İki kuruculu bir teknoloji şirketi düşünün: paylar yüzde 50-50, ilişki bozulmuş, kararlar aylardır alınamıyor. Kurucu A, ortağının şirkete açıkça zarar verdiğini düşünüyor ve onu ortaklıktan çıkarmak istiyor. Kanun bu ihtimal için bir mekanizma öngörüyor; ama mekanizmanın anahtarı, tam da çıkarılmak istenen ortağın elinde. 17 Mart 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan kararıyla Anayasa Mahkemesi, bu kilidi iki ortaklı limited şirketler bakımından anayasaya aykırı buldu.
Mevcut rejim neden kilitleniyordu?
Türk Ticaret Kanunu, limited şirkette bir ortağın çıkarılması için iki yol tanıyor. Birincisi, şirket sözleşmesinde önceden yazılmış sebeplere (rekabet yasağı ihlali, şirkete zarar verici davranışlar gibi) dayanan genel kurul kararı. İkincisi, haklı sebebe dayanarak şirketin açacağı çıkarma davası (TTK m.640). Sorun şurada: dava açılması genel kurulun devredilemez yetkisinde ve bu karar, TTK m.621 uyarınca ağırlaştırılmış nisaba tabi; toplantıda temsil edilen oyların en az üçte ikisi ile oy hakkı bulunan esas sermayenin tamamının salt çoğunluğunun bir arada bulunması gerekiyor.
İki ortaklı ve özellikle eşit paylı şirkette bu nisap matematiksel olarak sağlanamaz; çıkarılması istenen ortak, kendi çıkarılmasına giden kararı her zaman bloke eder. Yargıtay da bu gerekçeyle iki ortaklı şirketlerde çıkarma davasının açılamayacağını kabul ediyordu. Mekanizma kâğıt üzerinde vardı, pratikte yoktu.
| Konu | Karar öncesi | Kararın tespiti |
|---|---|---|
| Çıkarma davası şartı | Ağırlaştırılmış nisapla genel kurul kararı | İki ortaklı şirkette fiilen imkânsız |
| Yargıtay uygulaması | Nisap sağlanamadığından dava açılamaz | Sistem teorik olarak var, pratikte işlevsiz |
| Fesih davası (TTK m.636/3) | Alternatif çözüm sayılıyordu | Etkili bir alternatif değil; davacının çıkarılması riskini içeriyor |
| Anayasal sonuç | – | Teşebbüs özgürlüğü (m.48) ve etkili başvuru hakkı (m.40) ihlali; hüküm iki ortaklı limited şirketler bakımından iptal |
Mahkemenin gerekçesi
Anayasa Mahkemesi, çıkarma kurumunu yalnızca bireysel bir yaptırım olarak değil, şirketin faaliyetinin kesintiye uğramasını önleyen ve ekonomik varlığını sürdürmesini sağlayan yapısal bir araç olarak niteledi. Bu araç iki ortaklı şirkette çalışmıyorsa, ortada sadece ortaklar arası bir sorun değil, doğrudan şirketin varlığını etkileyen bir anayasal sorun vardır. Mahkeme, haklı sebeple fesih davasının da gerçek bir alternatif olmadığını söyledi: fesih davasında hâkimin, fesih yerine davacı ortağın payının gerçek değerinin ödenerek şirketten çıkarılmasına hükmedebilmesi, şirketi kilitleyen ortağı değil şikâyet eden ortağı kapı önünde bulma riskini taşıyor. Sonuçta ilgili hüküm, iki ortaklı limited şirketler bakımından oy çokluğuyla iptal edildi.
Kurucular için ne anlama geliyor?
Türkiye’deki startup’ların önemli bölümü iki kurucuyla ve çoğu zaman eşite yakın pay dağılımıyla kuruluyor; bu karar en çok onları ilgilendiriyor. İptal, kilidin anayasal tespitini yaptı; ancak boşluğun nasıl doldurulacağı kanun koyucunun atacağı adıma bağlı. Bu yüzden pratik ders değişmedi, aksine güçlendi: çıkmazı mahkemede çözmeye çalışmak, sözleşmede önlemekten her zaman pahalıdır. Kurucular sözleşmesinde ve ortaklık sözleşmesinde kilitlenme senaryosu baştan kurgulanmalı: esas sözleşmeye yazılı çıkarma sebepleri, put-call opsiyonları, alım teklifine dayalı ayrılma mekanizmaları ve kötü ayrılan kurucunun paylarının geri alınmasına imkân veren hükümler, bu kararın işaret ettiği çıkmazın sözleşmesel sigortasıdır.
Karar eşit paylı olmayan iki ortaklı şirketleri de kapsıyor mu?
İptal “iki ortaklı limited şirketler bakımından” yapıldı. Pratikte sorun en keskin hâliyle eşit paylı yapıda yaşanıyor; çoğunluğu elinde tutan ortak gerekli nisabı zaten sağlayabiliyorsa mekanizma onun için işliyordu. Kararın odağı, nisabın yapısal olarak sağlanamadığı senaryodur.
Anonim şirketler etkilenir mi?
Karar, limited şirketlere ilişkin hükme dair. Anonim şirkette ortaklıktan çıkarma rejimi zaten farklı kurgulanmıştır; doğrudan bir etki yok. Yine de kararın kilitlenme analizi, iki paydaşlı anonim şirketlerde pay sahipleri sözleşmesi yazarken aynı dikkatle okunmayı hak ediyor.
Nereden başlamalı?
İki ortaklı bir limited şirketiniz varsa üç belgeye bakın: esas sözleşmenizde yazılı çıkarma sebebi var mı, ortaklık sözleşmenizde kilitlenme mekanizması tanımlı mı, kurucu paylarında hakediş ve geri alım düzeni kurulu mu? Üçünden en az biri eksikse, bu kararın anlattığı çıkmaz sizin için hâlâ günceldir.
Yazar
Bu konu masanızdaysa
Kurucu Akademisi'nde şablonlar ve kontrol listeleri ücretsiz; spesifik bir durum için 30 dakikalık ön görüşme planlayabilirsiniz.
Kurucu AkademisiGörüşme planlayınDaha fazla Vircon İçgörüleri
Madde 50 Canlıda: AB Kullanıcısına Hizmet Veren Yapay Zeka Ürünleri İçin İki Haftalık Şeffaflık Runbook’u
18 Ağustos 2026Kullanıcılarınız Şartlarınızın Söylediğinden Genç: Çocuklar, Yaş Güvencesi ve Yapay Zeka Ürünleri
31 Ağustos 2026Model Yanılınca Sigorta Öder mi? Yapay Zeka Şirketleri İçin E&O, Siber ve Ürün Sorumluluğu
28 Ağustos 2026Kurumsal Anlaşmayı Durduran 40 Soruluk E-posta: AI Tedarikçi Anketlerine Abartmadan Cevap Vermek
27 Ağustos 2026Peki Bu Ses Kimin? Ses Klonlama: Kişilik Hakları, KVKK Biyometrisi ve FSEK Kesişiminde
26 Ağustos 2026Düzenleyici Sizi Şimdi Görecek: AI Act Sandbox'larına Startup'lar Nasıl Girer? (Son Tarih Ağustos 2027'ye Ertelendi)
25 Ağustos 2026İlgili Hizmet Alanlarımız
Şirketler Hukuku
Hisse devirleri, sermaye artırımları, yönetim kurulu yapılandırması.
Hizmet sayfası →Startup Hukuku
Kuruluş, kurucu sözleşmeleri, ESOP, term sheet ve regülasyon.
Hizmet sayfası →ABD Şirket Kuruluşları ve Flip-Up
Delaware C-Corp, flip-up, SAFE/convertible note, 83(b) seçimi.
Hizmet sayfası →