SAFE ve Erken Aşama Yatırım Rehberi’nin bir parçası — Rehbere git →
Opsiyon havuzu (ESOP havuzu), mevcut ve gelecekteki ekip üyelerine pay teşviki olarak ayrılan bir pay bloğudur. Yatırımcılar genellikle bir sonraki tura kadarki işe alımları karşılayacak büyüklükte, çoğu kez tam sulandırılmış esasta %10–20’lik bir havuz ister.
Zamanlama kritiktir: havuz yatırım öncesi (pre-money) oluşturulur veya büyütülürse, sulanma gelen yatırımcıya değil mevcut pay sahiplerine (çoğunlukla kuruculara) yüklenir — buna opsiyon havuzu oyunu denir. Bu nedenle havuzun büyüklüğü ve zamanlaması, manşet değerleme kadar önemlidir.
Havuzun boyutu — ve bedelini kimin ödediği
Opsiyon havuzu, çalışan işe almak ve elde tutmak için pay ayırır; genellikle tam sulandırılmış sermayenin %10–20’si kadardır. Tartışmalı soru havuzun varlığı değil, bir finansmana göre ne zaman oluşturulduğudur. Yatırımcılar genellikle havuzun kendi paraları girmeden önce — pre-money içinde — kurulmasını veya takviye edilmesini ister; bu da seyrelmenin yeni yatırımcıya değil kuruculara ve mevcut pay sahiplerine düşmesi demektir. Havuzlar tükendikçe sonraki turlarda “tazelenir”. Pratik hijyen önemlidir: tahsisler yönetim kurulu onaylı, belgeli ve cap table‘da takipli olmalı; plan kuralları (hak ediş, kullanım pencereleri, ayrılanların durumu) ilk tahsisten sonra doğaçlanmak yerine öncesinde netleştirilmelidir.
Havuz pazarlığının matematiği
Opsiyon havuzunun en pahalı satırı boyutu değil zamanlamasıdır: yatırımcının istediği “%10–15 havuz, pre-money” ifadesi, havuzun sulandırmasını tümüyle mevcut ortaklara yıkar ve efektif pre-money değerlemeyi sessizce düşürür. Kurucu tarafının standart cevapları: havuzu işe alım planından türetilmiş gerçek ihtiyaca göre boyutlamak (şablon yüzdeye değil), mevcut tahsisli opsiyonların yeni havuzdan düşülmesini sağlamak ve mümkünse artışın bir kısmını post-money’ye kaydırmak. Türk yapılarında havuz çoğunlukla phantom/sanal plan veya geri alınmış payların tahsisiyle kurulur; teşvik kapsamındaki vergi avantajları için plan tasarımının Bakanlık kriterleriyle uyumu baştan kontrol edilmelidir. Havuz müzakeresi bir İK konusu gibi görünür; fiilen değerleme müzakeresinin devamıdır.
Bu konu masanızdaysa
Kurucu Akademisi'nde şablonlar ve kontrol listeleri ücretsiz; spesifik bir durum için 30 dakikalık ön görüşme planlayabilirsiniz.
Kurucu AkademisiGörüşme planlayın