Erişimin engellenmesi kararı nedir?
Erişimin engellenmesi kararı, 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun uyarınca belirli bir içeriğe Türkiye’den erişilmesini, URL, IP adresi veya alan adı üzerinden ya da benzeri yöntemlerle önleyen karardır. Kararı erişim sağlayıcılar uygular. İçeriğin kendisi sunucuda kalır: yurt dışından, arşiv veya ayna sayfalar üzerinden ve çoğu zaman VPN ile erişilebilir olmaya devam eder. İçeriğin kaynağında silinmesi ayrı bir sonuçtur: içeriğin çıkarılması.
Bugün hangi yollar açık?
- Madde 8: Kanunda sayılan suçların (örneğin çocukların cinsel istismarı, müstehcenlik, yasa dışı kumar ve bahis, Atatürk aleyhine işlenen suçlar) işlendiği hususunda yeterli şüphe. Hâkim, mahkeme veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde hâkim onayına sunulmak üzere Cumhuriyet savcısı karar verir.
- Madde 8/A: Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yaşam hakkı, can ve mülk güvenliği, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi ve genel sağlığın korunması.
- Madde 9/A: Özel hayatın gizliliğinin ihlali. Başvuru Başkanlığa yapılır, dört saat içinde uygulanır; talep 24 saat içinde sulh ceza hâkimliğine sunulur ve hâkim 48 saat içinde karar verir.
- Madde 9 (artık yok): Şeref ve itibar gibi kişilik haklarına dayalı genel yol, Anayasa Mahkemesi’nin E. 2020/76, K. 2023/172 sayılı kararıyla iptal edildi ve iptal 10 Ekim 2024’te yürürlüğe girdi. Kasım 2026 itibarıyla yerine yeni bir düzenleme yapılmadı.
7590 sayılı Kanun’la (RG 31.7.2026, 33326) 5651 sayılı Kanun kapsamındaki yetkili kurum Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) değil, Siber Güvenlik Başkanlığı’dır. Erişim engeli mümkün olduğunca URL düzeyinde uygulanır; tüm siteye erişimin engellenmesi, URL bazında engellemenin teknik olarak mümkün olmadığı veya sonuç vermediği hallerde son çaredir.
Uygulamada ne anlama geliyor?
Suç oluşturmayan ama itibar zedeleyen bir içerikle karşılaşan şirket veya kişi için erişim engeli artık nadiren ilk araçtır. Olağan yol; içerik ve yer sağlayıcıya bildirim, platform başvuruları (büyük sosyal ağlar Ek madde 4 uyarınca 48 saat içinde yanıt vermek zorundadır) ve gerektiğinde Türk Medeni Kanunu’nun 24 ve 25. maddelerine dayalı hukuk davasıdır. Adımların sırasını 2024 sonrası içerik kaldırma ve erişim engeli, platform tarafını platform sorumluluğu yazımızda anlattık.
Erişim engeli içeriği dünya genelinde kaldırır mı?
Hayır. Yalnızca Türkiye’den erişimi kısıtlar. Yurt dışındaki platformlar Türk kararlarına çoğunlukla içeriği silerek değil, Türkiye’de görünmez kılarak yanıt verir; ayrıntılar için yurt dışı platformlardaki içerikler yazımıza bakınız.
Hakaret içeren bir haber için hâlâ erişim engeli alınabilir mi?
Artık mevcut olmayan 9. madde üzerinden alınamaz. İçerik aynı zamanda özel hayatın gizliliğini ihlal ediyorsa 9/A, Kanunda sayılan bir suç oluşturuyorsa 8. madde gündeme gelebilir. Bunların dışında kaldırma talebi hukuk mahkemesi yoluyla ileri sürülür.
Kaynak. 5651 sayılı Kanun, m. 2, 8, 8/A, 9, 9/A ve Ek m. 4; Anayasa Mahkemesi’nin E. 2020/76, K. 2023/172 sayılı kararı (11.10.2023; RG 10.1.2024, 32425); 7590 sayılı Kanun (RG 31.7.2026, 33326).