Mutabakat zaptı (memorandum of understanding – MOU), nihai sözleşmeler müzakere edilmeden önce taraflar arasındaki ön ticari mutabakatı kayda geçirir. İşlevsel olarak niyet mektubu veya term sheet ile örtüşür: öngörülen işlemi, ana ekonomik şartları, süreci ve takvimi ortaya koyar. Belirleyici soru her zaman aynıdır: ne bağlar, ne bağlamaz. İyi kaleme alınmış MOU’lar, ticari şartların bağlayıcı olmayan niyet beyanı olduğunu açıkça belirtir; buna karşılık kısa bir bağlayıcı hükümler listesi ayrılır: münhasırlık, gizlilik, masraf paylaşımı, uygulanacak hukuk ve uyuşmazlık çözümü.
Risk, özensiz kaleme alınmış ara alandadır. Mahkemeler etikete değil içeriğe bakar: “MOU” başlıklı ama esaslı unsurları ve taahhüt dili tam bir belge, başlığına rağmen sözleşme: veya icra edilebilir bir ön sözleşme: olarak okunabilir. Pratik disiplinler basittir: bağlayıcı olmama dilini açık ve tutarlı tutun, gösterge niteliğinde olması istenen ticari şartlara taahhüt görüntüsü vermeyin ve ara dokümantasyon olmadan “MOU’ya dayanarak” ifaya asla başlamayın: çünkü fiilî davranış, bağlanma iradesinin en güçlü delilidir.
Türk hukukundaki rejim
Türk hukuku aynı sonuca Borçlar Kanunu üzerinden ulaşır. Sözleşme özgürlüğü ve kuruluş kuralları (TBK m. 1 vd.) gereği mahkeme belgeyi içeriğine göre nitelendirir: esaslı unsurları ve karşılıklı irade uyuşmasını içeren bir niyet mektubu veya MOU sözleşmenin kendisini oluşturabilir; tarafları ileride sözleşme yapmaya bağlayan belge ise ön sözleşme (TBK m. 29) sayılabilir: bu da asıl sözleşmenin tabi olduğu şekil şartına uymak zorundadır (örneğin limited şirkette pay devri için noter şekli). Sınır ötesi Türk işlemlerinde bağlayıcı ayrık hükümler: münhasırlık, gizlilik, uygulanacak hukuk ve tahkim: tam titizlikle kaleme alınmaya değer hükümlerdir; çünkü karşı tarafın fiilen test edeceği maddeler bunlardır.
Kaynak. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu. Kanun bağlantıları mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel resmî metinlere gider.