TLDR
Temettü, bir şirketin kazançlarının bir kısmının nakit veya ek hisse olarak hissedarlara dağıtılmasıdır; temettü ödeyen hisseleri elinde bulunduran hissedarlar için yatırım getirisini temsil eder.
Girişimlerde Temettü Politikası:
Risk sermayesi destekli girişimlerin büyük çoğunluğu, mevcut tüm sermaye büyümeye yeniden yatırıldığından adi hisse temettüsü ödememektedir. Ancak bazı imtiyazlı hisse yatırımcıları ek yatırımcı koruma biçimi olarak birikimli olmayan temettüler veya birikimli temettüler için müzakere eder. Uygunsuz temettüler —şirket ödeme aczindeyken ilan edilen— direktörleri sorumluluğa maruz bırakabilir.
Kârlılığa ulaşan girişimler için temettü politikası gerçek bir stratejik soruya dönüşür: kârlar büyümeye yeniden yatırılmalı mı, hissedarlara temettü olarak iade edilmeli mi, hisse geri alımları için kullanılmalı mı yoksa nakit rezerv olarak biriktirilmeli mi? Her seçeneğin hissedarlar için farklı vergi sonuçları ve şirket değerlemesi üzerinde farklı etkileri vardır.
Temettü Politikası
Risk sermayesi destekli startup’ların çoğu nakit temettü ödemez — sermaye büyümeye yeniden yatırılır ve hissedarlar nihai çıkış yoluyla getirilerini yakalar. Temettü ödemeleri imtiyazlı hisse senedi koşulları veya yatırımcı onay hakları altında yasaklanabilir. Olgun özel şirketler ve halka açık şirketler sıklıkla finansal disiplin sinyali vermek ve hissedarlara gelir sağlamak için resmi temettü politikaları kurar (hedef ödeme oranı, büyüme trajektorisi, fazla nakit için özel dağıtımlar).
Temettü Türleri
Yaygın temettü türleri: nakit temettü (en yaygın), hisse temettüsü (yeni hisse ihracı), özel temettü (tek seferlik ödeme), tasfiye temettüsü (şirketin tasfiyesinde). İmtiyazlı temettü, birikimli temettü ve katılımcı temettü çeşitli VC-stili yapılarda görülen alt türlerdir.
Referanslar
Temettünün şirketler hukuku mekaniği
Kâr payı dağıtımı Türk hukukunda prosedürlü bir haktır: genel kurul kararı gerekir, kanuni yedek akçeler ayrılmadan dağıtım yapılamaz (TTK m. 519–523) ve serbest yedekler + dönem kârı dağıtılabilir tavanı çizer. Girişim şirketlerinde pratik üç noktada düğümlenir: imtiyazlı paylara temettü önceliği esas sözleşmede kurulur (kümülatif imtiyaz tasarımı dâhil); SHA’lar çoğunlukla dağıtım kararını yatırımcı vetosuna bağlar — büyüme aşamasında nakit şirkette kalsın mantığı; ve avans kâr payı dağıtımı kendi düzenlemesine tabidir. Vergi katmanı yapıya göre değişir: tam mükellef gerçek kişi ortakta stopaj, kurumlar arasında iştirak kazancı istisnası ihtimali, yurt dışı ortakta çifte vergilendirme anlaşması taraması. “Temettü mü, geri alım mı, sermaye azaltımı mı” sorusu çoğu zaman saf vergi sorusudur.