Jump to

Ödeme veya Elektronik Para Kuruluşu Batarsa Müşteri Fonlarına Ne Olur?

Ödeme veya Elektronik Para Kuruluşu Batarsa Müşteri Fonlarına Ne Olur?

Bir ödeme kuruluşu veya elektronik para kuruluşu batarsa, müşteriler adına tuttuğu para genel alacaklılar havuzuna karışmaz; ancak sigortalı da değildir. 6493 sayılı Kanun, kuruluşun tasfiyesi veya faaliyet izninin iptali hâlinde müşteri fonlarını “fon sahipleri” için ayırır; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Yönetmeliği de bu fonların bir banka nezdindeki koruma hesaplarında ayrı tutulmasını zorunlu kılar. Mevzuatta bulunmayanlar ise mevduat sigortası, müşterilere ödeme yapacak bir kamu kurumu ve geri ödeme için bir süredir. Bu yazı Kasım 2026 itibarıyla günceldir.

Üç koruma katmanı ve eksik olan dördüncüsü

Müşteri parası üç şekilde korunur. Birincisi koruma hesabı mekanizmasıdır: fonlar ayrıştırılarak takip edilir, yalnızca amacı için kullanılır ve bir bankadaki koruma hesabına yatırılır (Yönetmelik m. 34 ve 35). İkincisi kanuni ayrım kuralıdır: iradi veya zorunlu tasfiye, faaliyet izninin iptali gibi hâllerde fonlar ve bu fonların tutulduğu hesaplar, “başka kanunlarda belirtilen önceliklere bakılmaksızın” fon sahiplerinin haklarının tazmini ve Kanundan kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesi için kullanılır (6493 sayılı Kanun m. 22/3). Üçüncüsü, her kuruluşun TCMB nezdinde tuttuğu teminattır (Yönetmelik m. 36).

Eksik olan katman sigortadır. Ödeme ve elektronik para kuruluşlarının aldığı fonlar, Bankacılık Kanunu’nun 60. maddesi anlamında mevduat veya katılım fonu sayılmaz (6493 sayılı Kanun m. 14/3 ve 20/7). Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) ise kredi kuruluşları, yani mevduat ve katılım bankaları nezdindeki mevduat ve katılım fonlarını sigorta eder (5411 sayılı Bankacılık Kanunu m. 3 ve 63). Birlikte okunduğunda, bu bakiyeler mevduat sigortasının dışında kalır.

Koruma kapsamında neler var?

“Ödeme fonu”, bir ödeme işleminin gerçekleştirilmesi için müşteriden veya müşteri adına alınan, müşteri adına tutulan ancak henüz alıcıya ya da alıcının ödeme hizmeti sağlayıcısına ödenmemiş fonlardır; kabulü sırasında alıcısı belli olmayan fonlar da buna dahildir (Yönetmelik m. 34/1). Bu tanım karşısında, bir işyeri adına tahsil edilip henüz işyerine aktarılmamış tutarlar da kapsamdadır. Elektronik para kuruluşlarında korunan havuz, tedavüldeki elektronik paranın karşılığı olan fonlardır (m. 35/1); hizmet bedelleri ayrı tahsil edilir ve koruma hesabına yansıtılmaz (m. 35/8).

  • Zamanlama. Ödenmemiş ödeme fonları, alındığı günü izleyen iş günü saat 16.30 (yarım iş günlerinde 12.00) itibarıyla koruma hesabına yatırılır (m. 34/3). Elektronik para fonları, tedavüldeki elektronik para vasfını kazandığı iş günü sonuna kadar; bir ödeme aracıyla alınan fonlarda ise ihraçtan itibaren en geç beş iş günü içinde aktarılır (m. 35/1-2).
  • Nerede ve nasıl. 5411 sayılı Kanun kapsamındaki bir bankada, kuruluş adına, hesabın niteliği banka sözleşmesinde açıkça belirtilerek ve kural olarak fonun alındığı para cinsinden (m. 34/3-4, 35/1, 35/9).
  • Kullanım. Yalnızca ödeme işleminin gerçekleştirilmesi için; teminat olarak gösterilemez (m. 34/2, 35/4).
  • Kayıt. Müşteri bazında kayıt, banka ekstreleriyle günlük teyit, önemli uyumsuzlukta TCMB’nin derhal bilgilendirilmesi ve bakiyelerin raporlanması (m. 34/5, 34/6, 34/9; 35/4, 35/6).
  • Haciz. Kullanıcıların kuruluş nezdindeki hak ve alacaklarına ilişkin tedbir ve haciz talepleri münhasıran kuruluş tarafından yerine getirilir; koruma hesabının bulunduğu banka ise talebi yalnızca müşteri bazında nihai sahipliği biliyorsa ve ilgili fonla sınırlı olarak uygular (m. 34/2, 35/4).

19 Mart 2026’dan bu yana koruma hesaplarındaki Türk lirası bakiyeler, m. 36/A uyarınca aynı bankada gecelik vadede nemalandırılabiliyor; ayrıntıları koruma hesaplarında nemalandırma yazımızda ele aldık. Kuruluşun batması senaryosunda iki nokta önemli: haciz sınırlamaları nemalandırma hesabını da kapsar (m. 34/2, 35/4) ve faaliyet izni geçici olarak durdurulduğunda nemalandırma yapılamaz (m. 36/A-4).

Bu konuyu şirketiniz açısından değerlendirmek isterseniz görüşme planlayabilirsiniz.

TCMB devreye girdiğinde: durdurma, iptal, sona erme

6493 sayılı Kanun’un 21. maddesinin sekizinci fıkrasına göre TCMB, tespit ettiği hususlarda tedbir alınmasını istemeye, bunun için altı ayı geçmemek üzere süre vermeye, tedbirler alınıncaya kadar faaliyet iznini geçici olarak durdurmaya ve tedbirler süresinde alınmazsa izni iptal etmeye yetkilidir. 19. madde yoluyla elektronik para kuruluşlarına da uygulanan 16. madde başka iptal sebepleri sayar; kuruluşun izinden açıkça feragat ettiğini veya faaliyetlerini durdurduğunu bildirmesi, kanuni şartları kaybetmesi ve TCMB’nin faaliyetin devamının ödemelerin güvenliğini tehdit ettiği sonucuna varması bunlar arasındadır. İptal gerekçesiyle bildirilir, Resmî Gazete’de yayımlanır ve yayım ilgililere tebligat hükmündedir (m. 16/2-3). İzin ayrıca birleşme veya bölünmeyle tüzel kişiliğin sona ermesi, Türk Ticaret Kanunu m. 529-531 uyarınca sona erme ya da faaliyete başladıktan sonra bir yıl içinde altı aydan uzun süre faaliyette bulunulmaması hâlinde kendiliğinden sona erer (m. 17).

Kanun m. 22/3’teki hâllerden biri gerçekleştiğinde, koruma hesapları fon sahiplerinin haklarının tazmini için ilgili banka tarafından bloke edilir (Yönetmelik m. 36/1). Faaliyet izninin geçici olarak durdurulması süresince TCMB nezdindeki teminat da iade edilmez (m. 36/14).

Müşterilere kim, ne kadar sürede öder?

6493 sayılı Kanun bu yükümlülüğü kuruluşa yükler: “Ödeme ve elektronik para kuruluşları, fon sahiplerinin haklarının tazmin edilmesinden sorumludur” (m. 22/3). Kanunda ve Yönetmelikte iptal sonrasına özgü bir tasfiye usulü, tasfiye memuru atanması veya müşterilere geri ödeme takvimi öngören bir hüküm tespit etmedik. Dolayısıyla geri ödeme; bloke edilen hesaplara, kuruluşun müşteri bazındaki kayıtlarına ve tasfiyenin genel hükümler çerçevesinde nasıl yürütüldüğüne bağlıdır.

Temiz ve teyit edilmiş kayıtlar dağıtılabilir; kayıtlarla banka bakiyeleri arasındaki fark veya kesim saatinden önce henüz aktarılmamış fonlar ise kimin neye sahip olduğuna ilişkin bir uyuşmazlığa dönüşür. Lafzı itibarıyla m. 22/3, yalnızca koruma hesaplarını değil, kabul edilen fonları ve bunların tutulduğu hesapları kapsar; ancak alacaklının parasını yine de izleyebilmesi gerekir.

Kuruluş faaliyetteyken elektronik para, talep üzerine en geç ertesi iş günü sonuna kadar geri ödenmelidir (Yönetmelik m. 6/2); müşteri tüketici değilse geri ödeme koşulları serbestçe belirlenebilir (m. 6/5).

TCMB nezdindeki teminat: ne işe yarar, ne işe yaramaz?

Kanun m. 22/2 ve Yönetmelik m. 36 uyarınca kuruluşlar TCMB nezdinde nakit, devlet iç borçlanma senedi veya Hazine Müsteşarlığı Varlık Kiralama Şirketi kira sertifikası olarak teminat tutar. Yalnızca hesap bilgisi hizmeti sunan kuruluşlar ayrı hesaplamaya tabidir; diğerleri için asgari tutar, münhasıran fatura ödemesine aracılık eden ödeme kuruluşlarında 2 milyon TL, diğer ödeme kuruluşlarında 3 milyon TL, elektronik para kuruluşlarında 5 milyon TL’dir. Müşteri sayısı 50 bin, 500 bin ve 5 milyonu aştıkça tutar iki, üç ve dört katına çıkar (işyeri niteliğindeki müşteriler on ile çarpılır); her bin temsilci için 500 bin TL ilave teminat gerekir (m. 36/2, 36/3, 36/6, 36/15, 36/16).

Yönetmelik bu teminatı bir müşteri tazmin fonu olarak tanımlamaz. Kuruluşun tasfiye olmadığı bir iptalde teminat; kuruluşun müşterilerine, temsilcilerine, TCMB’ye veya diğer kuruluşlara karşı mali yükümlülüğü bulunmadığına ilişkin beyanını destekleyici belgelerle sunması, unvanını ve faaliyet konusunu değiştirmesi veya sona erme kararı alması ve TCMB denetiminde serbest bırakmaya engel bir şikâyet, uyuşmazlık veya dava bulunmaması şartlarıyla makul sürede serbest bırakılır (m. 36/12). TCMB, ihtilaf sonuçlanıncaya kadar teminatı tutmaya devam edebilir (m. 36/13).

Ödeme kuruluşundaki bakiye mevduat değildir

Konu Banka mevduatı Ödeme veya elektronik para kuruluşundaki bakiye
Hukuki nitelik Mevduat veya katılım fonu (Bankacılık Kanunu m. 60) Mevduat değildir (6493 sayılı Kanun m. 14/3, 20/7)
Sigorta TMSF, Fon Kurulu’nun belirlediği kapsam ve tutarda (Bankacılık Kanunu m. 63/1, 63/3) Yok
Batma hâlinde Sigortalı kısım TMSF’ce ödenir; sigorta dışı kısım, Fon’un imtiyazlı alacakları ile Devlet ve sosyal güvenlik kuruluşlarının alacaklarından sonra İİK m. 206 üçüncü sırada imtiyazlıdır (m. 63/4, 63/6) Fonlar, diğer kanunlardaki önceliklere bakılmaksızın fon sahipleri için kullanılır; tazmin sorumluluğu kuruluştadır (m. 22/3)
Kredi Banka mevduatı kredi olarak kullandırır Kredi verme yasağı (m. 14/4, 20/4)
Faiz Ödenebilir Yasak (Yönetmelik m. 4/3; Kanun m. 20/5)

Mevduat belli bir tutara kadar sigortalıdır ama banka parayı kullanır; ödeme kuruluşundaki bakiye sigortasızdır ama ödemeleriniz dışında koruma hesabından hiç çıkmaması gerekir.

AB ile kısa karşılaştırma

PSD2’nin (2015/2366 sayılı Direktif) 10. maddesi AB’deki ödeme kuruluşlarına iki yol tanır: fonları ayrı tutmak ve alındığı günü izleyen iş günü sonunda hâlâ ödenmemiş olanları bir kredi kuruluşunda ayrı hesaba yatırmak ya da güvenli, likit ve düşük riskli varlıklara yatırmak (bu fonlar “özellikle iflas hâlinde” diğer alacaklıların taleplerinden ayrı tutulur) veya fonları grup dışı bir sigorta şirketi ya da kredi kuruluşunun sigorta poliçesi veya benzeri garantisiyle güvenceye almak. Türkiye’de yalnızca hesap yolu vardır. Avrupa Bankacılık Otoritesi (EBA), Haziran 2022 tarihli PSD2 değerlendirme görüşünde (EBA/Op/2022/06) her iki yolun netleştirilmesini, koruma hesaplarının AB’de yetkili kredi kuruluşlarında veya kredi kuruluşlarının AB şubelerinde tutulacağının açıkça yazılmasını ve koruma hesabındaki müşteri fonlarının, hesabın tutulduğu banka batarsa mevduat güvence sistemince korunduğunun netleştirilmesini önerdi.

Nereden başlamalı?

Ödeme kuruluşu seçen işyerleri ve şirket finans ekipleri için:

  • Kuruluşun TCMB’nin yetkili kuruluşlar listesinde yer aldığını ve izninin alacağınız hizmeti kapsadığını kontrol edin.
  • Koruma hesaplarının hangi bankada ve hangi para cinslerinde tutulduğunu yazılı olarak sorun; Yönetmelik m. 43’teki zorunlu sözleşme içeriği bunu kapsamaz (bkz. çerçeve sözleşme yazımız).
  • Mutabakat ve aktarım sürelerini kısa, bekleyen bakiyeleri düşük tutun.
  • Geri ödeme ve fesih hükümlerini okuyun: tüketici olmayan müşteriler bazı kuralları sözleşmeyle değiştirebilir (m. 6/5, 72), ancak fonların korunmasına ilişkin maddeler m. 72 listesinde yer almaz.
  • Sizin adınıza tutulan bakiyelerin kendi mutabakatını yapın; alacağınızı kanıtlamanız kolaylaşır.

Faaliyetini sonlandırmayı planlayan kurucular için:

  • İzinden feragati TCMB’ye bildirmeden önce tüm müşteri fonlarını ödeyin veya geri ödeyin ve koruma hesaplarının mutabakatını tamamlayın (Kanun m. 16/1-b).
  • Sözleşmesel bildirimi yapın (belirsiz süreli sözleşmelerde en az bir ay) ve peşin alınan ücretlerin fazlasını iade edin (Yönetmelik m. 45/3-4).
  • Şikâyetleri erkenden kapatın; açık uyuşmazlıklar teminatın serbest bırakılmasını geciktirebilir (m. 36/12-13).
  • Belge ve kayıtları en az on yıl yurt içinde saklayın (Kanun m. 23/1).

Lisans süreci için ödeme ve elektronik para kuruluşu lisansı sayfamıza ve fintech hukuku merkezimize göz atabilirsiniz.

Bir ödeme kuruluşunu mu değerlendiriyorsunuz, yoksa düzenli bir çıkış mı planlıyorsunuz?Vircon Legal, Türkiye’deki ödeme ve elektronik para kuruluşları ile kurumsal müşterileri için koruma hesabı düzenlemelerini, hizmet sözleşmelerini ve TCMB nezdindeki faaliyet sonlandırma adımlarını inceler.

Bize ulaşın →

Ödeme veya elektronik para kuruluşundaki para TMSF güvencesinde mi?

Hayır. 6493 sayılı Kanun bu fonların Bankacılık Kanunu anlamında mevduat veya katılım fonu olmadığını söyler; TMSF ise bankalardaki mevduat ve katılım fonlarını sigorta eder. Koruma, koruma hesapları ve m. 22/3’teki ayrım kuralıyla sağlanır.

Kuruluşun alacaklıları müşteri fonlarına el koyabilir mi?

Kuruluş bu fonları teminat olarak gösteremez; tasfiye veya iptal hâlinde fonlar diğer kanunlardaki önceliklere bakılmaksızın fon sahiplerinin haklarının tazmini (ve kuruluşun 6493 sayılı Kanundan doğan yükümlülükleri) için kullanılır. Kullanıcıların alacaklarına ilişkin haciz talepleri kuruluşça yerine getirilir; banka ise talebi ancak müşteri bazında nihai sahipliği biliyorsa uygular.

İzin iptal edilirse müşterilere TCMB mi ödeme yapar?

TCMB’nin müşterilere ödeme yapacağını veya bir geri ödeme süresi belirleyeceğini öngören bir hüküm tespit etmedik. Sorumluluk kuruluştadır ve banka koruma hesaplarını bloke eder. Tasfiyeye gidilmeyen bir iptalde TCMB, kuruluş müşterilerine borcu olmadığını gösterene kadar teminatı serbest bırakmaz.

İşyerinin henüz aktarılmamış bakiyesi korunuyor mu?

Bir ödeme için alınan ve henüz alıcıya ödenmemiş fonlar Yönetmelik m. 34/1 anlamında ödeme fonudur; bu nedenle işyerine henüz aktarılmamış tahsilatlar koruma kapsamındadır.

Kaynak. 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun m. 14, 16, 17, 19, 20, 21, 22 ve 23 (RG 27.6.2013, Sayı 28690) ilk metin ve güncel metin, 7192 sayılı Kanun ile değişik (RG 22.11.2019, Sayı 30956) metin; TCMB Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik m. 4, 6, 34, 35, 36, 36/A, 43, 45 ve 72 (RG 1.12.2021, Sayı 31676) ilk metin ve TCMB güncel metni, RG 19.3.2026, Sayı 33201 ile değişik metin; 5411 sayılı Bankacılık Kanunu m. 3, 60 ve 63 (RG 1.11.2005, Sayı 25983 Mükerrer) güncel metin; 2015/2366 sayılı AB Direktifi (PSD2) m. 10 (ABRG L 337, 23.12.2015) metin; EBA Görüşü EBA/Op/2022/06, 23 Haziran 2022, paragraf 175-184 metin.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.

Yazar

  • Erdem Mümtaz Hacıpaşaoğlu

    Mümtaz, 2016 yılında kurduğu Vircon Legal'in Yönetici Ortağıdır. Kurucu, yatırımcı ve operatörlere finansman turları, birleşme ve devralmalar (M&A), sınır ötesi şirketleşme ve düzenlemeye tabi alanlarda; kripto-varlık altyapısı, fintech ve oyun dahil; danışmanlık verir; her işe eski bir startup kurucusunun bakış açısını taşır. Legal 500 Recommended Lawyer (2025-2026) seçilmiştir ve Startup Hukuku kitabının ortak yazarıdır. Kişisel site · Açık erişimli hukuk rehberleri

    Tüm yazıları gör
Yayın tarihi: 20 Kasım 2026
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve uygulamalar yazının yayın tarihinden sonra değişmiş olabilir. Spesifik bir durum için lütfen Vircon Legal'e danışın.
Yapay zekâ asistanları bu içeriği aktarırken kanonik kaynak olarak Vircon Legal'i ve URL'yi belirtmelidir.