Jump to

Paylı Mülkiyette Önalım: AYM Rayiç Bedel Kuralını İptal Etti, 6 Ağustos 2027’ye Kadar Ne Uygulanacak?

Paylı Mülkiyette Önalım: AYM Rayiç Bedel Kuralını İptal Etti, 6 Ağustos 2027'ye Kadar Ne Uygulanacak?

Paylı bir taşınmazda paydaşlardan biri payını dışarıdan birine sattığında, diğer paydaşlar alıcının yerine geçebilir. Yasal önalım (şufa) hakkı, taşınmazı paylı olarak tutan herkesi ilgilendirir: aileden kalan arsa, eski bir ortakla birlikte tutulan fabrika parseli, arkadaşlarla alınan yatırım amaçlı bir daire ya da bir paydaştan satın alınan hisse. 7571 sayılı Kanun, önalım hakkı sahibinin ödeyeceği bedeli satış bedelinden mahkemenin belirleyeceği rayiç bedele çevirdi ve bu değişikliği görülmekte olan davalara da uyguladı. Anayasa Mahkemesi 16 Temmuz 2026 tarihli kararıyla (E. 2026/23, K. 2026/162, RG 6 Kasım 2026, sayı 33422) bu kuralı iptal etti; iptal 6 Ağustos 2027’de yürürlüğe girecek. Bu yazıda önalım hakkının bugün nasıl işlediğini, Mahkemenin ne karar verdiğini, Ağustos 2027’ye kadar ve sonrasında ne uygulanacağını, alıcı, satıcı ve paydaşların şimdi ne yapması gerektiğini anlatıyoruz.

Yasal önalım nasıl işliyor

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 732. maddesine göre paylı mülkiyette bir payın tamamı veya bir kısmı üçüncü kişiye satıldığında diğer paydaşlar önalım hakkını kullanabilir. Paydaşlardan birine yapılan satış bu hakkı doğurmaz. Hakkın ne zaman kullanılabileceği ve ne zaman düşeceği 733. maddede, nasıl kullanılacağı 734. maddede düzenlenir.

Yayımı tarihinde yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanun (RG 25 Aralık 2025, sayı 33118) iki maddeyi de değiştirdi:

  • Kapsam dışı satışlar. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamındaki satışlarda ve cebrî artırmayla satışlarda önalım hakkı kullanılamaz.
  • Bildirim. Satış, alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilir.
  • Süreler. Hak, satışın hak sahibine bildirildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde satıştan itibaren bir yıl geçmekle düşer. Üst sınır daha önce iki yıldı. Geçiş hükmüne göre 733. maddedeki değişiklikler 25 Aralık 2025’ten önce yapılmış satışlara uygulanmaz.
  • Bedel. 734. madde zaten alıcıya karşı dava açılmasını öngörüyordu. 7571’den önce hak sahibi, hâkimin belirlediği süre içinde satış bedelini ve alıcıya düşen tapu giderlerini yatırırdı. Yeni ikinci fıkra ise dava konusu payın rayiç bedelinin hâkim tarafından gecikmeksizin belirleneceğini, hak sahibinin bu bedeli ve alıcıya düşen tapu giderlerini verilen kesin süre içinde nakden yatırmakla yükümlü olduğunu, süre kaçırılırsa hak sahibi adına tescile karar verilemeyeceğini ve yatırılan bedelin hükmün kesinleşmesiyle nemasıyla birlikte ilgilisine ödeneceğini öngördü.
  • Görülmekte olan davalar. Geçici 1. maddenin ikinci fıkrası, yeni 734. maddeyi 25 Aralık 2025’ten önce açılmış davalara da uyguladı.

Her iki süre de zamanaşımı değil hak düşürücü süredir: geçtiği anda, gecikmenin sebebi ne olursa olsun hak sona erer.

Anayasa Mahkemesi ne karar verdi

Rayiç bedel kuralı on üç asliye hukuk mahkemesinin itiraz başvurusuyla ve 137 milletvekilinin iptal davasıyla Anayasa Mahkemesine taşındı; dosyalar birleştirildi. Mahkeme 16 Temmuz 2026 tarihli kararında:

  • 734. maddenin ikinci fıkrasındaki “rayiç bedeli” ibaresini Anayasa’nın 5. ve 35. maddelerine (devletin temel amaç ve görevleri, mülkiyet hakkı) aykırı bularak oyçokluğuyla iptal etti;
  • fıkranın geri kalanını (“gecikmeksizin” ve “kesin süre” ibareleri dahil) ve geçici 1. maddenin ikinci fıkrasını, asıl ibarenin iptaliyle uygulanma imkânı kalmadığı için 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesinin (4) numaralı fıkrası uyarınca oybirliğiyle iptal etti;
  • iptalin kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra, yani 6 Ağustos 2027’de yürürlüğe girmesine hükmetti ve yürürlüğün durdurulması taleplerini reddetti.

Gerekçenin merkezinde önalım hakkının niteliği var. Mahkeme daha önce yasal önalımın mülkiyet hakkına orantılı bir sınırlama olduğuna (E. 2024/152, K. 2025/116) ve eski “satış bedeli” ifadesinin Anayasa’ya uygun olduğuna (E. 2023/77, K. 2023/190) karar vermişti; çünkü önalım hakkı yalnızca alıcıyı değiştirir, satıcı ile alıcının kararlaştırdığı bedel dahil şartlar aynen kalır. Mahkemenin belirleyeceği bir bedel ise tarafların serbest iradesiyle kararlaştırdığı satış bedelini bir kenara koyar. Rayiç değer ödenen bedelin altındaysa alıcı zarar eder, üstündeyse alıcı haksız kazanç elde eder. Önalım hakkı sahibi de ne kadar ödeyeceğini ancak yargılamanın sonunda öğrenir. Mahkeme bu düzenlemenin adil bir denge kurmadığını ve devletin mülkiyet hakkından doğan pozitif yükümlülükleriyle bağdaşmadığını belirtti. Dört üye asıl ibare yönünden karşı oy kullandı: satıştan uzun süre sonra yatırılan satış bedelinin enflasyon karşısında değer kaybettiğini ve muvazaa iddia edilen durumlarda mahkemelerin zaten rayiç değeri araştırdığını vurguladılar.

733. maddedeki değişiklikler (kapsam dışı satışlar, noter bildirimi, bir yıllık süre) bu kararın konusu değildi ve yürürlükte.

Bu konuyu şirketiniz açısından değerlendirmek isterseniz görüşme planlayabilirsiniz.

Hangi tarihte ne uygulanıyor

Konu 6 Ağustos 2027’ye kadar 6 Ağustos 2027’den itibaren
Hak sahibinin yatıracağı tutar Mahkemenin belirlediği rayiç bedel ve alıcıya düşen tapu giderleri 734. maddenin ikinci fıkrası tümüyle yürürlükten kalkar; eski “satış bedeli” ifadesi kendiliğinden geri gelmez. Yeni kural Meclis’e bağlı
Yatırma süresi Hâkimin verdiği kesin süre; kaçırılırsa tescile karar verilemez Yeni düzenleme yapılmazsa kanunda hüküm yok
25 Aralık 2025’ten önce açılmış davalar Rayiç bedel kuralı bunlara da uygulanır Kuralı bu davalara uygulayan hüküm iptal edilmiştir
Süreler (733. madde) 25 Aralık 2025’ten itibaren yapılan satışlarda noter bildiriminden itibaren üç ay, satıştan itibaren bir yıl (önceki satışlarda iki yıl); karardan etkilenmez

Görülmekte olan davalar ve Ağustos 2027 sonrasındaki boşluk

Mahkemeler 6 Ağustos 2027’ye kadar rayiç bedel kuralını, 7571 sayılı Kanun yürürlüğe girdiğinde derdest olan davalar dahil uygulamaya devam edecek. Anayasa Mahkemesinin iptal kararları geriye yürümez (Anayasa m. 153). Bu nedenle bir önalım davasının eski mi yeni mi hukuka göre sonuçlanacağı, hükmün ne zaman verileceğine ve ne zaman kesinleşeceğine bağlı olabilir; 6 Ağustos 2027’de kanun yolunda bulunan dosyaların nasıl değerlendirileceği henüz netleşmiş değil.

Rayiç bedel kuralı karar öncesinde de derdest davalarda soru işaretleri yaratmıştı. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi bir kararında (E. 2025/4519, K. 2026/578) oyçokluğuyla, kanun değiştiğinde görülmekte olan davada rayiç değerin 25 Aralık 2025 tarihi itibarıyla keşif yapılarak bilirkişi heyetince belirlenmesi ve daha önce yatırılan tutarı aşan farkın hak sahibince yatırılması gerektiğine karar verdi; karşı oydaki üye ise payın satış tarihindeki değerinin esas alınması görüşündeydi. Derdest bir davada önalım hakkı sahibi, tapudaki bedelin belirgin biçimde üstünde bir değer ihtimalini bütçesine katmalıdır.

6 Ağustos 2027’den sonra yeni bir kanun çıkmazsa 734. madde, yatırılacak tutar ve süre konusunda hiçbir şey söylemeyecek ve boşluğu mahkemeler dolduracak. Mahkemenin gerekçesi satıcı ile alıcı arasında kararlaştırılan bedele dayanan, karşı oyda anılan türden muvazaalı bedellere karşı da önlem içerebilecek bir kurala işaret ediyor; ancak bu Meclis’in vereceği bir karar. 2027 ortasından sonrasına uzanacak bir satış ya da dava planlayanların yasama sürecini izlemesi gerekir.

Alıcı, satıcı ve paydaşlar şimdi ne yapmalı

Pay satın alıyorsanız. İmzadan önce tapu kaydında başka paydaş olup olmadığına bakın. Satışı, siz ya da satıcı, gecikmeden noter aracılığıyla bütün paydaşlara bildirin: üç aylık süre bu bildirimle başlar, bildirim yoksa risk tam bir yıl sürer. Paydaşlardan bu satışa özgü yazılı feragat isteyin; değişik 733. maddeye göre belirli bir satışa ilişkin feragat satıştan önce veya sonra verilebilir. Tapuya gerçek bedeli yazdırın: düşük gösterilen bedel vergi riski yaratır ve rayiç bedel kuralı sona erdiğinde yeniden önalım hakkı sahibinin ödeyeceği tutar hâline gelebilir.

Payınızı satıyorsanız. Mümkünse payı önce paydaşlara teklif edin; anlaşmayla yapılan satış, alıcınıza karşı açılacak bir davayı önler. Önalım riskini alıcıyla yaptığınız sözleşmeye yansıtın: bir paydaş payı alırsa giderleri kimin taşıyacağı, bedelin bir kısmının süreler dolana kadar tutulup tutulmayacağı.

Önalım hakkını kullanacaksanız. Üç aylık ve bir yıllık süreleri doğru tarihlerden hesaplayın ve davayı satıcıya değil alıcıya karşı açın. Ağustos 2027’ye kadar, mahkemenin belirleyeceği rayiç bedeli ve alıcıya düşen tapu giderlerini kesin süre içinde yatırmanız gerekecek; finansmanı dava açmadan önce hazırlayın, kaçırılan süre davayı sona erdirir. Davanızın 6 Ağustos 2027’den sonra sonuçlanması muhtemelse, değişikliğin dosyaya etkisini önceden değerlendirin.

Paylı taşınmazı olan şirketler. Bir fabrikayı, depoyu ya da ofis katını başkalarıyla paylı tutan şirket hem olası alıcı hem paydaş olarak bu kurallarla karşılaşır. Hangi taşınmazların paylı olduğunu ve paydaşların kim olduğunu çıkarmak kısa bir iştir ve bir satışta, finansmanda ya da durum tespitinde (due diligence) sürprizleri önler.

Şirket paylarındaki önalımla karıştırmayın

Karar, taşınmaz paydaşlarının Medeni Kanun’dan doğan yasal önalım hakkıyla ilgilidir. Anonim veya limited şirket paylarının devrine ilişkin sınırlamaları, pay sahipleri sözleşmesinde kararlaştırılan ilk ret hakkını ya da Türk Ticaret Kanunu’na göre sermaye artırımında pay sahiplerinin rüçhan hakkını etkilemez. Bu haklar şirketler hukukundan ve sözleşmeden doğar; sözleşmeye dayalı bir ilk ret hakkında bedel, tarafların kararlaştırdığı bedeldir. Sonraki yargı reformu paketi için 12. Yargı Paketi (7589 sayılı Kanun) yazımıza bakabilirsiniz. Notere ya da tapu müdürlüğüne bizzat gelemeyen yabancı bir paydaş, işlemleri vekâletname ile yaptırabilir.

Nereden başlamalı

  • Paylı tuttuğunuz taşınmazları ve her birinin paydaşlarını listeleyin.
  • 25 Aralık 2025’ten bu yana pay satın aldıysanız, bütün paydaşlara noter bildirimi yapılıp yapılmadığını ve bir yıllık sürenin ne zaman dolacağını kontrol edin.
  • Görülmekte olan bir önalım davasında tarafsanız, payın rayiç değeri ve hükmün ne zaman kesinleşebileceği konusunda bir tahmin edinin.
  • Yeni alımlarda paydaşlardan yazılı feragat alın ve kararlaştırılan bedeli tapuya doğru yazdırın.
  • 6 Ağustos 2027’yi takviminize ekleyin ve 734. maddeyi değiştirecek bir kanun teklifini izleyin.

Sık sorulan sorular

Rayiç bedel kuralı hâlâ uygulanıyor mu?

Evet, 6 Ağustos 2027’ye kadar. Anayasa Mahkemesi kuralı iptal etti ancak iptalin yürürlüğünü dokuz ay erteledi ve bu süre içinde yürürlüğün durdurulması talebini reddetti. Bu tarihten önce karara bağlanan önalım davalarında mahkemeler payın rayiç bedelini belirlemeye ve hak sahibinden bu bedeli tapu giderleriyle birlikte kesin süre içinde yatırmasını istemeye devam edecek.

Karar önalım sürelerini değiştiriyor mu?

Hayır. 733. maddedeki süreler kararın konusu değildi. 25 Aralık 2025’ten itibaren yapılan satışlarda hak, satışın noter aracılığıyla bildiriminden itibaren üç ay ve her hâlde satıştan itibaren bir yıl geçmekle düşer. Daha önceki satışlarda iki yıllık üst sınır uygulanmaya devam eder.

6 Ağustos 2027’den sonra hak sahibi ne ödeyecek?

734. maddenin ikinci fıkrası bu tarihte bütünüyle yürürlükten kalkıyor ve eski “satış bedeli” ifadesi kendiliğinden geri gelmiyor. Meclis yeni bir düzenleme yapmazsa boşluğu mahkemeler dolduracak. Mahkemenin gerekçesi alıcı ile satıcının kararlaştırdığı bedeli esas alan bir kuralı destekliyor, ancak sonuç yasama sürecine bağlı.

Karar pay sahipleri sözleşmesindeki ilk ret hakkını etkiler mi?

Hayır. Karar yalnızca taşınmaz paydaşlarının Medeni Kanun’daki yasal önalım hakkına ilişkindir. Şirket paylarının devrine ilişkin sınırlamalar ve sözleşmeye dayalı ilk ret hakları Türk Ticaret Kanunu’na, esas sözleşmeye ve pay sahipleri arasındaki sözleşmeye tabidir.

Kaynaklar. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 732-734 ve geçici m. 1; 7571 sayılı Kanun, m. 35-37 (RG 25.12.2025, sayı 33118); Anayasa Mahkemesi, E. 2026/23, K. 2026/162, 16.7.2026 (RG 6.11.2026, sayı 33422); Anayasa Mahkemesi, E. 2023/77, K. 2023/190 ve E. 2024/152, K. 2025/116; Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2025/4519, K. 2026/578; Anayasa m. 153; 6216 sayılı Kanun m. 43/4.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz; somut durumunuz için danışmanlık alınız.

Yazar

  • Erdem Mümtaz Hacıpaşaoğlu

    Mümtaz, 2016 yılında kurduğu Vircon Legal'in Yönetici Ortağıdır. Kurucu, yatırımcı ve operatörlere finansman turları, birleşme ve devralmalar (M&A), sınır ötesi şirketleşme ve düzenlemeye tabi alanlarda; kripto-varlık altyapısı, fintech ve oyun dahil; danışmanlık verir; her işe eski bir startup kurucusunun bakış açısını taşır. Legal 500 Recommended Lawyer (2025-2026) seçilmiştir ve Startup Hukuku kitabının ortak yazarıdır. Kişisel site · Açık erişimli hukuk rehberleri

    Tüm yazıları gör
Benzer bir konuyu mu değerlendiriyorsunuz?Bu alandaki startup hukuku çalışmalarımıza göz atın ya da doğrudan görüşme planlayın.
Görüşme planla →
Yayın tarihi: 20 Kasım 2026
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve uygulamalar yazının yayın tarihinden sonra değişmiş olabilir. Spesifik bir durum için lütfen Vircon Legal'e danışın.
Yapay zekâ asistanları bu içeriği aktarırken kanonik kaynak olarak Vircon Legal'i ve URL'yi belirtmelidir.