Uzaktan kimlik tespiti nedir?
Uzaktan kimlik tespiti, yeni bir müşterinin kimliğinin yüz yüze görüşme olmadan dijital bir kanal üzerinden belirlenmesidir; böylece hesap açılışı veya iş ilişkisi tamamen çevrim içi kurulabilir. Dijital müşteri kabulünün (KYC) düzenlenen çekirdeğidir. Türkiye’de kurallar sektöre göre değişir.
Bankalar: BDDK yönetmeliği
Bankalar, 1 Nisan 2021 tarihli ve 31441 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve 1 Mayıs 2021’de yürürlüğe giren Bankalarca Kullanılacak Uzaktan Kimlik Tespiti Yöntemlerine ve Elektronik Ortamda Sözleşme İlişkisinin Kurulmasına İlişkin Yönetmelik’e tabidir. Yönetmeliğe göre uzaktan kimlik tespiti, müşteri temsilcisi ile kişinin fiziksel olarak aynı ortamda bulunmadan çevrim içi görüntülü görüşmesiyle yapılır. Yönetmelikte öngörülen şekilde kurulan sözleşmeler için yazılı şekil şartı gerçekleşmiş sayılır.
Ödeme ve e-para kuruluşları: 2026 değişiklikleri
4 Eylül 2026 tarihli ve 33360 sayılı Resmî Gazete’de TCMB, Ödeme Hizmetleri Yönetmeliği’nin 41 inci maddesinin dördüncü fıkrasına uzaktan iletişim aracıyla tanımada “biyometrik yöntemlerle veya elektronik kimlik doğrulama kabiliyetini haiz kimlik belgeleriyle” ibaresini ekledi. Aynı gün bilgi sistemleri ve veri paylaşım servislerine ilişkin tebliğin 22 nci maddesi de değişti: kişinin biyometrik verileri sürece dahil edildi, kimlik belgesinin doğruluğu esas olarak yakın alan iletişimi (NFC) ile kontrol edilecek; optik karakter tanıma, kart okuyucu veya MASAK’ın görüşü alınarak TCMB’nin belirleyeceği diğer yöntemler ancak NFC ile doğrulama yapılamazsa devreye girecek. Her iki metin de yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.
Uygulamada
Müşteri kabul akışında NFC çip okuma, biyometrik veri alımı ve belge kontrollerinin kesintisiz kayıt altına alınması gerekir. Biyometrik veri, baştan tasarlanması gereken kişisel veri yükümlülükleri de doğurur.
Eylül 2026 değişikliği bankalara da uygulanır mı?
Büyük ölçüde hayır. Yeni biyometrik ve NFC adımları, ödeme ve elektronik para kuruluşlarına uygulanan TCMB tebliğindedir. Değişen Ödeme Hizmetleri Yönetmeliği m.41/4 ise bankaları da kapsayan ödeme hizmeti sağlayıcılarından söz eder; ancak banka müşterilerinin uzaktan kimlik tespiti BDDK’nın 2021 tarihli yönetmeliğine tabi olmaya devam eder.
Yabancılar uzaktan müşteri yapılabilir mi?
Ödeme ve e-para kuruluşları için değişik tebliğ, Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin MASAK Genel Tebliği (Sıra No: 19) m.4/C esasları dahilinde ICAO 9303 standardına uygun, NFC özellikli pasaportla uzaktan kimlik tespitine imkân verir.
İlgili: MASAK, eIDAS 2.0, Güçlü Müşteri Kimlik Doğrulaması.