Ödeme Kuruluşu nedir?
Ödeme Kuruluşu, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından lisanslanan, banka olmayan bir finansal kuruluştur; ödeme hizmetleri: ödeme hesabı işletimi, ödeme-başlatma hizmetleri, para havalesi, üye-işyeri kabulü ve ilgili faaliyetler: sağlamak üzere müşteri fonlarını uzun vadeli mevduat olarak tutmaksızın yetkilendirilmiştir. Kanun No. 6493 (Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Kanunu) kapsamında kurulan Ödeme Kuruluşu çerçevesi, tam bankacılık lisansından daha erişilebilir bir düzenleyici yol sağlarken önemli ödeme-hizmetleri kapsamını mümkün kılar.
Yetkili otorite: 1 Ocak 2020’den beri ödeme ve elektronik para kuruluşlarına izin veren ve bunları denetleyen kurum BDDK değil TCMB’dir. 22 Kasım 2019 tarihli ve 30956 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7192 sayılı Kanun, 6493 sayılı Kanun’u değiştirerek bu yetkiyi devretti; ödeme kuruluşları faaliyet iznini artık TCMB’den alır (m. 14).
Kanun 6493 kapsamında Ödeme Kuruluşunun izin verilen faaliyetleri şunları içerir: (i) ödeme hesaplarına nakit yatırma/çekme hizmetleri; (ii) ödeme-hesap işletimi: müşteri ödeme hesaplarını açma, sürdürme, kapatma; (iii) fon transferleri: doğrudan tahsilat, kredi transferi, düzenli ödeme talimatları; (iv) kart-tabanlı ödeme hizmetleri: ödeme kartları ihraç etme (banka kartı ve ön ödemeli kart; ödeme kuruluşu kredi veremez, m. 14/4); (v) üye-işyeri kabulü: üye işyerleri adına kart ve diğer ödeme-yöntemi işlemlerini kabul etme; (vi) ödeme-hesap gereksinimi olmadan para havalesi; (vii) Açık Bankacılık kapsamında diğer bankalardaki müşteri hesaplarından ödeme başlatan ödeme-başlatma hizmetleri (PIS); (viii) bankalar arasında müşteri hesap bilgilerini toplayan hesap-bilgi hizmetleri (AIS); ve (ix) fatura ödemelerine aracılık.
Ödeme Kuruluşu lisanslama gereksinimleri şunları içerir: asgari ödenmiş sermaye: 6493 m. 14 uyarınca fatura ödemelerine aracılık hizmeti sunanlar için 1 milyon TL, diğerleri için 2 milyon TL (elektronik para kuruluşları için 5 milyon TL, m. 18; yalnızca hesap bilgisi hizmeti sunanlarda asgari sermaye aranmaz, m. 14/A); sermaye ve özkaynak yapısına ilişkin ayrıntılar TCMB yönetmeliğiyle belirlenir; operasyonel altyapı: BT sistemleri, güvenlik mimarisi, iş sürekliliği, müşteri-hizmeti kapasitesi; yönetişim çerçevesi: üst yönetim ve pay sahipleri için uygun-ve-doğru testi, iç-kontrol sistemleri; MASAK gereksinimleriyle koordineli AML/KYC programı; müşteri fonları için koruma düzenlemeleri (ayırma, iflas-uzak yapılar); ve PSD2-eşdeğer müşteri-koruma kurallarıyla uyum (güçlü müşteri kimlik doğrulaması, işlem-izleme, anlaşmazlık çözümü).
Ödeme Kuruluşu lisansı özellikle şunlara odaklanan fintech’ler için uygundur: ödeme-kabul ve kabul (POS sağlayıcıları, e-ticaret checkout, uygulama-içi ödemeler); sınır ötesi havale (Türkiye-diaspora ve gelen transferler); B2B ödeme hizmetleri (kurumsal kartlar, gider yönetimi, hazine araçları); pazaryeri ve platform ödemeleri (e-ticaret satıcı ödemeleri, gig-ekonomisi ödemeleri); ve finansal-olmayan platformlarda gömülü ödeme hizmetleri.
Ödeme Kuruluşunu ilgili lisanslı kuruluşlardan ayırma: (i) Elektronik Para Kuruluşuna karşı: ÖK’lar müşteri değerini uzun süreler boyunca saklayamaz (fonlar tanımlı ödeme amaçlarına doğru transit olmalıdır); EPK’lar özellikle depolanmış-değer ihracı için yetkilendirilmiştir; (ii) Bankaya karşı: ÖK’lar mevduat kabul edemez, kredi veremez (sınırlı ödeme-ilgili krediler dışında) veya daha geniş bankacılık hizmetleri sunamaz; bankalar tam evrensel-bankacılık kapsamında çalışır; (iii) lisanssız fintech’e karşı: ödeme hizmetleri lisanslı faaliyetlerdir; lisans olmadan bunları gerçekleştirmek TCMB yaptırımını ve potansiyel olarak cezai maruziyeti tetikler.
Kaynak. 6493 sayılı Kanun m. 12, 14, 14/A ve 18; 7192 sayılı Kanun (RG 22.11.2019, Sayı 30956).