Türkiye’de transfer fiyatlandırması nedir?
Transfer Fiyatlandırması, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu (KVK) Madde 13 ve uygulama Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Hakkında Karar ile düzenlenen, ilişkili taraflar arasında uygulanan fiyatları (grup içi işlemler) düzenleyen Türk vergi çerçevesidir. Türkiye OECD emsallere uygunluk ilkesini benimser: ilişkili taraflar arasındaki işlemler bağımsız taraflar arasında gerçekleştirilmiş gibi fiyatlandırılmalıdır. Uyumsuz fiyatlama “örtülü kazanç dağıtımı” ile sonuçlanır ve KVK Madde 11 reddi artı cezalar uygulanır.
İlişkili taraf tanımı (KVK m.13/2)
- Pay sahipliği: doğrudan veya dolaylı %10+ sahiplik.
- Yönetim kontrolü: yönetim kurulu temsili, oy kontrolü.
- Aile ilişkileri: eş, üçüncü dereceye kadar kan hısımları.
- Ortak pay sahipleri: ortak nihai sahiplik altındaki şirketler.
- Vergi cennetleri: düşük vergili yargı bölgeleriyle yapılan tüm işlemler fiili ilişkiden bağımsız olarak ilişkili-taraf sayılır — ek dokümantasyon yükü.
Kabul edilen yöntemler (OECD-uyumlu)
- Karşılaştırılabilir Fiyat Yöntemi (KFY): doğrudan piyasa karşılaştırması.
- Yeniden Satış Fiyatı Yöntemi: dağıtım işlemleri için.
- Maliyet Artı Yöntemi: üretim/hizmetler için.
- Kâr Bölüşüm Yöntemi: yüksek-entegre operasyonlar için.
- İşlem Net Marj Yöntemi (TNMM): pratikte en yaygın kullanılan.
Dokümantasyon gereksinimleri
- Master Dosya (Master File): konsolide gelir eşiğini aşan gruplar için.
- Yerel Dosya (Local File): Kurumlar Vergisi beyan son tarihine kadar hazırlanan Türk şirket-özel dokümantasyon.
- Ülke Bazlı Raporlama (CbC): 750M Euro eşiği üstündeki çok uluslu gruplar için; GİB aracılığıyla sunulur.
- Yıllık TP Formu: kurumlar vergisi beyannamesine ekli grup içi işlemleri özetleyen form.
Türk fintech ve startup bağlamı
Türk-merkezli grup yapılarında holding-iştirak hizmet sözleşmeleri (yazılım lisansı, marka kullanım hakkı, yönetim hizmetleri) transfer fiyatlandırma incelemesinin merkezindedir. Türk girişim sermayesi fonları offshore SPV yapılarında damga vergisi avantajı arar; ancak Türk merkezli yöneticilerin offshore SPV’lere hizmet karşılığı ücret alması TP analizini tetikler. Sık denetim alanları: yazılım Ar-Ge maliyet paylaşım anlaşmaları, IP lisans royalty oranları, finansal aracılık komisyonları.
Yapın: denetim riski kristalleşmeden önce eş zamanlı TP dokümantasyonu (Yerel Dosya + Master Dosya) hazırlayın; çoğu hizmet işlemi için TNMM’i karşılaştırma çalışmalarıyla kullanın.
Yapmayın: “vergi cenneti” genişletilmiş kapsamı görmezden gelmeyin — offshore tüzel kişilerle (ilişkisiz bile olsa) yapılan işlemler Türkiye’de TP incelemesi çeker.