GPSR nedir?
Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü ((AB) 2023/988, GPSR), AB’nin tüketici ürünleri için yatay güvenlik ağıdır ve 13 Aralık 2024’ten beri uygulanmaktadır. Daha özel sektörel kurallara tabi olmayan — yeni, kullanılmış, onarılmış veya yenilenmiş — ürünleri kapsar ve çevrimiçi satışlara mağazalar kadar tam uygulanır: AB’deki tüketicileri hedefleyen bir ilan, ürünü AB pazarında piyasaya sunma sayılır.
Kim neyle yükümlü?
- Üreticiler iç risk analizi yapmak, teknik dosya tutmak, izlenebilirliği sağlamak ve kazalar ile tehlikeli ürünleri Safety Gate portalı üzerinden bildirmek zorundadır.
- İthalatçılar ve dağıtıcılar yeniden sattıkları ürünlerin uygunluğunu doğrular ve güvenlik bilgisini zincir boyunca aktarır.
- Çevrimiçi pazar yerleri tek irtibat noktası kaydettirmek, zorunlu güvenlik bilgilerinin gösterilebileceği arayüzler kurmak ve otoritelerin kaldırma kararlarını kısa yasal süreler içinde uygulamak zorundadır.
Geri çağırmaların tüketiciye dönük kuralları da vardır: etkilenen tüketicilere mümkünse doğrudan ulaşılmalı ve onarım, değişim veya iade gibi etkili çözümler sunulmalıdır.
Hukuki boyut: sorumlu kişi
Bir tüketici ürünü AB pazarına ancak AB’de yerleşik bir sorumlu iktisadi işletmeci — üretici, ithalatçı, yetkili temsilci veya sipariş karşılama hizmeti sağlayıcısı — belirlenmişse ve iletişim bilgileri ürünün veya ambalajın üzerinde gösteriliyorsa sürülebilir. Mantık, GDPR Madde 27 kapsamındaki AB temsilcisine benzer: otoritelerin Birlik içinde ulaşabileceği bir muhatap. Bağlantılı ürünlerde GPSR, Siber Dayanıklılık Yasası gibi siber güvenlik mevzuatıyla birlikte işler.
Türkiye bağlamı
GPSR, ilanları AB tüketicisini hedeflediği anda Türk satıcıyı bağlar: İstanbul’dan pazar yeri üzerinden gönderim yapan bir satıcının, ilan yayına girmeden önce AB’de yerleşik bir sorumlu kişiye ihtiyacı vardır ve pazar yerleri sorumlu kişisi olmayan ilanları listeden kaldırır. İç hukukta 7223 sayılı Kanun’a dayanan ürün güvenliği çerçevesi AB modelini izler; e-ticaret satıcıları kayıt yükümlülüklerini ETBİS üzerinden zaten tanır; ihracatçılar için GPSR bunun üzerine AB tarafında bir katman ekler.
Yapın: her tüketici ürünü hattı için ilana çıkmadan önce AB’de sorumlu kişi atayın ve etikette gösterin. Yapmayın: pazar yerinin kendi uyumunun sizi kapsadığını varsaymayın — satıcının yükümlülükleri kendisine aittir.
Bu konu masanızdaysa
Kurucu Akademisi'nde şablonlar ve kontrol listeleri ücretsiz; spesifik bir durum için 30 dakikalık ön görüşme planlayabilirsiniz.
Kurucu AkademisiGörüşme planlayın