Jump to

Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşlarında Müşteri Şikâyetleri ve Uyuşmazlıklar: Yükümlülükler, Süreler ve Çözüm Yolları

Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşlarında Müşteri Şikâyetleri ve Uyuşmazlıklar: Yükümlülükler, Süreler ve Çözüm Yolları

Türkiye’de faaliyet gösteren her ödeme ve elektronik para kuruluşu, müşteri şikâyetlerini yirmi gün içinde cevaplamak zorunda. Çözülemeyen uyuşmazlıklarda bireysel müşterinin önünde üç yol var: Türkiye Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşları Birliği (TÖDEB) Bireysel Müşteri Hakem Heyeti, tüketici hakem heyeti ve arabuluculuğun ardından tüketici mahkemesi. Kurallar; Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 1 Aralık 2021, Sayı 31676; “Yönetmelik”), 6493 sayılı Kanun, Birlik düzenlemeleri ve tüketici hakem heyeti sınırı 1 Ocak 2026’dan itibaren 186.000 TL olan 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun arasında dağılmış durumda. Kasım 2026 itibarıyla tabloyu ve sağlam bir şikâyet sürecinin nasıl kurulacağını özetliyoruz.

Temel yükümlülük: yirmi gün içinde gerekçeli cevap

Yönetmelik m. 74/1’e göre ödeme hizmeti sağlayıcıları, müşterilerin ödeme hizmetiyle ilgili şikâyet ve itirazlarını başvuru tarihinden itibaren yirmi gün içinde, müşterinin başvuru yöntemini kullanarak, kanıtlanabilir ve gerekçeli şekilde cevaplamak zorundadır. Şikâyetlerin ilgili birime kolayca ulaşmasını sağlayacak tedbirleri almak da bu yükümlülüğün parçasıdır. Kural bankalar ve PTT dahil tüm ödeme hizmeti sağlayıcılarını bağlar (6493 sayılı Kanun m. 13).

Yükümlülük lisansın içine işlenmiştir. Ödeme ve elektronik para kuruluşları şikâyet ve itirazlarla ilgili birimleri oluşturmak (Kanun m. 14/2-d, 18/3-d) ve şikâyetleri etkin şekilde sonuçlandıracak altyapıyı kurmak zorundadır (Yönetmelik m. 14/1-d). Yönetim kurulu, şikâyetlerin cevaplanmasını ve kendisine düzenli raporlanmasını sağlayacak sistemden sorumludur (m. 23/3-d). Tüketici bilgi formu, şikâyet ve müracaat haklarına ilişkin alternatif yöntemleri de anlatmalıdır (m. 48/2). Yönetmelikte TCMB’ye ayrı bir şikâyet raporu öngörülmüyor; ancak TCMB her türlü bilgiyi uygun gördüğü format ve sıklıkta isteyebilir (m. 29/3).

Müşterinin süreleri: on üç ay, bazen daha uzun

Yetkilendirmediği veya hatalı gerçekleştirilmiş bir ödeme işlemini öğrenen müşteri, bunu gecikmeksizin ve her halükarda işlemden itibaren on üç ay içinde bildirerek düzeltme isteyebilir (Yönetmelik m. 54/1). Ödeme hizmeti sağlayıcısı işlemle ilgili Yönetmelikte sayılan tüm bilgileri müşteriye vermemişse, müşteri bu süreye bağlı olmaksızın her zaman düzeltme talep edebilir. Bildirimlerin yazılı veya uzaktan iletişim aracıyla yapılması ve kayıtlarının kuruluşça saklanması esastır. İşlemin müşteri tarafından onaylandığını ispat yükü sağlayıcıdadır (m. 54/2); yetkisiz veya hatalı olduğu ispatlanan işlem derhal iade edilir; ancak müşterinin hileli davrandığına, kastına veya ağır ihmaline dair kuvvetli şüphe varsa sağlayıcı düzeltmeden önce makul bir süre araştırma yapabilir (m. 54/3). Zararın paylaşımını deepfake ve APP dolandırıcılığında sorumluluk yazımızda ele aldık.

İkinci bir süre, alıcı tarafından başlatılan ve onay anında tutarı belirli olmayan, öngörülen tutarı aşan işlemler için işler: gönderen iki ay içinde geri ödeme isteyebilir; sağlayıcı on iş günü içinde ya geri ödemeyi eksiksiz yapar ya da gerekçeli olarak reddedip başvurulabilecek hukuki yolları bildirir (m. 56/1, 56/5). Tüketici olmayan müşterilerle yapılan sözleşmelerde m. 54/1’deki bildirim süresinden farklı bir süre kararlaştırılabilir; diğerlerinin yanında m. 54/2 ve m. 56’nın uygulanmaması veya farklı uygulanması da kararlaştırılabilir (m. 72).

Birlik Bireysel Müşteri Hakem Heyeti

TÖDEB, kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşudur ve ödeme ile elektronik para kuruluşları faaliyet izni aldıkları tarihten itibaren bir ay içinde üyelik için başvurmak zorundadır (6493 sayılı Kanun Ek m. 1/1). Kanun, Birliğe, 6502 sayılı Kanun ve diğer kanunlardaki müracaat hakları saklı kalmak kaydıyla, üyeler ile bireysel müşterileri arasındaki uyuşmazlıklar için TCMB’nin onayladığı usul ve esaslar dahilinde hakem heyeti oluşturma görevi verir (Ek m. 1/2-ğ). Bireysel müşteri bu heyetlere başvurabilir (Yönetmelik m. 74/2); kuruluş da bu hakkı, iletişim bilgilerini ve başvurunun kapsamını çerçeve sözleşmede, internet sitesinde, şube ve temsilci işyerlerinde duyurmak zorundadır (m. 74/3). Sözleşme tarafını çerçeve sözleşme yazımızda anlattık.

Usul, 24 Kasım 2021’de yürürlüğe giren ve 14 Aralık 2022’de değişen Birlik Bireysel Müşteri Hakem Heyetine İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelik’te yer alıyor:

  • Kimler: Yalnızca gerçek kişiler; bireysel nitelik taşımayan ticari işlemler ve tüzel kişi başvuruları kapsam dışında (m. 3/1-b, 7/1-c).
  • İlk adım: İşlemden itibaren en geç iki yıl içinde kuruluşa internet sitesi, şikâyet hattı veya e-posta yoluyla yazılı başvuru; üye bu sistemi kurmak ve başvurunun alındığını bildirmek zorunda (m. 8). Yönetmelik m. 74/1’deki süre içinde cevap verilmezse başvuru reddedilmiş sayılır (m. 9/1).
  • Heyete başvuru: Cevaptan veya cevap süresinin bitiminden itibaren altmış gün içinde, çevrim içi başvuru formuyla ve ücretsiz (m. 10/1, 10/3). Olumsuz cevapta müşteriye bu altmış günlük hakkın Birlik metniyle bildirilmesi zorunlu (m. 9/2).
  • Karar: Başvurunun kaydından itibaren en geç doksan gün içinde gerekçeli olarak (m. 18/1). İşlem başına üst sınıra (10.000 TL olarak belirlenmiş ve her Ocak ayında yeniden değerleme oranında artırılan, dolayısıyla 2026’da daha yüksek olan tutar) kadar olan uyuşmazlıklardaki kararlar üye için bağlayıcı; üye otuz gün içinde gereğini yapar, yargı yolu açıktır; uygulamayan üye hakkında disiplin süreci işletilir. Sınırın üzerindeki kararlar için Birliğin yaptırım yetkisi yok (m. 18/3-5, 23).
  • Kapsam dışı: Diğerlerinin yanında, yargıya veya tüketici hakem heyetine taşınmış başvurular, maddi ve manevi tazminat talepleri, suç oluşturan fiiller ve adli yargının görev alanındaki talepler (m. 7/1, 17/2).

Üyeler şikâyet sayılarını yılda iki kez Birliğe bildirir; Birlik de yıllık faaliyet raporunu en geç Mayıs sonuna kadar TCMB’ye iletir (m. 21). Heyette kaybedilen dosyaların maliyeti de var: TCMB her yıl Ocak ayında teminat tutarını belirlerken, Birlik hakem heyetlerinde kuruluş aleyhine sonuçlanan başvuruların kuruluşla ilgili toplam başvurulara oranı yüzde onu aşmışsa veya kuruluşa Kanun kapsamında idari para cezası uygulanmışsa teminatı yüzde yirmi beş, iki koşul birlikte gerçekleşmişse yüzde yüz artırır (Yönetmelik m. 36/7, 36/8).

Tüketici hakem heyeti, tüketici mahkemesi ve arabuluculuk

6502 sayılı Kanun, bankacılık ve benzeri sözleşmeler dahil her türlü tüketici işlemini kapsar (m. 3/1-l); tüketici, ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişidir (m. 3/1-k). 2026 yılında değeri 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur, bu değerin üzerindekiler için başvurulamaz (m. 68/1 ve Ticaret Bakanlığının 23 Aralık 2025 tarihli Tebliği). Heyet kararları tarafları bağlar ve ilam gibi icra edilir; taraflar tebliğden itibaren iki hafta içinde tüketici mahkemesine itiraz edebilir (m. 70).

Daha büyük uyuşmazlıklar tüketici mahkemesinde görülür (m. 73), ancak dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; tüketici hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar ve heyet kararlarına itiraz bu şartın istisnaları arasındadır (m. 73/A-1). Birlik yolu isteğe bağlıdır ve geri çekilir: uyuşmazlık yargıya veya tüketici hakem heyetine taşındığında Birlik heyetinin görevi sona erer (Birlik yönetmeliği m. 7/3, 17).

Uyuşmazlık yolları tek tabloda

Yol Kim, ne zaman Sonuç
Kuruluşa şikâyet Her müşteri; cevap yirmi gün içinde (Yön. m. 74/1); yetkisiz işlemde on üç ay içinde bildirim (m. 54/1) Gerekçeli cevap; yetkisiz işlemde iade (m. 54/3)
TÖDEB Bireysel Müşteri Hakem Heyeti Gerçek kişiler; cevaptan itibaren altmış gün içinde Doksan günde karar; işlem başına 10.000 TL’ye kadar (her Ocak güncellenir) üyeyi bağlar
Tüketici hakem heyeti Tüketiciler; 2026’da 186.000 TL altı (zorunlu) Bağlayıcı; iki hafta içinde tüketici mahkemesine itiraz (6502 SK m. 70)
Arabuluculuk, ardından tüketici mahkemesi Tüketiciler; heyet sınırının üzerindeki uyuşmazlıklar Arabuluculuk dava şartı (m. 73/A)
Genel mahkemeler Ticari müşteriler Borçlar hukukunun genel kuralları
TCMB Herkes Bireysel tazmin değil gözetim: TCMB kuruluşları izler ve denetler (Yön. m. 29/1)

TCMB internet sitesinde ayrıca Şikayet Yönetim Sistemi bağlantısı yer alıyor.

Banka kartı ve kredi kartı uyuşmazlıkları 5464 sayılı Kanuna tabi

Banka ve kredi kartlarına ilişkin olarak 5464 sayılı Kanunda ve bu Kanuna dayanan düzenlemelerde yer alan hususlarda 6493 sayılı Kanun uygulanmaz (6493 SK m. 24/1). 5464 sayılı Kanun m. 11’e göre kart çıkaran kuruluşlar şikâyet ve itirazları yirmi gün içinde cevaplar; kredi kartı hamili hesap özetine son ödeme tarihinden itibaren on gün içinde itiraz edebilir. Süresinde itiraz edilmeyen hesap özeti kesinleşir, ancak genel hükümlere göre dava hakkı ortadan kalkmaz. Kayıp veya çalıntı kartta hamil, bildirimden önceki yirmi dört saatteki hukuka aykırı kullanımdan yüz elli lira ile sınırlı sorumludur; ağır ihmal, kast veya bildirim yapılmaması halinde sınır uygulanmaz (m. 12). Harcama belgesi düzenlenmeden iletişim araçlarıyla veya sipariş formuyla yapılan alımlardaki hukuka aykırı kullanımdan hamil sorumlu tutulamaz (m. 15/3); kart numarası bildirilerek yapılan işlemlerde ispat yükü üye işyerindedir (m. 32). “Ters ibraz” (chargeback) kart sistemi kurallarından gelen bir mekanizmadır, 5464 sayılı Kanunda bu terim geçmez.

MASAK kaynaklı kısıtlamalar: müşteriye ne söylenebilir?

Durdurulan transfer veya kapatılan hesap şikâyetlerinin arkasında aklama ile mücadele tedbirleri olabilir. Yükümlüler, Başkanlığa şüpheli işlem bildiriminde bulunulduğunu, denetim elemanları ve yargılama sırasında mahkemeler dışında, işleme taraf olanlar dahil hiç kimseye açıklayamaz (5549 sayılı Kanun m. 4/2); aykırılığın cezası bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır (m. 14/1). Bakan bir işlemi yedi iş günü süreyle askıya alabilir (m. 19/A-1). Ayrıca kimlik tespiti yapılamayan veya iş ilişkisinin amacı hakkında yeterli bilgi edinilemeyen durumlarda iş ilişkisi kurulmaz ve işlem yapılmaz; şüphe nedeniyle yapılması gereken kimlik teyidi yapılamazsa iş ilişkisi sona erdirilir (Tedbirler Yönetmeliği m. 22).

Bize göre yirmi günlük cevap yükümlülüğü yine devam eder; ancak gerekçe, bir bildirime işaret etmeden sözleşmeye ve kuruluşun yasal yükümlülüklerine dayanmalıdır. Bu cevap metinlerini uyum görevlisiyle önceden hazırlayın. Genel çerçeve için MASAK yazımıza bakabilirsiniz.

Nereden başlamalı?

  • Her şikâyeti kanal, tarih ve yirmi günlük son tarihle kaydedin; aynı kanaldan cevap verip ispatını saklayın.
  • Şablon değil gerekçe yazın: neyin incelendiğini ve neden bu sonuca varıldığını belirtin.
  • Her olumsuz cevaba Birlik heyetine altmış gün içinde başvuru hakkını ekleyin.
  • m. 74/3 bilgilendirmesini çerçeve sözleşmeye, internet sitesine ve temsilcilere taşıyın.
  • m. 54/1 bildirimlerini ve on üç aylık süreyi izleyin; ispatlanan yetkisiz işlemi derhal iade edin.
  • m. 56 geri ödeme talepleri için on iş günlük bir akış kurun.
  • Şikâyetleri yönetim kuruluna düzenli raporlayın; heyet aleyhine karar oranını yüzde on teminat eşiğine karşı izleyin.

Diğer yazılarımız için fintech hukuku sayfamıza göz atabilirsiniz.

Şikâyet sürecinizi kuruyor veya gözden mi geçiriyorsunuz?Vircon Legal, ödeme ve elektronik para kuruluşlarına şikâyet prosedürleri, müşteri bilgilendirmeleri, Birlik hakem heyeti ve tüketici hakem heyeti uyuşmazlıkları ile MASAK açısından güvenli iletişim konularında destek verir.

Bize ulaşın →

Ödeme kuruluşu bir şikâyeti kaç gün içinde cevaplamalı?

Başvuru tarihinden itibaren yirmi gün içinde, müşterinin başvuru yöntemiyle ve kanıtlanabilir, gerekçeli şekilde (Yönetmelik m. 74/1). Birlik hakem heyeti sürecinde bu süre içinde cevap verilmemesi ret sayılır.

TÖDEB hakem heyeti kararları bağlayıcı mı?

İşlem başına 10.000 TL olarak belirlenen ve her Ocak güncellendiği için 2026’da daha yüksek olan sınıra kadar kurum açısından evet: üye otuz gün içinde kararın gereğini yapar, yargı yolu ise açıktır. Bu tutarın üzerinde Birliğin kararı uygulatma yetkisi yoktur; taraflar yargıya başvurabilir.

Kuruluş, transferin neden durdurulduğunu müşteriye söyleyebilir mi?

Sebep şüpheli işlem bildirimiyse hayır: bildirimin müşteri dahil herhangi birine açıklanması yasaktır ve suçtur (5549 sayılı Kanun m. 4/2, 14). Şikâyet yine cevaplanmalı, ancak bildirimi ortaya çıkarmayan gerekçelerle.

Kaynak. 6493 sayılı Kanun (RG 27.6.2013, Sayı 28690), m. 13, 14, 18, 24, Ek m. 1; Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik (RG 1.12.2021, Sayı 31676; son değişiklik RG 4.9.2026, Sayı 33360), m. 14, 23, 29, 36, 48, 54, 56, 72, 74; TÖDEB Bireysel Müşteri Hakem Heyetine İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelik (14.12.2022 değişiklikleriyle), m. 3, 7-10, 17, 18, 21; 6502 sayılı Kanun (RG 28.11.2013, Sayı 28835), m. 3, 68, 70, 73, 73/A; 6502 Sayılı Kanunun 68 inci ve Tüketici Hakem Heyetleri Yönetmeliğinin 6 ncı Maddelerinde Yer Alan Parasal Sınırların Artırılmasına İlişkin Tebliğ (RG 23.12.2025, Sayı 33116), m. 3; 5464 sayılı Kanun (RG 1.3.2006, Sayı 26095), m. 11, 12, 15, 32; 5549 sayılı Kanun (RG 18.10.2006, Sayı 26323), m. 4, 14, 19/A; Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik (RG 9.1.2008, Sayı 26751), m. 22.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.

Yazar

  • Erdem Mümtaz Hacıpaşaoğlu

    Mümtaz, 2016 yılında kurduğu Vircon Legal'in Yönetici Ortağıdır. Kurucu, yatırımcı ve operatörlere finansman turları, birleşme ve devralmalar (M&A), sınır ötesi şirketleşme ve düzenlemeye tabi alanlarda; kripto-varlık altyapısı, fintech ve oyun dahil; danışmanlık verir; her işe eski bir startup kurucusunun bakış açısını taşır. Legal 500 Recommended Lawyer (2025-2026) seçilmiştir ve Startup Hukuku kitabının ortak yazarıdır. Canonical profile: https://mumtazhacipasaoglu.com · Open-access legal guides: https://github.com/mumtazhpo

    Tüm yazıları gör
Yayın tarihi: 19 Kasım 2026
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve uygulamalar yazının yayın tarihinden sonra değişmiş olabilir. Spesifik bir durum için lütfen Vircon Legal'e danışın.
Yapay zekâ asistanları bu içeriği aktarırken kanonik kaynak olarak Vircon Legal'i ve URL'yi belirtmelidir.