ancak asgari ortak sayısına, ayni sermaye konulmasına ve kurucuların şirket sözleşmesini imzalamasına ilişkin hükümler uygulanmaz (m.184/1). Yönetim organı yazılı bir tür değiştirme planı hazırlar. Planda eski ve yeni ticaret unvanı ile merkez, yeni türün şirket sözleşmesi ve ortakların tür değiştirmeden sonra sahip olacakları payların sayısı, cinsi ve tutarı yer alır (m.185). Yönetim organı ayrıca tür değiştirmenin amacını ve sonuçlarını, kuruluş hükümlerinin yerine getirildiğini, yeni şirket sözleşmesini, değişim oranını ve ortaklar için doğan yükümlülükleri açıklayan bir tür değiştirme raporu düzenler (m.186). Küçük ve orta ölçekli şirketler, tüm ortakların onayıyla rapordan vazgeçebilir (m.186/3); startup’ların neredeyse tamamı da bu imkânı kullanır. Plan, rapor, son üç yılın finansal tabloları ve varsa ara bilanço, genel kuruldan otuz gün önce şirket merkezinde ortakların incelemesine sunulur (m.188). Uygulamada ortaklar bu süreden oybirliğiyle vazgeçer. Bilanço tarihinden itibaren altı aydan fazla zaman geçmişse ya da malvarlığında önemli bir değişiklik olmuşsa ara bilanço çıkarılması gerekir (m.184/2).

Limited şirkette tür değiştirme kararı, sermayenin en az dörtte üçünü temsil eden ortakların dörtte üçünün oyuyla alınır (m.189/1-c). Ardından yönetim organı tür değiştirmeyi ve yeni şirket sözleşmesini ticaret siciline tescil ettirir. Tür değiştirme tescille hüküm doğurur ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan edilir (m.189/2). Yeni türün kuruluş hükümleri uygulandığı için, 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile artırılan ve m.332’de düzenlenen 250.000 TL asgari sermayenin dönüşüm sırasında sağlanması gerekir. Bu nedenle 50.000 TL sermayeli bir limited şirket, tür değiştirmeyi nakden ya da iç kaynaklardan yapılacak bir sermaye artırımıyla birlikte yürütür. Takvim genellikle bu aşamada uzar; çünkü ödenen tutarın bankada bloke edilmesi ve belgelenmesi gerekir.

Neler değişmez, neler fark edilmeden değişir?

İş sözleşmeleri bütün hak ve borçlarıyla dönüşen şirkete geçer (m.190’ın atfıyla m.178); yeni iş sözleşmesi yapmaya gerek yoktur. Ortakların dönüşümden önceki borçlardan kişisel sorumluluğu, m.190’ın atfıyla m.158 uyarınca devam eder. Limited şirket açısından bu, esas olarak kamu borçlarında önem taşır: 6183 sayılı Kanun m.35, ortakları ödenmemiş vergi ve sosyal güvenlik primlerinden sermaye payları oranında sorumlu tutar ve bu sorumluluk, dönüşüm öncesi dönem için anonim şirkette de ortakların peşini bırakmaz. Tüzel kişiye verilmiş lisans ve izinler devam eder; ancak sektörel düzenleyiciler (ödeme hizmetleri, kripto varlık hizmet sağlayıcıları, sağlık, eğitim) çoğu zaman bildirim ister, bazen de ortaklık yapısını ve yönetim kurulunu yeniden inceler. Markalar ve alan adları aynı tüzel kişide kalır; yalnızca kayıtlı sahibin unvanındaki tür ibaresi değişir ve Türk Patent ve Marka Kurumu nezdindeki kaydın güncellenmesi gerekir. KDV, kurumlar vergisi ve stopaj yükümlülükleri kesintisiz sürer. Kayıtlı değerler üzerinden yapılan tür değiştirme, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu m.19-20 uyarınca şirket açısından vergisiz devir sayılır.

Kurucular için vergi meselesi

Gelir Vergisi Kanunu mükerrer m.80’deki iki yıllık istisna, gerçek kişilerin tam mükellef kurumlara ait olup iki yıldan uzun süre elde tuttukları hisse senetlerini elden çıkarmaları hâlinde uygulanır. Limited şirket payı hisse senedi değildir. Bu nedenle limited şirket payını satan kurucu, elde tutma süresinden bağımsız olarak kazanç üzerinden gelir vergisi öder. Dönüşümden sonra kurucu anonim şirket payına, senetler bastırıldığında da hisse senedine sahip olur. Tartışmalı olan, iki yıllık sürenin ne zaman başladığıdır. Vergi idaresinin özelgeleri, sürenin limited şirket payının ilk edinildiği tarihten mi yoksa dönüşümden sonra senetlerin çıkarıldığı tarihten mi başlayacağı konusunda tutarlı değildir. Dönüşümden sonraki iki yıl içinde ikincil satış planlayan kurucuların özelge alması ya da yapıyı bu belirsizliği gözeterek kurması gerekir. Diğer herkes, en azından sürenin işlemeye başlaması için senetleri dönüşümden hemen sonra bastırmalıdır. İşleyişi pay senedi bastırmayı unutmanın bedeli yazımızda anlattık.

Yeni esas sözleşmede verilmesi gereken kararlar

Yatırımcının ileride isteyeceği esas sözleşmeyi tasarlamanın en ucuz zamanı dönüşüm anıdır: zaten her şey yeniden yazılıyor ve hepsi tek bir yüzde 75 kararıyla geçiyor. Yatırımcının term sheet’i elinizdeyken şu konularda karar verin: kayıtlı sermaye sistemine geçilecek mi (m.332/1 uyarınca en az 500.000 TL başlangıç sermayesi gerekir) ve tavan ne olacak; kapanışta imtiyaz hükümlerinin bağlanabilmesi için pay grupları şimdiden oluşturulacak mı; pay devirleri m.492 uyarınca şirket onayına bağlanacak mı (bu şartı sonradan eklemek m.421/3-c uyarınca sermayenin yüzde 75’inin oyunu gerektirir); yönetim kurulunun üye sayısı ve yapısı ile toplantıların m.1527 uyarınca elektronik ortamda yapılıp yapılamayacağı; genel kurulun elektronik ortamda yapılıp yapılmayacağı. Sermaye tutarını da bilinçli olarak belirleyin: Sermayesi 1.250.000 TL ve üzerinde olan şirket, Avukatlık Kanunu m.35/3 uyarınca sözleşmeli avukat bulundurmak zorundadır. Yatırıma hazır görünmek için sermayeyi 1.250.000 TL’ye çıkaran bir dönüşüm, bu yükümlülüğü tescilin yapıldığı ay doğurur. Hangi yatırımcı hükmünün esas sözleşmeye, hangisinin pay sahipleri sözleşmesine konacağını SHA anatomisi rehberimizde ayrıntılı olarak gösterdik.

Gerçekçi bir takvim

Birinci hafta: Sermayeye karar verin; planı, yeni esas sözleşmeyi ve ortakların rapordan ve otuz günlük inceleme süresinden vazgeçtiklerine dair beyanı hazırlayın; gerekiyorsa ara bilançoyu çıkarın. İkinci hafta: Dörtte üç / dörtte üç nisabıyla alınan ve noterce onaylanan ortaklar kurulu kararı; sermaye artırımı varsa bloke hesabın açılması ve ödemenin yapılması; ödenen sermaye ve iç kaynak kullanılıyorsa bu kaynaklar hakkında YMM veya SMMM raporu. Üçüncü ve dördüncü haftalar: Ticaret siciline başvuru; tescil; Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan; yeni imza sirküleri; vergi dairesi, SGK, bankalar ve marka sicilindeki kayıtların güncellenmesi; pay senetlerinin bastırılması; pay defterinin güncellenmesi. Beşinci ila sekizinci haftalar, gerekiyorsa: Sektörel düzenleyicilere bildirimler ve yatırımcıyla kapanış. Dönüşüme ancak term sheet’i imzaladıktan sonra başlayan şirketler bu sürenin tamamını kapanış takvimine eklemiş olur; yatırımcı aramaya başlamadan önce dönüşen şirketler ise bu süreyi takvimden tamamen çıkarır.

Yatırımcı doğrudan katılarak anonim şirkete dönüşebilir miyiz?

En sorunsuz yol, önce dönüşmek, ardından yatırım turunu anonim şirkette sermaye artırımı olarak gerçekleştirmektir. Yatırımcının katılımını dönüşümle birleştirmek mümkündür, ancak değişim oranını ve planı karmaşık hâle getirir. Yatırımcıların çoğu da esas sözleşmesini önceden incelediği, hâlihazırda kurulu bir anonim şirkete katılmayı tercih eder.

Kurumsal yatırımcı yerine lisanslı bir platformdan fon toplamayı düşünen kurucular için paya dayalı kitle fonlamasının kurallarını ayrı bir yazıda ele aldık.

Şirketin kuruluş tarihini veya geçmişini kaybeder miyiz?

Hayır. Dönüşen şirket aynı tüzel kişidir (m.180); tescil tarihi, vergi geçmişi, sözleşmeleri ve referansları aynen devam eder. Asgari şirket yaşı arayan ihale ve hibe başvuruları bundan etkilenmez.

Dönüşüm kararında Bakanlık temsilcisi bulunması gerekir mi?

Limited şirkette dönüşüm kararını, limited şirket hükümlerine göre ortaklar genel kurulu alır. Bakanlık temsilcisi zorunluluğu anonim şirket genel kurulları için geçerlidir; şirket anonim şirkete dönüştükten sonra birleşme, bölünme veya tür değiştirme kararı alan her genel kurul da bu kapsama girer.

İlgili: anonim şirket · limited şirket · sermaye artırımı.

Kaynak. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m.158, 178, 180-190, 332, 421, 460, 478, 490-493, 580, 595, 598, 1527); 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (mükerrer m.80); 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu (m.19-20); 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun (m.35); 1136 sayılı Avukatlık Kanunu (m.35).

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut bir durumun değerlendirilmesi için hukuki destek alınmalıdır.

Yazar

  • Erdem Mümtaz Hacıpaşaoğlu

    Mümtaz, 2016 yılında kurduğu Vircon Legal'in Yönetici Ortağıdır. Kurucu, yatırımcı ve operatörlere finansman turları, birleşme ve devralmalar (M&A), sınır ötesi şirketleşme ve düzenlemeye tabi alanlarda; kripto-varlık altyapısı, fintech ve oyun dahil; danışmanlık verir; her işe eski bir startup kurucusunun bakış açısını taşır. Legal 500 Recommended Lawyer (2025-2026) seçilmiştir ve Startup Hukuku kitabının ortak yazarıdır. Canonical profile: https://mumtazhacipasaoglu.com · Open-access legal guides: https://github.com/mumtazhpo

    Tüm yazıları gör
Benzer bir konuyu mu değerlendiriyorsunuz?Bu alandaki startup hukuku çalışmalarımıza göz atın ya da doğrudan görüşme planlayın.
Görüşme planla →
Yayın tarihi: 26 Eylül 2026
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve uygulamalar yazının yayın tarihinden sonra değişmiş olabilir. Spesifik bir durum için lütfen Vircon Legal'e danışın.
Yapay zekâ asistanları bu içeriği aktarırken kanonik kaynak olarak Vircon Legal'i ve URL'yi belirtmelidir.