FAST nedir?
FAST (Fonların Anlık ve Sürekli Transferi), Türkiye’nin anlık ödeme sistemidir. TCMB bünyesinde geliştirilmiş, TCMB tarafından EFT’den bağımsız olarak işletilir. Müşteriler ödeme talimatlarını 7/24 gönderebilir; ödemeler saniyeler içinde sonuçlanır ve fon alıcının hesabında anında kullanılabilir hale gelir. Belirlenen süre aşımı içinde tamamlanmayan işlemler iptal olur.
Tarihçe ve katılımcılar
FAST, 18 Aralık 2020’de yalnızca banka çalışanlarının ödeme gönderebildiği bir pilot süreçle devreye alındı ve 8 Ocak 2021’de müşterilerin kullanımına açıldı. Sisteme 6493 sayılı Kanun’un 13 üncü maddesindeki ödeme hizmeti sağlayıcıları katılabilir: Türkiye’de faaliyet gösteren bankalar, gerekli şartları sağlayan ödeme ve elektronik para kuruluşları ile PTT. Katılımcı adayı TCMB’ye yazılı başvurur; katılımın TCMB Yönetim Komitesi’nce onaylanması, FAST Sistemi Katılımcı Sözleşmesi’nin imzalanması, TCMB nezdinde hesap açılması, testlerin başarıyla tamamlanması ve risk yönetimi, operasyonel yönetim, iç kontrol ve iç denetim mekanizmalarının kurulmuş olması gerekir.
Katman servisler ve limitler
TCMB, temel sistemin üzerinde katman servisler sunar: Kolay Adresleme, FAST-TR Karekod ve ilk etapta kişiden kişiye ödemeler için devreye alınan Ödeme İste. TCMB, 4 Nisan 2024 itibarıyla işlem tutar limitinin para transferlerinde 100.000 TL’ye, dinamik doğrulamalı FAST-TR karekodla yapılan işyeri ödemelerinde 250.000 TL’ye yükseltildiğini duyurdu. Limitler değişebileceğinden güncel tutar TCMB’nin FAST sitesinden kontrol edilmelidir.
FAST ile EFT aynı mı?
Hayır. FAST, EFT’den bağımsız ayrı bir sistemdir. TCMB’nin EFT ve EMKT sistemleri resmî tatiller dışında hafta içi 08.30-17.30 arasında çalışırken FAST ödeme talimatlarını 7/24 kabul eder.
Ödeme veya e-para kuruluşu FAST’e doğrudan katılabilir mi?
Evet, TCMB’nin katılım şartlarını sağlar ve katılımı TCMB Yönetim Komitesi’nce onaylanırsa. TCMB; hukuksal, yönetsel veya teknik gereklilik, yaptırım riski ya da sistemin işleyişinin olumsuz etkileneceği değerlendirmesiyle katılımı onaylamayabilir.
İlgili: Ödeme Kuruluşu, ISO 20022, Açık Bankacılık.
Kaynak. 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun. Kanun bağlantıları mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel resmî metinlere gider.