Büyük dil modeli nedir?
Büyük dil modeli (LLM); bir sonraki token’ı tahmin etmek üzere devasa metin derlemleriyle eğitilmiş sinir ağıdır — bugün neredeyse her zaman transformer. Yeterli ölçekte bu tek hedef; alanlar arası yazma, özetleme, çeviri, kodlama ve akıl yürütme yeteneği doğurur. LLM’ler genel amaçlı yapay zeka modellerinin baskın ailesi; chatbotların, copilotların ve yapay zeka ajanlarının zeminidir.
Tahminden ürüne
Bir şirketin LLM’e dokunma biçimi hukuki konumunu belirler: modeli API üzerinden çağırmak, kendi verisiyle ince ayar yapmak ve sıfırdan model eğitmek, sorumluluk merdiveninin çok farklı basamaklarındadır. Türk ürünlerinin çoğu ilk basamakta durur; yine de aşağıdaki analiz her basamakta geçerlidir, çünkü girdi, çıktı ve model katmanı soruları her düzeyde doğar.
Bir LLM’in hukuki profili
- Girdiler: eğitim derlemleri telif soruları doğurur — AB’de TDM opt-out rejimi — ve derlemde kişisel veri bulunduğu ölçüde kişisel veri soruları eklenir;
- Çıktılar: halüsinasyon doğruluk iddialarını riskli kılar; yapay zeka üretimi içerik Ağustos 2026’dan itibaren m. 50 işaretleme yükümlülüklerini tetikler; çıktının mülkiyeti telif analizinden geçer (Türkiye’de FSEK);
- Model katmanı: AB pazarına LLM süren sağlayıcılar m. 53 GPAI görevlerini taşır — teknik dokümantasyon, telif politikası ve kamuya açık eğitim içeriği özeti.
Türkiye bağlamı
Türkiye’de TDM istisnası yok: FSEK (5846) metin ve veri madenciliğine özgü bir istisna içermez; kazınmış Türkçe içerikle eğitim, AB tarzı bir istisnaya yaslanamaz. KVKK (6698) derlemdeki ve prompt’lardaki kişisel veriye aynı şekilde uygulanır; yürürlükte yapay zekaya özgü bir kanun da yok. Temel modeller üzerine kuran Türk startupları çoğunlukla m. 53’ün alt tarafında kalır; ama m. 50 işaretlemesi ve KVKK görevleri, ürün AB’de nereye giderse oraya eşlik eder; ürünün Türkiye’de geliştirilmiş olması bu yükümlülükleri değiştirmez.
Yapın: model seçimini hukuki bir karar olarak ele alın — üzerine kurmadan önce sağlayıcının eğitim verisi ve sınırlar hakkında ne açıkladığını kayda geçirin. Yapmayın: müşteriye dönük metinlerde olgusal doğruluk vaat etmeyin; halüsinasyon teknolojinin belgelenmiş bir özelliğidir ve sözleşmeleriniz modelin neyi taahhüt edip etmediğini söylemelidir.
İlgili rehberler: Türk Hukukunda Yapay Zeka İçin Web Scraping, Eğitim Verisi ve KVKK.
Bu konuda mı çalışıyorsunuz? Vircon Legal Yapay Zekâ ve Algoritma Hukuku ve Yapay Zekâ Uyum Merkezi alanlarında danışmanlık veriyor. Bize ulaşın →
Bu konu masanızdaysa
Kurucu Akademisi'nde şablonlar ve kontrol listeleri ücretsiz; spesifik bir durum için 30 dakikalık ön görüşme planlayabilirsiniz.
Kurucu AkademisiGörüşme planlayın