Yatırımcı girdikten sonraki ilk genel kurul, bir Türk startup’ının WhatsApp üzerinden yönetilen şirket olmaktan çıkıp alıcının güvenebileceği kurumsal kayıt tutan şirkete dönüştüğü yerdir. Aynı zamanda turu taşıyan toplantıdır: primli sermaye artırımı, pay gruplarını ve yönetim kurulu koltuklarını yaratan esas sözleşme değişiklikleri, yatırımcının yönetim kurulu üyesinin seçimi ve çoğu zaman kanunun 2013’ten beri zorunlu tuttuğu iç yönergenin kabulü. Bunu kâğıt işi olarak gören kurucular, her ikinci veri odasında çıkan iki bulguyu üretir: Bakanlık temsilcisi olmadan alınmış bir sermaye artırımı kararı ve Kanunun kabul etmediği bir çoğunlukla geçirilmiş esas sözleşme değişiklikleri. Bu yazı toplantıyı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.407–451 ve Genel Kurul Yönetmeliği çerçevesinde çağrıdan tescile kadar adım adım anlatıyor ve yatırımcı avukatının ilk bakacağı yerleri işaretliyor.
Kim çağırır, nasıl?
Genel kurulu yönetim kurulu toplantıya çağırır (m.410); sermayenin en az onda birini oluşturan pay sahipleri yönetim kurulundan genel kurulu toplantıya çağırmasını veya gündeme madde eklemesini isteyebilir (m.411); daha küçük paylı yatırımcılar bu hakkı genellikle esas sözleşmeyle güvence altına alır, m.411/1 buna açıkça izin verir. Olağan genel kurul her faaliyet dönemi sonundan itibaren üç ay içinde yapılır (m.409); turun toplantısı genellikle olağanüstüdür. Çağrı, esas sözleşmede gösterilen şekilde, varsa şirketin internet sitesinde ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde, ilan ve toplantı günleri hariç en az iki hafta önce yapılır; pay defterinde kayıtlı pay sahiplerine ayrıca iadeli taahhütlü mektupla bildirilir (m.414). Gündem toplantıyı bağlar: gündemde bulunmayan konular karara bağlanamaz (m.413).
Startup’lar iki haftalık süreyi hemen her zaman m.416’ya dayanarak atlar: bütün pay sahipleri veya temsilcileri hazırsa ve biri itiraz etmiyorsa, genel kurul çağrı usulüne uyulmaksızın toplanabilir ve nisap korunduğu sürece karar alabilir; gündeme oybirliğiyle madde eklenebilir. Bu verimli ve hukuka uygundur, ama yatırımcının bilmesi gereken bir kırılganlığı vardır: tek bir pay sahibinin yokluğu veya başta itirazı onu boşa çıkarır. Eski bir çalışan hâlâ küçük bir pay tutuyorsa veya bir melek yatırımcı seyahatteyse usulüne göre çağırın.
Odada kim olmalı?
Üç katılım kuralı sık ihlal edilir. Birincisi, murahhas üyelerle en az bir yönetim kurulu üyesi toplantıda hazır bulunmak zorundadır; diğer üyeler katılabilir (m.407/2). İkincisi, yönetim kurulu nama yazılı ve senede bağlanmamış paylar için genel kurula katılabilecekler listesini pay defteri kayıtlarına göre düzenler (m.417); liste hazır bulunanlarca imzalanır ve hazır bulunanlar listesi olur; dolayısıyla yatırımcının bu toplantıda oy kullanması için pay defterinde zaten görünmesi gerekir ki çoğu zaman görünmez, çünkü yatırımcının payları tam da gündemdeki sermaye artırımıyla yaratılmaktadır. Üçüncüsü, Bakanlık temsilcisi. m.407/3 ve Genel Kurul Yönetmeliği (RG 28 Kasım 2012, 28481), kuruluşu ve esas sözleşme değişikliği Bakanlık iznine tabi şirketlerin tüm genel kurullarında; diğer şirketlerde ise gündemde sermaye artırımı veya azaltımı, kayıtlı sermaye sistemine geçiş, çıkış veya tavan artırımı, faaliyet konusu değişikliği, birleşme, bölünme veya tür değiştirme bulunduğunda, elektronik genel kurul sistemi kullanıldığında ve yurt dışında yapılan her toplantıda Ticaret Bakanlığı temsilcisinin bulunmasını şart koşar. Temsilci gerekli olduğu hâlde bulunmaksızın alınan kararlar geçersizdir. Turun toplantısında tanım gereği sermaye artırımı vardır; temsilci için il ticaret müdürlüğüne zamanında başvurun ve ücreti bütçeleyin.
Nisaplar: iki kademeli sistem
Varsayılan toplantı nisabı sermayenin dörtte birini karşılayan payların sahipleridir; toplantı süresince korunması şarttır ve ikinci toplantıda nisap aranmaz; kararlar hazır bulunan oyların çoğunluğuyla alınır (m.418). Esas sözleşme değişiklikleri, sermayenin en az yarısının temsil edildiği toplantıda hazır bulunan oyların çoğunluğuyla alınır; bu nisaba ulaşılamazsa bir ay içinde yapılacak ikinci toplantıda üçte bir aranır (m.421/1). Üç tür değişiklik ilk ve sonraki her toplantıda sermayenin en az yüzde 75’ini oluşturan payların olumlu oyunu gerektirir: işletme konusunun tamamen değiştirilmesi, imtiyazlı pay oluşturulması ve nama yazılı payların devrinin sınırlandırılması (m.421/3–4). İki tür değişiklik oybirliği ister: bilanço zararlarının kapatılması için yükümlülük getirilmesi ve merkezin yurt dışına taşınması (m.421/2). Turun esas sözleşme değişiklikleri hemen her zaman yatırımcı için imtiyazlı pay yaratır ve devir kısıtı ekler; dolayısıyla toplantının fiilî nisabı kurucuların beklediği yüzde 50 değil, sermayenin yüzde 75’idir. Esas sözleşme m.421/1’deki nisapları ağırlaştırabilir ama düşüremez (m.421/1, son cümle); ikinci ve üçüncü fıkralardaki nisaplar ise emredici asgari nisaplardır.
Şirkette zaten imtiyazlı pay varsa, bu pay sahiplerinin haklarını ihlal edecek nitelikteki karar ayrıca onların özel kurulunda onanmalıdır; yönetim kurulu özel kurulu kararın ilanından itibaren en geç bir ay içinde toplantıya çağırır (m.454). Seri A imtiyazlarını sulandıran ikinci tur bu kurala takılır; özel kurulu tescilde keşfetmek yerine kapanış takvimine koyun.
İç yönerge ve elektronik seçenek
Her anonim şirket, Bakanlığın asgari unsurlarını belirlediği, genel kurulun çalışma esas ve usullerine ilişkin bir iç yönerge hazırlar, genel kurul onayıyla yürürlüğe koyar, tescil ve ilan eder (m.419/2). Limited şirket olarak kurulup dönüşen şirketlerde çoğu zaman yoktur; yatırımcı avukatı ister ve kabul edilecek yer ilk toplantıdır. Esas sözleşme öngörüyorsa genel kurul, kanuni nisaplar aynen uygulanmak üzere Merkezi Kayıt Kuruluşu sistemi üzerinden elektronik ortamda yapılabilir (m.1527); melekler ve fon temsilcileri yurt dışındayken faydalıdır; elektronik seçenek Yönetmelik uyarınca Bakanlık temsilcisi zorunluluğunu da beraberinde getirir. Esas sözleşme izin veriyorsa yönetim kurulu toplantıları da elektronik veya karma yapılabilir (m.1527/1); esas sözleşme zaten yeniden yazılırken eklenmeye değer bir hüküm.
Tutanak, muhalefet ve üç aylık pencere
Tutanak, hazır bulunan pay sahiplerini ve paylarını, sorulan soruları ve verilen cevapları, her kararı ve her karar için kullanılan olumlu ve olumsuz oyları içerir; toplantı başkanı ve varsa Bakanlık temsilcisi tarafından imzalanır (m.422). Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı kararlara karşı, karar tarihinden itibaren üç ay içinde şirket merkezindeki asliye ticaret mahkemesinde iptal davası açılabilir (m.445); davayı toplantıda hazır bulunup olumsuz oy veren ve muhalefetini tutanağa geçirten pay sahibi ya da çağrı, gündem veya katılımdaki aykırılıkların kararı etkilediğini ileri süren pay sahibi açabilir (m.446). Muhalefet şerhi bu yüzden şekil meselesi değildir: şerh almadan toplantıdan çıkan azınlık pay sahibi iptalin ilk yolunu kaybeder; özel onaya tabi konuları aşılan yatırımcının da ona ihtiyacı vardır. Emredici hükümlere aykırı kararların butlanı ise süreye bağlı olmaksızın tespit ettirilebilir (m.447); gerekli Bakanlık temsilcisi olmadan alınan sermaye artırımı kararının riski budur.
Kapanış günü gündemi, sırasıyla
Turun toplantısı için işleyen bir gündem şöyle akar: açılış ve toplantı başkanının seçimi; yoksa iç yönergenin kabulü; esas sözleşme değişikliği (pay grupları ve imtiyazlar, devir kısıtı, yönetim kurulunun büyüklüğü ve yapısı, elektronik toplantılar, seçildiyse kayıtlı sermaye), yüzde 75 oyları tutanağa geçirilerek; primli sermaye artırımı ve mevcut pay sahiplerinin tümü katılmayacaksa rüçhan hakkının sınırlandırılması, ki m.461/2 buna yalnızca haklı sebeple ve sermayenin en az yüzde 60’ının olumlu oyuyla izin verir (ya da daha basitçe, katılmayan her pay sahibinin yazılı feragati), oylar yine tutanağa geçirilerek; yatırımcının yönetim kurulu üyelerinin ve görev sürelerinin seçimi; kurucu vesting tasarımı gerektiriyorsa m.379 uyarınca şirketin kendi paylarını iktisabı için yetki. Toplantıdan sonra: kararların ve yeni esas sözleşmenin tescili, Ticaret Sicili Gazetesi ilanı, yatırımcının paylarının pay defterine kaydı, pay senetlerinin çıkarılması ve önceki imtiyazlar varsa m.454 özel kurul adımı. Turun kapanış mekaniği bu sıranın üzerine oturur; toplantı, havaleyi borç değil özkaynak yatırımı yapan kurumsal işlemdir.
Pay sahipleri vekâletle oy kullanabilir mi?
Evet. Pay sahibi, pay sahibi olan veya olmayan bir kişiyi temsilci olarak genel kurula yollayabilir; temsilcinin pay sahibi olmasını öngören esas sözleşme hükmü geçersizdir (m.425). Vekâletnamenin şeklini Yönetmelik belirler; fon yatırımcıları rutin olarak Türk avukatlarına verdikleri vekâletle katılır.
Tek pay sahipli şirketin genel kurula ihtiyacı var mı?
Evet. Tek pay sahibi genel kurulun tüm yetkilerine sahiptir ve genel kurul sıfatıyla alacağı kararların geçerli olması için yazılı olması şarttır (m.408/3); Bakanlık temsilcisi, Bakanlık iznine tabi olanlar dışındaki tek pay sahipli şirketlerde genel olarak aranmaz.
Yatırımcının avukatı önceki bir toplantının sakat olduğunu bulursa?
Olağan çare, usulüne uygun çağrılmış ve temsilcinin hazır bulunduğu mevcut toplantıda önceki kararları yeniden kabul eden bir teyit kararıdır; butlan gündemdeyse kapanış avukatı sermaye artırımının yeniden yapılmasını da isteyebilir. Her durumda keşfedilmesini beklemeyin, veri odasında açıklayın.
İlgili: genel kurul · toplantı yeter sayısı · anonim şirkette azınlık hakları.
Kaynak. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m.379, 407–425, 445–447, 454, 461, 1527); Anonim Şirketlerin Genel Kurul Toplantılarının Usul ve Esasları ile Bu Toplantılarda Bulunacak Bakanlık Temsilcileri Hakkında Yönetmelik (RG 28 Kasım 2012, 28481, değişiklikleriyle).
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut bir durumun değerlendirilmesi için hukuki destek alınmalıdır.
Yazar
Bu konu masanızdaysa
Kurucu Akademisi'nde şablonlar ve kontrol listeleri ücretsiz; spesifik bir durum için 30 dakikalık ön görüşme planlayabilirsiniz.
Kurucu AkademisiGörüşme planlayın