Yapay zeka due diligence taraf değiştirdi. İki yıl önce girişimin gerçekten yapay zeka kullanıp kullanmadığını kontrol etmek demekti. Şimdi term sheetlerde yapay zekaya özel şartlar var ve inceleme listesi bir uyum denetimi gibi okunuyor: düzenleyici sınıflandırma, veri menşei, model bağımlılıkları, olay geçmişi. Bir öğleden sonrada cevap verebilen kurucular daha hızlı kapanıyor ve değerlemeyi daha iyi savunuyor. İki tarafında da oturduğumuz işlerden damıtılmış liste şu.
Yapay zeka diligence’ını artık belirleyen on soru
- Sınıflandırma memosu. Her ürün özelliği AI Act’te nerede; yasak, yüksek risk, şeffaflık kademesi, minimal? Tek sayfa, tarihli, gerekçeli. Yokluğu yatırımcıya hiç bakmadığınızı söyler.
- Takvim riski. Ağustos 2026, Aralık 2027, Ağustos 2028’de hangi yükümlülükler size dokunuyor. Şimdi ile çıkış arasında uyumun maliyeti ne?
- Eğitim verisi menşei. Lisanslı mı, kazınmış mı, sentetik mi, müşteri katkılı mı? AB kaynakları için opt-out uyumu; kişisel veri için hukuki sebep (telif yazımız). “Bulduğumuzu kullandık”, tek cümlede bir değerleme iskontosudur.
- Müşteri verisiyle eğitim hakları. Sözleşmeleriniz müşteri verisiyle eğitime gerçekten izin veriyor mu? Geriye dönük rıza toplama bir diligence klasiğidir. Pahalıdır.
- Model bağımlılık haritası. Hangi üçüncü taraf modeller, hangi koşullarla; yoğunlaşma riski; sağlayıcı fiyatı, koşulları veya modelin kendisini değiştirirse birim ekonomisi ve ürüne ne olur?
- Hendek dürüstlüğü. Ürün ince bir sarmalayıcıysa savunulabilir olan ne; veri ağ etkileri, iş akışı derinliği, dağıtım? Hukuki inceleme burada yatırım teziyle giderek örtüşüyor.
- KVKK/GDPR duruşu. Otomatik karar yönetimi, VERBİS doğruluğu, model API’leri için aktarım mekaniği, gerektiğinde etki değerlendirmesi.
- Çıktı ve kod üzerinde fikri mülkiyet zinciri. Güncellenmiş devir maddeleri altında yapay zeka destekli kod ve içerik; yapıda açık kaynak ve model lisans uyumu (GPL hikâyesinin yapay zeka çağı devam filmi var).
- Olay ve değerlendirme kaydı. Red-teaming, önyargı testi, olay logu; mükemmellik değil, süreç. Boş log, olay yokluğu değil bakma yokluğu olarak okunur.
- Sizden istenecek taahhütler. Yapay zekaya özel garantiler bekleyin: sınıflandırma doğruluğu, eğitim verisinin hukuka uygunluğu, yasak uygulama yokluğu, düzenleyici temasının açıklanması. Bilgi kayıtlarının müzakeresi, avukatın ücretini hak ettiği yerdir.
Yatırımcılar için: cevaplar ne anlatır?
1–4’e temiz cevaplar masaya oturma bedeli. Ayrıştıran sinyal 9 numara: yaşayan bir değerlendirme-ve-olay süreci olan ekipler düzenlemeyi mühendislik olarak içselleştirmiştir ve ölçeklenirken uyum maliyeti doğrusal kalan ekipler onlardır. Tersine, sınıflandırılamayan özellik setine sahip parlak bir demo, tura fiyatlanmış ertelenmiş risktir; ya da öyle olmalıdır.
Kurucular için: bir kez hazırla, her turda kullan
Yukarıdaki paket avukatla iki haftalık iştir ve bileşik getirisi vardır: aynı dosya kurumsal satın almaya, AB müşterilerinin FRIA’ya komşu taleplerine ve bir sonraki tura cevap verir. Bunu startup pratiğimizde kalıcı bir data room modülü olarak hazırlıyoruz. Yatırımcıların ilk açtığı klasör giderek yapay zeka modülü oluyor.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Temmuz 2026 itibarıyla geçerli durumu yansıtır.
Yazar
Bu konu masanızdaysa
Kurucu Akademisi'nde şablonlar ve kontrol listeleri ücretsiz; spesifik bir durum için 30 dakikalık ön görüşme planlayabilirsiniz.
Kurucu AkademisiGörüşme planlayın