X’te şirketiniz hakkında gerçek dışı bir iddia, YouTube’da düşmanca bir video, genel müdürünüzü taklit eden bir Instagram hesabı: zarar veren içerik yurt dışındaki bir platformda durduğunda asıl soru, onu hangi kanalın gerçekten kaldıracağıdır. Yurt dışı platformlardan içerik kaldırma yolunu arayanlar, çoğu zaman paylaşımı Türkiye dışında her yerde görünür bırakan bir kararla karşılaşır. Bu yazı Türk kararının yabancı bir platforma karşı neyi sağlayıp neyi sağlayamayacağını, Google, YouTube, Meta ve X’in hukuki ve politika temelli başvuruları kendi açıklamalarına göre nasıl ele aldığını, AB’deki Dijital Hizmetler Tüzüğü (DSA) ve GDPR yolunu, ABD’deki sınırları ve pratik bir adım sırasını anlatıyor.
Türk kararı neye ulaşır, neye ulaşamaz?
Türk hukukundaki çerçeveyi 2024 sonrası içerik kaldırma ve erişim engeli yazımızda ve platform sorumluluğu rehberimizde ele aldık. Kısaca: 5651 sayılı Kanun’un sulh ceza hâkimliğinden kişilik hakkı gerekçesiyle erişim engeli alınmasını sağlayan 9. maddesi Anayasa Mahkemesince iptal edildi, iptal 10 Ekim 2024’te yürürlüğe girdi ve yerine yeni bir hüküm konmadı; katalog suçlar, kamu düzenine ilişkin acil hâller ve özel hayatın gizliliği için m.8, 8/A ve 9/A yürürlükte; diğer kişilik hakkı talepleri Türk Medeni Kanunu m.24 ve 25 uyarınca asliye hukuk mahkemesinde ileri sürülüyor. 7590 sayılı Kanun’dan (31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete) bu yana 5651 kapsamındaki yetkili makam Siber Güvenlik Başkanlığı’dır.
İki sonucu birbirinden ayırmak gerekir. Erişimin engellenmesi kararı Türkiye’deki erişim sağlayıcılar tarafından uygulanır: içerik yayında kalır, Türkiye dışından (ve uygulamada VPN kullanan Türkiye’deki kullanıcılar tarafından) görülmeye devam eder. İçeriğin çıkarılması ise yayını kaynağında sona erdirir; ancak yabancı bir platformda bunu platformun kendisi, kendi coğrafi kapsam kurallarına göre uygular.
Türk kararlarına büyük platformlar karşısında işlerlik kazandıran, 5651 sayılı Kanun’un Ek 4. maddesidir. Türkiye’den günlük erişimi bir milyonu aşan yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcı, adli ve idari makamlardan gelen tebligat, bildirim ve taleplerin gereğini yerine getirecek bir temsilciyi Türkiye’de belirlemek ve kişilerin başvurularına en geç 48 saat içinde olumlu ya da olumsuz cevap vermek zorundadır; olumsuz cevaplar gerekçeli olmalıdır. Hukuka aykırılığı hâkim veya mahkeme kararıyla tespit edilen içeriği, bildirime rağmen 24 saat içinde çıkarmayan veya erişimi engellemeyen sağlayıcı, doğan zararı tazminle sorumludur; bunun için içerik sağlayıcının sorumluluğuna gidilmesi veya ona dava açılması şartı aranmaz. Hükmün lafzına göre içeriğe Türkiye’den erişimin engellenmesi de bu sorumluluğu önler ve bir Türk kararının genellikle doğurduğu sonuç da budur.
Politika başvurusu mu, hukuki başvuru mu: Google, YouTube, Meta ve X nasıl karar veriyor?
Uygulamada en önemli ayrım, başvurunun içeriğin platform kurallarını mı, yoksa bir ülkenin hukukunu mu ihlal ettiğine dayandığıdır. Google’a göre hukuka aykırı görünen içerik genellikle yalnızca ilgili ülke veya bölgede kaldırılır ya da kısıtlanır; Google’ın kendi politikalarını ihlal eden içerik ise genellikle küresel olarak kaldırılır veya kısıtlanır. Meta’nın DSA şeffaflık raporu aynı sırayı tarif eder: içerik önce Topluluk Standartlarına göre, bunları ihlal etmiyorsa hukuka uygunluk yönünden incelenir ve Meta, hukuka aykırı olduğu ileri sürülen ülkede erişimi kısıtlayabilir. X ise içeriği yalnızca geçerli hukuki talebi gönderen ülkede kısıtlayabileceğini ve hesap sahibine bildirimde bulunmaya çalıştığını belirtir.
Bu nedenle olgular gerçekten bir platform kuralına uyuyorsa (taklit hesap, özel bilgilerin ifşası, taciz, fikrî mülkiyet) önce politika kanalı kullanılmalı, hukuki kanal paralel yürütülmelidir. İçerik yalnızca Türk hukukuna göre hukuka aykırıysa, örneğin bir şirket hakkında gerçek dışı bir olgu iddiasıysa, beklenecek sonuç “Türkiye’de kısıtlandı” ibaresidir. Kasım 2026 itibarıyla resmî yardım sayfaları şu yolları tarif ediyor (usuller sık değişir):
- Google (Arama ve diğer ürünler): her ürün için ayrı hukuki kaldırma formu; içeriğin belirli URL’leri ve gerekçe istenir. İçeriği yayımlayan üçüncü kişilere karşı verilmiş mahkeme kararları yalnızca hâkim imzalıysa kabul edilir ve Google, karar belirli URL’leri gösteriyorsa içeriği gönüllü olarak kaldırabileceğini belirtir.
- YouTube gizlilik şikâyeti: kişinin içerikte benzersiz şekilde tanınabilir olması gerekir; şikâyet, veli, vasi veya yasal temsilci gibi sınırlı istisnalar dışında kişinin kendisinden gelmelidir ve şirketler adına yapılan şikâyetler kabul edilmez. Gerçekçi yapay zekâ üretimi görüntü ve sesler de kapsamdadır.
- Meta (Facebook, Instagram): bildirimler yukarıdaki sırayla değerlendirilir. Instagram’ın karalama (defamation) bildirim formu, zarar gören kişi veya yetkili temsilcisi tarafından doldurulmalıdır ve içeriğin hukuka aykırılığını tespit eden bir mahkeme kararının genellikle gerektiğini belirtir.
- X: taklit hesap bildirimi kişinin kendisi veya yetkili temsilcisi tarafından yapılır, işletmeler marka politikasına yönlendirilir; hukuki talepler Legal Request Submissions sitesinden iletilir.
AB’den erişilebilen içerik: DSA bildirimi ve GDPR kapsamında indeksten çıkarma
İçerik AB’den erişilebiliyorsa Dijital Hizmetler Tüzüğü, AB’de yerleşik olmayanlara da açık bir yol sunar. M.16, barındırma hizmeti sağlayıcılarının “her gerçek veya tüzel kişiden” gerekçeli açıklama, tam URL, ad ve e-posta adresi ile iyi niyet beyanı içeren elektronik bildirim almasını ve zamanında, özenli, keyfî olmayan ve nesnel biçimde karar vermesini öngörür. Sınır esasa ilişkindir: m.3(h) anlamında “yasa dışı içerik”, AB hukukuna veya bir üye devletin hukukuna uygun olmayan içeriktir; bu nedenle bildirim ilgili üye devlet hukukuna göre kurulmalıdır ve bu, o ülkedeki avukatın değerlendireceği bir sorudur.
Platform işlem yaparsa m.17 uyarınca etkilenen kullanıcıya gerekçe bildirir; yani içeriğin sahibi bundan haberdar olur. Bildirim reddedilirse çevrim içi platform, karardan itibaren en az altı ay boyunca iç şikâyet sistemini bildirimde bulunana açık tutmalıdır (m.20); ardından m.21 uyarınca sertifikalandırılmış bir mahkeme dışı uyuşmazlık çözüm kuruluşuna gidilebilir. Bu yol kullanıcı için ücretsiz veya sembolik ücretlidir, ancak kuruluş bağlayıcı bir çözüm dayatamaz ve yargı yolu açık kalır.
Gerçek kişiler bakımından GDPR’nin 17. maddesi (silme hakkı), ifade ve bilgi edinme özgürlüğü dâhil istisnalar saklı kalmak üzere arama sonuçlarından çıkarma taleplerine dayanak olur; Google bu talepler için ayrı bir form kullanır. AB Adalet Divanı Google v CNIL kararında (C-507/17, 24 Eylül 2019), AB hukukunun indeksten çıkarmayı dünya çapında değil, arama motorunun tüm üye devletlere ait sürümlerinde ve AB’deki kullanıcıların sonuçlara ulaşmasını etkili biçimde önleyen veya en azından ciddi şekilde caydıran tedbirlerle birlikte gerektirdiğine hükmetti; ulusal makamlar kendi dengelemeleri sonucunda yine de dünya çapında indeksten çıkarma kararı verebilir. KVKK gibi GDPR de gerçek kişileri korur: bir yönetici bu yolu kullanabilir, şirket kullanamaz (Türkiye’deki yol için unutulma hakkı ve arama motorundan kaldırma yazımıza bakabilirsiniz).
AB mahkemeleri daha ileri de gidebilir: AB Adalet Divanı Glawischnig-Piesczek v Facebook Ireland kararında (C-18/18, 3 Ekim 2019), Elektronik Ticaret Direktifi’nin, bir üye devlet mahkemesinin yer sağlayıcıya, hukuka aykırı bulunan içerikle aynı içeriği veya özünde değişmemiş ve yer sağlayıcının bağımsız bir değerlendirme yapmasını gerektirmeyen eş değer içeriği, ilgili uluslararası hukuk çerçevesinde dünya çapında da kaldırmasını veya erişimini engellemesini emretmesine engel olmadığına hükmetti. Bu nedenle şirketin de zarar gördüğü bir AB ülkesinde açılacak dava, Türk kararının sağlayamadığını sağlayabilir; bu, o ülkedeki avukatın değerlendireceği bir sorudur.
ABD’de barındırılan içerik, telif bildirimleri ve Türk kararlarının yurt dışında kullanılması
ABD hukuku hakkında genel bilgi olarak: Communications Decency Act’in 230(c)(1) bölümüne göre etkileşimli bilgisayar hizmetinin hiçbir sağlayıcısı veya kullanıcısı, başkası tarafından sağlanan bilginin yayıncısı veya beyan edeni gibi değerlendirilemez; bu nedenle talepler kural olarak platforma değil, içeriğin yazarına yönelir. SPEECH Act (28 U.S.C. 4102) uyarınca bir ABD mahkemesi, yabancı hukuk ifade özgürlüğünü en az Birinci Değişiklik ve ilgili eyalet hukuku kadar korumadıkça veya davalı ABD hukukuna göre de sorumlu tutulacak olmadıkça yabancı bir karalama (defamation) kararını tanımaz ve tenfiz etmez; ayrıca yabancı mahkemenin yetkisi ABD Anayasası’nın hukuki süreç (due process) güvencelerine uygun olmalı, etkileşimli bilgisayar hizmeti sağlayıcısına karşı verilen karar da 230. bölümle bağdaşmalıdır.
İçerik, şirkete ait fotoğraf, metin veya videoları kopyalıyorsa 17 U.S.C. 512(c)(3) kapsamındaki bildirimde eser ve ihlal eden materyal gösterilmeli, iyi niyet beyanı ile gönderenin hak sahibi adına hareket etmeye yetkili olduğuna dair yalan beyan yaptırımı altında bir beyan yer almalıdır. 512(f) bölümü, materyalin ihlal oluşturduğu konusunda bilerek ve esaslı biçimde yanlış beyanda bulunanı masraflar ve avukatlık ücretleri dâhil zarardan sorumlu tutar. Karşı bildirimden sonra, sağlayıcıya dava açıldığı bildirilmedikçe materyal 10 ila 14 iş günü içinde yeniden yayına alınır. Telif, itibarı değil eseri korur.
Türk mahkemesi kararının yurt dışında kendiliğinden bir etkisi yoktur. Her ülke kendi tanıma ve tenfiz kurallarını uygular; bu kurallar genellikle mahkemenin yetkisine, davalının savunma hakkına, kamu düzenine ve bazen karşılıklılığa bakar ve o ülkedeki avukatın değerlendirmesini gerektirir. İfade özgürlüğüyle ilgili kararlar genellikle en çok direnişle karşılaşır. Bir Türk kararı çoğu zaman tenfiz edilecek bir ilamdan çok, platforma yapılan başvuruya eklenen bir delil olarak işe yarar.
Platforma göre doğru kanal
| İçeriğin bulunduğu yer | Gerçekçi en hızlı kanal | Genellikle sağladığı sonuç |
|---|---|---|
| Türkiye’den günlük erişimi bir milyonu aşan sosyal ağ | Politika bildirimi; Ek m.4 başvurusu; temsilci aracılığıyla bildirilen Türk kararı | Platform kuralı ihlal ediliyorsa küresel kaldırma; aksi hâlde genellikle Türkiye’de kısıtlama |
| Google arama sonuçları | Google hukuki kaldırma formu; gerçek kişiler için Avrupa veri koruma formu veya KVKK yolu | İlgili ülke veya bölgede indeksten çıkarma; kaynak yayında kalır |
| AB’den erişilebilen içerik | Üye devlet hukukuna dayanan DSA bildirimi, ardından iç şikâyet ve uyuşmazlık çözümü | AB’de veya bir üye devlette kısıtlama, gerekçe ve başvuru yollarıyla birlikte |
| Kendi fotoğraf, metin veya videonuzun kopyası | Telif (DMCA) bildirimi | Kaldırma; karşı bildirim imkânı saklı |
| Türkiye’de varlığı olmayan yabancı site | Site sahibi veya barındırıcının kötüye kullanım kanalı; hukuki sebep varsa Türkiye’de engelleme | Ancak site veya barındırıcı kabul ederse kaldırma; aksi hâlde Türkiye’de engelleme |
Yurt dışı dosyaların önemli bir kısmı silmeyle değil coğrafi kısıtlamayla sonuçlanır. Şikâyet sitelerindeki ve harita kayıtlarındaki olumsuz yorumlar için şikâyet siteleri ve Google yorumları yazımıza bakabilirsiniz.
Nereden başlamalı
- Delili koruyun: URL’ler, tarihli ekran görüntüleri, noter tespiti veya delil tespiti; Türkiye’den ve gerekiyorsa AB’den erişimi de kayda geçirin.
- İçeriği dürüstçe sınıflandırın (platform kuralı ihlali, Türk veya AB hukukuna aykırılık, telif veya marka ihlali ya da hukuka uygun eleştiri) ve kimin etkilendiğini belirleyin (şirket, bir kişi ya da ikisi). Gerçeğe uygun ve ölçülü eleştiri ile gerçek müşteri şikâyetleri korunur; bunları bastırmaya çalışmak ters tepebilir.
- Politika bildirimini ve büyük sosyal ağlarda Ek m.4 başvurusunu paralel yapın; gelen cevabı saklayın ve olası sonuç yalnızca Türkiye’de kısıtlamaysa Türk kararı almaya değip değmeyeceğini tartın.
- Her bildirimi kamuya açılacakmış gibi yazın (Google bazı hukuki bildirimleri Lumen veri tabanıyla paylaşır; mahkeme kararlarında kural olarak talep edenin adı da paylaşılır); size ait olmayan bir materyal için asla telif bildirimi göndermeyin.
Sık sorulan sorular
Türk mahkemesi X’e veya YouTube’a bir paylaşımı dünya çapında sildirebilir mi?
Türk mahkemesi içeriğin çıkarılmasına karar verebilir, ancak kararın nasıl uygulanacağını platform belirler. 5651 sayılı Kanun’un Ek 4. maddesindeki 24 saatlik sorumluluk kuralı, lafzına göre içeriğin çıkarılmasıyla olduğu kadar erişimin engellenmesiyle de karşılanır; platformlar da yalnızca yerel hukuka aykırı içeriğin genellikle o ülkede kısıtlandığını söyler. Dünya çapında kaldırma çoğunlukla platform kurallarının da ihlalini gerektirir.
Türk kararına rağmen paylaşım yurt dışından neden hâlâ görünüyor?
Çünkü karar Türkiye’ye özgü bir kısıtlama olarak uygulanmıştır: erişim engelini Türkiye’deki erişim sağlayıcılar uygular, X gibi platformlar da içeriği yalnızca geçerli hukuki talebi gönderen ülkede kısıtladıklarını belirtir. Kaynaktan kaldırma için platformun politika kararı, yabancı hukuka dayalı bir yol veya yazarın iş birliği gerekir.
Şirketimiz YouTube gizlilik formunu veya GDPR kapsamında indeksten çıkarma talebini kullanabilir mi?
Kural olarak hayır. YouTube’un gizlilik yönergeleri şirketler adına yapılan şikâyetlerin kabul edilmediğini belirtir; GDPR ve KVKK de gerçek kişileri korur. Tanınabilir bir yönetici bu yolları kendi adına kullanabilir; şirket ise hukuki kaldırma formlarına, üye devlet hukukuna dayanan DSA bildirimlerine, telif veya marka bildirimlerine ve yargı yoluna başvurur.
Kaynaklar. 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun (m.8, 8/A, 9, 9/A ve Ek m.4); 7253 sayılı Kanun (RG 31.7.2020, Sayı 31202), 7418 sayılı Kanun (2022), 7578 sayılı Kanun (2026) ve 7590 sayılı Kanun (RG 31.7.2026, Sayı 33326) dâhil değişiklik kanunları; Anayasa Mahkemesinin 11.10.2023 tarihli, E.2020/76, K.2023/172 sayılı kararı (RG 10.1.2024, Sayı 32425); Türk Medeni Kanunu m.24 ve 25; 2022/2065 sayılı AB Tüzüğü (Dijital Hizmetler Tüzüğü), m.3(h), 16, 17, 20 ve 21; 2016/679 sayılı AB Tüzüğü (GDPR), m.17; AB Adalet Divanı, C-507/17 Google v CNIL (24.9.2019) ve C-18/18 Glawischnig-Piesczek (3.10.2019); 47 U.S.C. 230; 28 U.S.C. 4101-4105; 17 U.S.C. 512; Kasım 2026 itibarıyla platform sayfaları: Google hukuki kaldırma, mahkeme kararları ve Lumen; YouTube gizlilik yönergeleri; Meta DSA şeffaflık raporu ve Instagram karalama bildirim formu; X ülkede kısıtlanan içerik, hukuki talepler ve taklit hesap.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz; somut durumunuz için danışmanlık alınız.
