Likidite Havuzu nedir?
Likidite havuzu, merkeziyetsiz işlemi mümkün kılmak için iki veya daha fazla token rezervi tutan bir smart contract’tır. Uniswap, Curve ve Balancer gibi Otomatik Pazar Yapıcıların (AMM) temelidir — geleneksel emir defterini algoritmik fiyat keşfiyle değiştirir.
Likidite havuzları nasıl çalışır?
Kullanıcılar (Likidite Sağlayıcıları, “LP”) eşit değerli token çiftleri yatırır (ör. ETH + USDC). Karşılığında havuzdaki orantısal paylarını temsil eden LP token alırlar. Trader’lar havuza karşı bir token’ı diğeriyle takas eder; fiyat sabit fonksiyon formülüyle belirlenir (ör. Uniswap V2 için x·y = k). LP’ler her işlemden ücret kazanır — tipik olarak işlem hacminin %0.05 ile %1.0 arası.
Impermanent loss (geçici olmayan kayıp)
LP’ler için en büyük risk. Çiftteki bir token diğerine göre önemli ölçüde yükseldiğinde, LP’nin havuz değeri iki token’ı ayrı tutmuş olmasından daha az olur. Fiyatlar geri dönerse kayıp “geçicidir”; kalıcı sapma olursa kalıcı kayıp olur. Likidite sağlamadan önce mutlaka okunmalı.
LP token kullanımları
- İstenen zamanda altta yatan token + biriken ücretler için itfa edilebilir
- Ek ödüller için yield-farming sözleşmelerinde stake edilebilir
- Bazen lending protokollerinde teminat olarak kullanılabilir
Varyantlar
- Constant Product (Uniswap V2): x·y = k — basit, her çift için çalışır
- Stable Swap (Curve): Düşük slippage ile stablecoin çiftleri için optimize
- Concentrated Liquidity (Uniswap V3): LP’ler fiyat aralığı seçer; yüksek sermaye verimliliği, yüksek impermanent loss riski
- Weighted Pools (Balancer): Özel token ağırlıkları (ör. 80/20)
Türk regülasyon notu
LP hizmetleri sunan Türk platformları için 7518 sayılı Kanun + MASAK kapsamında sınıflandırma kritiktir. LP token ihracı ve ücret ekonomisi sermaye piyasası regülasyonunu tetikleyebilir. LP katılımcılarının KYC’sine ilişkin veri koruma değerlendirmeleri için KVKK Tracker‘a bakın.