Jump to

AI Office (Avrupa Yapay Zeka Ofisi)

AI Office nedir?

Avrupa Yapay Zeka Ofisi (AI Office); AB Yapay Zeka Tüzüğü’nü uygulamak ve yürütmek üzere Avrupa Komisyonu bünyesinde kurulan organdır. En önemlisi, genel amaçlı yapay zeka (GPAI) modellerinin Birlik çapındaki münhasır denetçisidir. Mimari bilinçli olarak bölünmüştür: yapay zeka sistemlerinin çoğunu kendi pazarlarında ulusal otoriteler denetler; model katmanını ise AI Office denetler, çünkü bir kez eğitilen temel model her yerde konuşlanır ve onu tek bir üye devletin denetlemesi anlamlı olmazdı.

Fiilen ne yapar?

  • GPAI uygulama kurallarının (codes of practice) hazırlanmasını kolaylaştırır ve değerlendirir; sağlayıcılardan model dokümantasyonunu talep edebilir;
  • Sistemik riskli modelleri belirler ve buna karşılık gelen denetim kademesini işletir;
  • Bilgi isteyebilir, model değerlendirmesi yaptırabilir ve düzeltici tedbir emredebilir;
  • Üye devlet temsilcilerinden oluşan ve bir üye devlet temsilcisinin başkanlık ettiği AI Board’un sekretaryasını yürütür, toplantılarına oy hakkı olmadan katılır; sınır ötesi dosyalarda ulusal düzenleyicilere destek verir.

Hukuki boyut: iki denetim katmanı

AI Office GPAI modellerini denetler ve koordinasyon sağlar; üye devlet otoriteleri Tüzüğü kendi pazarlarına sunulan yapay zeka sistemlerine uygular. Tek ürün iki katmanla birden karşılaşabilir: içindeki model sağlayıcısı üzerinden AI Office’e, etrafına kurulan sistem ise kural olarak ulusal düzenleyicilere hesap verir; ancak (AB) 2026/1744 sayılı Tüzük uyarınca aynı sağlayıcı veya grup tarafından genel amaçlı model üzerine kurulan sistemler ile belirlenmiş çok büyük çevrim içi platform ve arama motorlarındaki sistemler, sektörel istisnalar saklı kalmak kaydıyla AI Office denetimindedir. Model katmanının altında çalışan herkes için pratik araç sözleşmedir: model sağlayıcısının size borçlu olduğu dokümantasyon, onun AI Office’e borçlu olduklarını izler.

Türkiye bağlamı

Bir Türk startup’ı temel modelin üzerine ürün kuruyorsa, sağlayıcının AI Office’e karşı yükümlülükleri (eğitim içeriği özeti, model dokümantasyonu) kendi müşterilerine aktarabildiklerini ve tedarikçi sözleşmesinin vaat etmesi gerekenleri belirler. Modeli esaslı biçimde ince ayarlarsa sağlayıcı yükümlülüklerini kendisi devralabilir (bkz. ince ayar) ve o sınırı izleyen düzenleyici AI Office’tir. Türkiye’de karşılık gelen bir kurum yoktur: yürürlükte yapay zekaya özgü kanun bulunmadığından AI Office, Türk şirketlerini modelleri veya ürünleri AB’ye ulaştığı ölçüde ilgilendirir.

Yapın: Model tedarikçinizin AI Office’e dönük dokümantasyon görevlerini kendi sözleşmenize aynalayın; aktarmanız gerekeni ancak böyle alırsınız. Yapmayın: Sağlayıcı sınırını geçip geçmediğinizi kontrol etmeden bir modeli esaslı biçimde ince ayarlamayın veya yeniden markalamayın.

Kaynak. (AB) 2024/1689 sayılı Yapay Zekâ Tüzüğü (AI Act).

Bu konu masanızda mı?Vircon Legal’in yapay zekâ ve algoritma hukuku alanındaki çalışmalarına göz atın ya da doğrudan görüşme planlayın.
Görüşme planla →