TCMB nedir?
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Türkiye’nin merkez bankasıdır. Para politikasının yanında ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşlarının izin ve denetim otoritesidir; ülkenin temel ödeme sistemlerini de işletir ve gözetir.
2020’den beri ödemeler alanındaki rolü
22 Kasım 2019 tarihli ve 30956 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7192 sayılı Kanun, 6493 sayılı Kanun’u değiştirerek ödeme kuruluşlarının faaliyet iznini BDDK Kurulu yerine TCMB’den almasını öngördü ve TCMB’ye ödeme ve elektronik para kuruluşlarının faaliyet iznini geçici olarak durdurma ve iptal etme yetkisi verdi. Bu hükümler 1 Ocak 2020’de yürürlüğe girdi. Bankaların düzenleyicisi BDDK olmaya devam ediyor; ödeme ve e-para kuruluşlarına izin veren, onları denetleyen ve ikincil düzenlemelerini yapan kurum ise TCMB’dir. Örneğin Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik 1 Aralık 2021 tarihli ve 31676 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Yetkili kuruluşların listeleri TCMB internet sitesinde yer alır.
Ödeme sistemleri
TCMB; bankalar arası Türk lirası transferleri için EFT Sistemi’ni, menkul kıymet transferleri için EMKT Sistemi’ni ve 8 Ocak 2021’de müşterilerin kullanımına açılan 7/24 anlık ödeme sistemi FAST‘i işletir. Dijital Türk lirası araştırma projesini de TCMB yürütür.
Fintech’ler için neden önemli?
Bir cüzdan, ödeme geçidi veya para transferi girişimi için lisans başvurusunun, bilgi sistemleri ve veri paylaşımı kurallarının ve gerektiğinde FAST katılımının muhatabı TCMB’dir. Ödemenin yanında kredi veya mevduata dokunan bir iş modeli genellikle TCMB ve BDDK kurallarına aynı anda göre haritalanmalıdır. TCMB sürecini ödeme ve e-para kuruluşu lisansı sayfamızda anlatıyoruz.
Ödeme kuruluşlarının düzenleyicisi hâlâ BDDK mı?
Hayır. 1 Ocak 2020’den beri ödeme ve elektronik para kuruluşları, 7192 sayılı Kanun ile değişik 6493 sayılı Kanun uyarınca TCMB tarafından yetkilendirilir ve denetlenir. BDDK, dijital bankalar dahil bankaları düzenlemeye devam eder.
Kripto platformlarına TCMB mi izin verir?
Hayır. Kripto varlık hizmet sağlayıcılar, 7518 sayılı Kanun ile değişik Sermaye Piyasası Kanunu uyarınca SPK’dan izin alır. Bir kripto şirketi ödeme veya e-para hizmeti de sunuyorsa TCMB devreye girer.
İlgili: Ödeme Kuruluşu, Elektronik Para Kuruluşu, Dijital Banka.
Kaynak. 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun. Kanun bağlantıları mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel resmî metinlere gider.