Ayrılış sonrası kullanım süresi (PTEP), ayrılan bir çalışanın hak edilmiş opsiyonlarını kaybetmeden kullanabileceği sınırlı süredir — tarihsel olarak 90 gün, giderek birkaç yıla uzatılmaktadır. Kısa bir süre, çalışanı kullanım fiyatını ve vergiyi hemen ödemeye ya da opsiyonları kaybetmeye zorlayabilir.
Kurucular, payı erken çalışanlar için gerçekten değerli kılmak adına giderek daha uzun PTEP sunuyor; ancak ABD vergisi açısından süreyi 90 günün ötesine taşımak, teşvikli opsiyonları (ISO) niteliksiz opsiyona dönüştürür — opsiyon planı tasarlarken tartılması gereken bir denge.
Kullanım penceresi tuzağı
İşten ayrılma sonrası kullanım süresi, ayrılan bir çalışanın hak edilmiş opsiyonlarını kullanması gereken — klasik olarak 90 günlük — penceredir; aksi hâlde opsiyonlar yanar. Bu, girişim öz sermayesinin en sert mekaniklerinden biridir; çünkü kullanım çoğu zaman hem kullanım fiyatını ödemek hem de henüz satamayacağı likit olmayan paylar üzerinden bir vergi faturasıyla yüzleşmek demektir. Birçok kişi, gerçekten hak ettiği opsiyonları yalnızca kullanımı zamanında finanse edemediği için kaybeder. Buna karşılık bazı şirketler uzatılmış bir PTEP (örneğin birkaç yıl) benimser; daha temiz bir cap table‘ı, ayrılanlara daha adil davranmakla değiştirir. ABD tahsisslerinde bu seçim vergi statüsünü de etkiler; zira teşvikli hisse opsiyonları belirli süreler aşılarak kullanıldığında niteliksiz opsiyona dönüşür.
PTEP gerçek bir ekonomi şartıdır
Ayrılma sonrası kullanım penceresi, opsiyonların gerçekte ne ettiğini sessizce belirler. Klasik 90 günlük pencere, ayrılan çalışanı likit olmayan paylar için kullanım bedelini ve vergiyi üç ay içinde ödemeye ya da her şeyi kaybetmeye zorlar — ekonomik olarak, son tarih kılığında bir retansiyon aracı. Uzatılmış pencere akımı (5–10 yıl) bu baskıyı itibarla takas eder; ABD vergi ayrıntısı olarak ISO’lar 90 gün sonra NSO’ya dönüşür. Türk tipi phantom planlarda karşılık, ayrılanlar için ödeme tetikleyicisi ve hak düşürme tasarımıdır — good/bad leaver tanımları, opsiyon planındaki PTEP’in işini görür. Araç ne olursa olsun: çalışanların fiilen yaşadığı madde ayrılma tablosudur ve due diligence teklif mektubu-plan-uygulama tutarsızlıklarını bulgu olarak okur.
Bu konu masanızdaysa
Kurucu Akademisi'nde şablonlar ve kontrol listeleri ücretsiz; spesifik bir durum için 30 dakikalık ön görüşme planlayabilirsiniz.
Kurucu AkademisiGörüşme planlayın