Delil tespiti nedir?
Delil tespiti, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 400-405. maddelerinde düzenlenen ve bir vakıanın, bir şeyin durumunun veya bilirkişi incelemesi gerektiren bir hususun, delilin kaybolması ya da elde edilmesinin zorlaşması ihtimaline karşı dava açılmadan önce veya dava sırasında mahkemece kayıt altına alınmasını sağlayan usuldür. Çevrim içi içerikte, basit bir kaydın yetmediği durumlarda kullanılır: içerik giriş gerektiren bir alandadır, mesele tekniktir veya tanık dinlenmesi gerekir.
Temel kurallar
- Hukuki yarar: Talepte bulunan hukuki yararını ortaya koymalıdır; delilin kaybolması veya ileride ikamesinin zorlaşması tehlikesi bulunan hallerde hukuki yarar kabul edilir (m. 400).
- Karşı tarafa bildirilmeden: Durumun aciliyeti veya talep sahibinin haklarının korunması gerektiriyorsa tespit, karşı tarafa tebligat yapılmadan da yapılabilir; tutanak sonradan tebliğ edilir ve karşı taraf bir hafta içinde itiraz edebilir (m. 402 ve 403).
- Asıl davada kullanım: Tespit dosyası asıl davanın eki sayılır ve taraflar bu kayıtlara dayanabilir (m. 405).
- Noterler: HMK, noterlerin vakıa tespitine ilişkin hükümleri saklı tutar (m. 401). Noterler, 1512 sayılı Noterlik Kanunu’nun 61. maddesi uyarınca çevrim içi içeriği, e-tespit olarak bilinen elektronik tespit hizmeti dahil, kayıt altına alabilir.
Çevrim içi içerikte ne zaman kullanılır?
Herkese açık bir paylaşım veya sayfa için noter tutanağı çoğunlukla daha hızlı ilk adımdır. Mahkeme eliyle delil tespiti; değişikliklerin izini sürmek, bir cihazı incelemek veya erişim gerektiren içeriği kaydetmek gibi bilirkişi incelemesi gereken uyuşmazlıklara uygundur. İkisi de içeriğin hukuka aykırı olduğunu ispatlamaz; neyin, nerede ve ne zaman yayımlandığını ispatlar. Yöntemleri karşılaştırdığımız pratik rehber: ekran görüntüsü delil olur mu?.
Ekran görüntüsü tek başına yeterli mi?
Ekran görüntüsü mahkemenin serbestçe değerlendirdiği bir delildir; ancak tek başına itiraza açıktır. Mahkemeler genellikle noter tutanağı, mahkeme tespiti veya bilirkişi raporu gibi destekleyici delil arar.
Kaynak. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 199 ve 400-405; 1512 sayılı Noterlik Kanunu m. 61 ve 82.
İlgili yazı: Ekran Görüntüsü Delil Olur mu? Noter e-Tespit, Delil Tespiti ve Dijital Delilin Korunması