Türkiye’de yapay zeka ürünlerinin çoğu başkasına ait bir model üzerine kurulu: GPT, Claude, Gemini, Llama. Kurucular, AI Act’e uyum sorumluluğunun bu nedenle model üreticisinde kaldığını varsayıyor. Bu varsayım ancak yarı yarıya doğru. Genel amaçlı yapay zeka (GPAI) rejimi 2 Ağustos 2025’ten beri yürürlükte, Komisyonun yaptırım yetkisi 2 Ağustos 2026’da başlıyor ve rejimin iki mekanizması doğrudan sizin ürününüzü ilgilendiriyor: sağlayıcı ile kullanıcı arasındaki sınır ve tedarik zincirinde size ulaşması gereken bilgiler.
Kritik sınır: ne zaman “sağlayıcı” olursunuz?
Bir API’yi kendi promptlarınız ve arayüzünüzle kullanmak, sizi kullanıcı (veya alt sistem sağlayıcısı) konumunda tutar. Bu durumda yükümlülükleriniz, 2 Ağustos için ele aldığımız şeffaflık görevleri (bildirim, içerik işaretleme) ile kullanım şeklinizin girdiği risk sınıfının gerektirdikleridir.
Ancak modeli önemli ölçüde değiştirmek konumunuzu da değiştirir. Komisyonun Temmuz 2025 tarihli rehberine ve eğitim içeriği şablonuna göre, bir GPAI modeline ince ayar (fine-tuning) yapan veya modeli esaslı biçimde değiştiren kuruluş, yaptığı değişiklik bakımından sağlayıcı sayılır. Buna, ince ayarda kullanılan verileri de kapsayan ve kamuya açıklanan eğitim içeriği özeti yükümlülüğü de dahildir. Açık ağırlıklı bir modeli kendi veri setinizle eğitip AB’deki kullanıcılara sunduysanız, AI Office‘in 24 Temmuz 2025 tarihli şablonuna uygun bu özeti hazırlamak sizin yükümlülüğünüzdür.
Pratikte şöyle düşünebilirsiniz: prompt ve RAG kullanmak sizi zincirin alt halkasında tutar; modeli eğitmek ise sizi sağlayıcı konumuna taşır. Sınırın tam olarak nerede çizileceği somut olaya göre değişir (işlem gücü hacmi, amaç değişikliği, yetenek değişikliği) ve bunun bir sonraki model sürümünüzden sonra değil, önce hukuki açıdan değerlendirilmesi gerekir.
Size hangi bilgiler ulaşmalı, ulaşmazsa ne yapmalı?
Madde 53, GPAI sağlayıcılarını alt sağlayıcılar için dokümantasyon hazırlamakla yükümlü kılıyor: modelin yetenekleri, sınırları, entegrasyon bilgileri; bunlara ek olarak telif politikası ve kamuya açık eğitim içeriği özeti. GPAI Uygulama Kuralları (10 Temmuz 2025) bunu, büyük laboratuvarlar dahil imzacıların güncel tuttuğu bir Model Dokümantasyon Formuna dönüştürdü.
Bu imkândan yararlanın. Üzerine ürün geliştirdiğiniz modelin sağlayıcısı, kurumsal müşterilerinize veya düzenleyicilere iletebileceğiniz hiçbir bilgi vermiyorsa, bu yazılı olarak kayda geçirmeniz gereken ciddi bir uyarı işaretidir. Bilgi verme yükümlülüğü, tam da zincirin her halkasının uyum sağlayabilmesi için öngörülmüştür.
Sözleşme tarafı: yapay zeka tedarik sözleşmelerinde bulunması gereken altı madde
- Düzenleyici bilgi akışı. Sağlayıcı, m. 53 kapsamındaki dokümantasyonu müşterilerinizle ve otoritelerle paylaşabileceğiniz biçimde teslim eder ve günceller.
- İşaretleme araçları. Madde 50’deki işaretleme yükümlülüklerinizi teknik olarak yerine getirebilmeniz için sağlayıcının içerik işaretleme ve filigran mekanizmalarına erişim.
- Telif taahhüdü ve süreci. Sağlayıcı AB telif hukukuna uygun bir eğitim politikası uygular; çıktı nedeniyle üçüncü kişiler talepte bulunursa sağlayıcı sizinle işbirliği yapar.
- Değişiklik bildirimi. Bir modelin kullanımdan kaldırılması veya yeteneklerinde önemli değişiklik olması halinde önceden bildirim. Fark edilmeden yapılan bir model değişikliği risk sınıfınızı değiştirebilir.
- Olaylarda işbirliği. Ciddi olaylara ilişkin bilgiler için belirlenmiş bir iletişim kanalı ve süre. Bu madde, Tüzüğün zincirdeki taraflardan beklediği işbirliğini sözleşmeye taşır.
- Uyum sorumluluğunun paylaştırılması. Kimseye yararı olmayan genel bir “yürürlükteki mevzuata uyulur” hükmü yerine, hangi AI Act yükümlülüğünün kime ait olduğunu (sağlayıcı, siz, müşteriniz) açıkça gösteren bir dağılım.
B2B yapay zeka özelliği satıyorsanız aynı altı talebin (çoğu zaman AB satın alma şablonlarından alınmış halde) müşterilerinizden de geleceğini bekleyin. Bunlara iyi cevap verebilmek satışta avantaj sağlar. Tedarikçi tarafındaki cevapları nasıl kurguladığımızı görmek için SaaS & BT Sözleşmeleri sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu haftanın ödevi
- Hangi özelliğinizin hangi modele dayandığını ve yaptığınız işin prompt düzeyinden eğitim düzeyine geçip geçmediğini listeleyin.
- Sağlayıcılarınızın yayımladığı Model Dokümantasyonunu edinin; eksik bilgileri kayda geçirin.
- Tedarik sözleşmelerinizi yukarıdaki altı maddeyle karşılaştırın.
- İnce ayar yapıyorsanız eğitim içeriği özetini hazırlamaya hemen başlayın; veri kaynaklarını sonradan geriye dönük olarak tespit etmek, baştan kayıt altına almaktan çok daha zahmetlidir.
Kaynak. (AB) 2024/1689 sayılı Yapay Zekâ Tüzüğü (AI Act).
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Temmuz 2026 itibarıyla geçerli durumu yansıtır.
Yazar
-
Tüm yazıları görMümtaz, 2016 yılında kurduğu Vircon Legal'in Yönetici Ortağıdır. Kurucu, yatırımcı ve operatörlere finansman turları, birleşme ve devralmalar (M&A), sınır ötesi şirketleşme ve düzenlemeye tabi alanlarda; kripto-varlık altyapısı, fintech ve oyun dahil; danışmanlık verir; her işe eski bir startup kurucusunun bakış açısını taşır. Legal 500 Recommended Lawyer (2025-2026) seçilmiştir ve Startup Hukuku kitabının ortak yazarıdır. Canonical profile: https://mumtazhacipasaoglu.com · Open-access legal guides: https://github.com/mumtazhpo