İmzalı bir KVKK açık rıza metni her veri akışının kapısını açmaz. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’na 2020’de eklenen hükümle, bankanın müşteri sırları, KVKK uyarınca açık rıza alınsa dahi müşteriden gelen bir talep ya da talimat olmaksızın yurt içindeki ve yurt dışındaki üçüncü kişilerle paylaşılamıyor. Ödeme ve elektronik para kuruluşları Merkez Bankası’nın (TCMB) kendi sır, veri ve yurt içinde tutma kurallarına tabi; herkes ise 1 Haziran 2024’ten itibaren yeniden kurulan KVKK yurt dışı aktarım rejiminin altında. Bu yazıda, Kasım 2026 itibarıyla, banka ortaklarına, bulut sağlayıcılara, grup şirketlerine, pazarlama ortaklarına ve kredi bürosuna neyin, hangi şartla gidebileceğini haritalıyoruz.
Üç katman ve açık rızanın neden yetmediği
- Banka sırrı: Bankacılık Kanunu m. 73 ve BDDK’nın Sır Niteliğindeki Bilgilerin Paylaşılması Hakkında Yönetmeliği (RG 4.6.2021, sayı 31501; 1.7.2022’den beri yürürlükte; aşağıda “Sır Yönetmeliği”).
- Ödeme sırrı: 6493 sayılı Kanun m. 32 ile 1.12.2021 tarihli TCMB Ödeme Hizmetleri Yönetmeliği (“TCMB Yönetmeliği”) ve Bilgi Sistemleri ile Veri Paylaşım Servislerine İlişkin Tebliğ (“Tebliğ”).
- Kişisel veri: 6698 sayılı KVKK m. 5, 6, 8 ve 9.
KVKK, yurt içi aktarımda (m. 8/3) ve yurt dışı aktarımda (m. 9/10) diğer kanunlardaki hükümleri saklı tutar; TCMB düzenlemeleri de kişisel veri işleme faaliyetlerinde KVKK hükümlerinin öncelikle uygulanacağını söyler (TCMB Yönetmeliği m. 62/5; Tebliğ m. 9/7). Sonuç: her akış için hem bir KVKK dayanağı hem de ayrıca bir sır hukuku yolu gerekir.
Banka sırrı: talep veya talimat kuralı
Bankacılık faaliyetlerine özgü olarak bankayla müşteri ilişkisi kurulduktan sonra oluşan veriler müşteri sırrı hâline gelir (m. 73/3). Sır Yönetmeliği’ne göre birinin bankanın müşterisi olduğunu gösteren her bilgi de müşteri sırrıdır; ad gibi önceden var olan veriler ise banka müşterisi olunduğunu gösterecek şekilde işlendiğinde müşteri sırrına dönüşür (m. 4/3-4).
İstisnalar dışında paylaşım için müşterinin talep ya da talimatı gerekir; ne açık rıza ne de talimat bankanın hizmetleri için ön şart yapılabilir (m. 6/3). Talimat yazılı olarak ya da kanıtlanabilir olmak kaydıyla kalıcı veri saklayıcısı yoluyla alınabilir, birden çok işlemi kapsayabilir ve alındığı yöntemle iptal edilebilir olmalıdır (m. 6/4). Doğası gereği başka banka veya ödeme sistemleriyle etkileşim gerektiren havale gibi işlemlerde, işlemi müşterinin başlatması talimat yerine geçer (m. 6/6).
Sır veriyle birlikte dolaşır: yükümlülük, sıfat ve görevleri dolayısıyla banka veya müşteri sırlarını öğrenen herkesi bağlar (m. 73/3); başka bir bankanın müşteri sırlarını elde eden de bu yükümlülüğe tabidir (Sır Yönetmeliği m. 4/3). Ayrıca istisnaya dayansa bile her paylaşım amaçla ve amacın gerektirdiği veriyle sınırlı olmalı; toplulaştırma, kimliksizleştirme veya anonimleştirme amaca yetiyorsa bu yöntemler kullanılmalıdır (m. 73/3; Sır Yönetmeliği m. 6/1). Sağlık ve cinsel hayata ilişkin veriler istisnalara dayanılarak hiç paylaşılamaz (m. 6/2). İhlalin yaptırımı bir yıldan üç yıla kadar hapis ve bin günden iki bin güne kadar adli para cezasıdır; sırları açıklayan üçüncü kişilere de aynı cezalar uygulanır (m. 159).
Ortaklıkların dayandığı istisnalar
Sır Yönetmeliği m. 5/2’deki (Bankacılık Kanunu m. 73/4’ün karşılığı) her istisna, gizlilik sözleşmesi yapılmasını ve paylaşımın belirtilen amaçla sınırlı tutulmasını şart koşar. Fintech ortaklıkları açısından üçü önemlidir:
- bankalar ve finansal kuruluşlar arasında doğrudan ya da Risk Merkezi veya en az beş banka ya da finansal kuruluşun kurduğu şirketler aracılığıyla bilgi alışverişi (m. 5/2-a);
- sermayenin yüzde on veya fazlasına sahip, yurt içinde ya da yurt dışında yerleşik ana ortaklığa konsolide finansal tablo, risk yönetimi ve iç denetim amacıyla bilgi verilmesi (m. 5/2-b);
- değerleme, derecelendirme, destek hizmeti ve bağımsız denetim sağlayanlara ya da gerekli teknik ve idari tedbirleri alan diğer hizmet sağlayıcılara bilgi verilmesi (m. 5/2-ç).
Hizmet sağlayıcı istisnası göründüğünden dardır: bankanın “birincil sistemleri” kapsamında olmayan destek hizmetleri ile değerleme, derecelendirme ve bağımsız denetim dışındaki hizmet alımlarında müşterinin talep ya da talimatı yine aranır (m. 6/5). Servis modeli bankacılığında arayüz sağlayıcının sistemleri birincil sistem sayılır ve servis bankasının onunla paylaşımı m. 5/2-ç kapsamındadır (Dijital Bankalar Yönetmeliği m. 13/7). Bu modeli BaaS ve gömülü finans yazımızda ele aldık.
Grup içi paylaşımda, ana ortaklığın ya da grup şirketinin ortak müşterisi olmayan müşterilere ilişkin bilgiler kural olarak kimliği belirlenebilir nitelikte olamaz (m. 6/1-ç); banka grup paylaşımlarını ve alıcıların bulunduğu ülkeleri altı ayda bir BDDK’ya raporlar (m. 5/9). BDDK Kurulu, ekonomik güvenlik değerlendirmesiyle sırların yurt dışındaki üçüncü kişilerle paylaşılmasını yasaklayabilir ve bankaların bilgi sistemleri ile yedeklerini yurt içinde tutmasına karar verebilir (Bankacılık Kanunu m. 73/3; Sır Yönetmeliği m. 6/11).
Ödeme ve elektronik para kuruluşları: TCMB kuralları
6493 sayılı Kanun’a göre ödeme veya elektronik para kuruluşunun ortakları, yönetim kurulu üyeleri ve mensupları ile dış hizmet sağlayıcının çalışanları ve üçüncü kişiler, kuruluşa ve müşterilerine ait sırları kanunen açıkça yetkili kılınan merciler dışında açıklarsa bir yıldan üç yıla kadar hapis ve bin güne kadar adli para cezasıyla karşılaşır (m. 32). Günlük kurallar TCMB’den gelir:
- Ödeme hizmetiyle ilgili verilere, yasal yetkiler kapsamında ve müşteriyi açıkça bilgilendirmek şartıyla erişilebilir; ödeme hizmetiyle doğrudan ilgili olmayan amaçlar için müşterinin onayı, kişisel veri söz konusuysa açık rızası gerekir (TCMB Yönetmeliği m. 62/1).
- Hassas müşteri verileri (ödeme emri veya kimlik doğrulamada kullanılan ve ele geçirilirse dolandırıcılığa imkân verebilecek veriler), mevzuatın izin verdiği haller saklı kalmak kaydıyla yalnızca dış hizmet sağlayıcılara ve kanunen yetkili mercilere verilebilir. Diğer müşteri bilgileri (işlem, bakiye, kişisel veri, kimlik tanımlayıcı gibi) ise ancak müşteri paylaşımın sınırları hakkında aydınlatılıp açık rızası alınarak verilebilir; bu rıza hizmet için ön şart yapılamaz (Tebliğ m. 3, 9/6). Lafzi okumayla bu kural yetkili merciler dışındaki tüm alıcıları kapsadığından her akışı ayrıca değerlendirmek gerekir.
- Hesap bilgisi ve ödeme emri başlatma hizmetleriyle temin edilen veriler, müşterinin onayı alınsa dahi müşteriden gelen talep ya da talimat olmaksızın üçüncü kişilerle paylaşılamaz (TCMB Yönetmeliği m. 62/4); ayrıntılar açık bankacılık rehberimizde.
- Yurt dışında kurulu dış hizmet sağlayıcının ülke mevzuatı ve uygulaması, TCMB’nin bilgi talebine ve denetimine yasal engel oluşturmamalıdır (TCMB Yönetmeliği m. 21/7).
Yurt içinde tutma: yurt dışı tedarikçinin durduğu yer
Ödeme ve elektronik para kuruluşları belge ve kayıtları en az on yıl süreyle yurt içinde saklar (6493 sayılı Kanun m. 23/1); aykırılığın yaptırımı bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş yüz günden bin beş yüz güne kadar adli para cezasıdır (m. 31/1). Tebliğ ise daha ileri gider:
- birincil ve ikincil sistemler ile veri yedekleme merkezleri yurt içinde olmalıdır; müşteriler arası ödeme işlemlerinin yürütüldüğü sistemler, dış hizmet sağlayıcınınkiler dahil, yurt içinde tutulur (m. 21/1-2);
- bulut hizmeti yurt içinde tesis edilmiş olmalıdır; müşteriyi belirli kılan bilgiler ve kişisel veriler ancak kuruluşa tahsisli özel bulutta ya da şartları sağlayan topluluk bulutunda işlenebilir; müşteri verisi içermeyen test ve geliştirme ortamları kapsam dışıdır (m. 16/7);
- taraflardan biri yurt dışındaysa, işlemin gerektirdiği veri, müşterinin talep ya da talimatıyla ve ölçülü biçimde yurt dışındaki ilgili taraflarla paylaşılabilir; veri yurt içinde saklanmaya devam eder, KVKK m. 9 yükümlülükleri saklıdır ve TCMB bu paylaşımları durdurabilir veya sınırlayabilir (m. 21/4).
Bize göre, Türk müşteri verisini yurt dışında saklayan bir SaaS aracı, hangi KVKK güvencesi imzalanırsa imzalansın bu kurallara güçlükle sığar.
1 Haziran 2024’ten beri KVKK yurt dışı aktarım rejimi
7499 sayılı Kanun (RG 12.3.2024, sayı 32487) KVKK m. 9’u 1.6.2024 itibarıyla yeniden yazdı. Aşağıdaki ilk iki yol için ayrıca m. 5 veya 6’daki şartlardan biri gerekir:
- ülke, ülke içindeki sektör veya uluslararası kuruluş hakkında KVK Kurulu’nun yeterlilik kararı (m. 9/1);
- yeterlilik kararı yoksa, ilgili kişinin aktarımın yapılacağı ülkede de haklarını kullanabilmesi ve etkili kanun yollarına başvurabilmesi kaydıyla uygun güvence: Kurul onaylı bağlayıcı şirket kuralları, Kurul’un ilan ettiği standart sözleşme, Kurul izniyle yazılı taahhütname veya kamu kurumları arasındaki anlaşma (m. 9/4);
- ikisi de yoksa, yalnızca arızi olarak, muhtemel riskler hakkında bilgilendirilmiş açık rıza gibi istisnai haller (m. 9/6). Kişisel Verilerin Yurt Dışına Aktarılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (RG 10.7.2024, sayı 32598), düzenli olmayan, tek veya birkaç sefer gerçekleşen, süreklilik arz etmeyen ve olağan faaliyet akışı içinde bulunmayan aktarımları arızi sayar (m. 16/1).
Standart sözleşme metni hiçbir değişiklik yapılmadan kullanılır (Yönetmelik m. 14/3) ve imzaların tamamlanmasından itibaren beş iş günü içinde Kurum’a bildirilir; taraflar başka türlü belirlemediyse bildirimi veri aktaran yapar (Kanun m. 9/5; Yönetmelik m. 14/5). Bildirim yapılmamasının, veri sorumlusuna veya veri işleyene uygulanabilen ayrı bir idari para cezası vardır (m. 18/1-d, 18/2). Kurul, 4.6.2024 tarihli ve 2024/959 sayılı kararıyla dört modül kabul etti; ayrıntılar KVKK standart sözleşmeler sayfamızda. Bunların hepsi sır ve yurt içinde tutma kurallarının yerine değil, üstüne uygulanır.
Veri akışları tek tabloda
| Veri akışı | KVKK | Banka: ek adım | Ödeme veya e-para kuruluşu: ek adım |
|---|---|---|---|
| Banka ortağı (BaaS, arayüz sağlayıcı) | m. 5 şartı, aydınlatma | Hizmet sağlayıcı istisnası, gizlilik sözleşmesi, asgari veri; birincil sistem dışındaysa talimat | Hassas veri yalnızca dış hizmet sağlayıcıya; diğer müşteri bilgisi aydınlatma ve açık rızayla |
| Yurt dışındaki bulut veya BT tedarikçisi | Yeterlilik kararı veya uygun güvence; standart sözleşme beş iş gününde bildirilir | Tedbirli hizmet istisnası (birincil sistem dışındaysa talimat); BDDK Kurulu yurt dışı paylaşımı yasaklayabilir veya yurt içi sistem isteyebilir | Sistemler ve yedekler yurt içinde; yurt içi özel veya topluluk bulutu |
| Yurt dışındaki ana ortaklık | Bağlayıcı şirket kuralları veya standart sözleşme | Yüzde on ve üzeri ana ortaklığa konsolidasyon, risk, iç denetim; ortak olmayan müşteri belirlenemez; altı aylık rapor | Grup istisnası yok: aydınlatma ve açık rıza |
| Pazarlama ortağı | Uygulamada açık rıza | Müşteri talebi veya talimatı; açık rıza tek başına yetmez | Onay ve açık rıza; asla ön şart değil |
| Risk Merkezi (kredi bürosu) | Üyeler için hukuki yükümlülük | Sır kapsamı dışında (m. 73/4) | Üyeler: kredi kuruluşları ve BDDK Kurulunca uygun görülen finansal kuruluşlar; diğerleri risk bilgisini yalnızca müşteri onayıyla alır (Bankacılık Kanunu Ek m. 1) |
| Açık bankacılık verisi | m. 5 şartı, aydınlatma | Aynı TCMB kuralı, m. 73’e ek olarak | Müşteri talebi veya talimatı olmadan üçüncü kişiye aktarım yok |
Daha fazlası fintech hukuku sayfamızda.
Nereden başlamalı?
- Tüm dışa giden veri akışlarını çıkarın: alıcı, ülke, veri alanları, amaç ve verinin banka müşteri sırrı, TCMB anlamında müşteri bilgisi ya da hassas müşteri verisi olup olmadığı.
- Her akış için KVKK dayanağını (yurt dışıysa m. 9 aracını da) ve sır hukuku yolunu ayrı ayrı kaydedin.
- Talimat ve rızaları hizmet kabulünden ayrı, geri alınabilir ve kayıtlı şekilde toplayın; amaç elveriyorsa veriyi azaltın.
- Barındırmayı kontrol edin: sistemler ve yedekler yurt içinde, müşteri verisi için özel veya topluluk bulutu.
- Standart sözleşmeyi değiştirmeden imzalayın ve beş iş günlük bildirim süresini takvime işleyin.
KVKK açık rızası, bankanın müşteri verisini fintech ortağıyla paylaşması için yeterli mi?
Hayır. Madde 73’teki istisnalar dışında bankanın müşterinin talep ya da talimatına ihtiyacı vardır ve açık rıza bunun yerine geçmez (Bankacılık Kanunu m. 73/3; Sır Yönetmeliği m. 6/3).
Bir Türk ödeme kuruluşu müşteri verisini yurt dışındaki bir bulut sağlayıcıda tutabilir mi?
Yurt dışındaki altyapıda hayır: Tebliğ’e göre bulut hizmeti yurt içinde tesis edilmiş olmalı, müşteriyi belirli kılan veriler özel veya şartları sağlayan topluluk bulutunda işlenmeli (m. 16/7), birincil ve ikincil sistemler ile yedekler yurt içinde bulunmalıdır (m. 21/1).
Grup içi standart sözleşme KVKK Kurumu’na bildirilmeli mi?
Evet; güvence olarak standart sözleşme kullanılıyorsa imzalardan itibaren beş iş günü içinde (KVKK m. 9/5). Alternatif, Kurul onaylı bağlayıcı şirket kurallarıdır.
Kaynak. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu (RG 1.11.2005, sayı 25983 (Mükerrer)), m. 73, 159, Ek m. 1; Sır Niteliğindeki Bilgilerin Paylaşılması Hakkında Yönetmelik (RG 4.6.2021, sayı 31501; değişiklik RG 24.12.2021, sayı 31699), m. 4-6, 8; Dijital Bankaların Faaliyet Esasları ile Servis Modeli Bankacılığı Hakkında Yönetmelik (RG 29.12.2021, sayı 31704), m. 13/7; 6493 sayılı Kanun (RG 27.6.2013, sayı 28690), m. 23, 31, 32; Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik (RG 1.12.2021, sayı 31676; son değişiklik RG 4.9.2026, sayı 33360), m. 21, 62; Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşlarının Bilgi Sistemleri ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcılarının Ödeme Hizmetleri Alanındaki Veri Paylaşım Servislerine İlişkin Tebliğ (RG 1.12.2021, sayı 31676; son değişiklik RG 4.9.2026, sayı 33360), m. 3, 9, 16, 21; 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (RG 7.4.2016, sayı 29677), m. 5, 6, 8, 9, 18; 7499 sayılı Kanun (RG 12.3.2024, sayı 32487), m. 34, 35, 40; Kişisel Verilerin Yurt Dışına Aktarılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (RG 10.7.2024, sayı 32598), m. 14, 16; KVKK standart sözleşmeleri (Kurul’un 4.6.2024 tarihli ve 2024/959 sayılı kararı).
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.
Yazar
-
Tüm yazıları görMümtaz, 2016 yılında kurduğu Vircon Legal'in Yönetici Ortağıdır. Kurucu, yatırımcı ve operatörlere finansman turları, birleşme ve devralmalar (M&A), sınır ötesi şirketleşme ve düzenlemeye tabi alanlarda; kripto-varlık altyapısı, fintech ve oyun dahil; danışmanlık verir; her işe eski bir startup kurucusunun bakış açısını taşır. Legal 500 Recommended Lawyer (2025-2026) seçilmiştir ve Startup Hukuku kitabının ortak yazarıdır. Canonical profile: https://mumtazhacipasaoglu.com · Open-access legal guides: https://github.com/mumtazhpo