Flip-up sizin için stratejik olarak anlamlı mı? Hedef yatırımcı, müşteri pazarı, yatırım aracı tercihi ve exit hedefi net olmalı.
Hedeflediğiniz VC fonlarının (Andreessen Horowitz, Sequoia, Coatue, NEA gibi ABD merkezli ya da Index, Accel gibi AB merkezli) önemli bir kısmının Türkiye'de yerleşik bir şirkete doğrudan yatırım yerine ABD'de veya tanıdıkları başka bir yerde kurulu holding üzerinden yatırım yapmayı tercih ediyor ya da LPA'ları buna yönlendiriyor. Hedef listenizin %50'den fazlası bu gruptaysa flip-up genellikle beklenir.
Önümüzdeki 24 ay içinde müşterilerinizin %30'undan fazlası ABD veya AB'de mi olacak? B2B SaaS müşterileri genellikle tedarikçinin bir ABD şirketi olmasını ister (sözleşme hukuku, uyuşmazlık çözümü, ödeme altyapısı). Türkiye pazarına odaklanan bir model için flip-up çoğu zaman gereksizdir.
Erken aşama fon toplama planınızda SAFE veya post-money Convertible Note kullanmak, çalışanlara da gerçek hisse opsiyonu (phantom değil, NSO/ISO) vermek var mı? Bu yapılar Delaware C-Corp'ta standarttır; Türk Ltd. Şti. veya AŞ'de ise ancak yerel çözümlerle (dönüştürülebilir borç, şarta bağlı sermaye artırımı, sözleşmesel opsiyon planı) kurulabilir ve daha karmaşıktır.
İdeal exit senaryonuz Nasdaq/NYSE'de halka arz mı, yoksa ABD merkezli stratejik bir alıcıya (Salesforce, Google, MongoDB vb.) satış mı? Delaware C-Corp ikisine de en yaygın yoldur, ancak hukuki bir zorunluluk değildir: Türk anonim şirketleri Nasdaq'ta halka arz edilmiş ve ABD'li alıcılara satılmıştır. Hedefiniz Borsa İstanbul veya yurt içinde satışsa flip-up gerekmeyebilir.
BÖLÜM 2 · 4 MADDE
Operasyonel Hazırlık
Stratejik karar verildiyse şirket buna ne kadar hazır? Bu 4 madde, flip-up'ın sorunsuz yapılıp yapılamayacağını belirler.
Türk şirketindeki tüm paylar usulüne uygun kayıtlı, oranlar net; devam eden bir uyuşmazlık veya alacak iddiası yok. Eski kurucularla ibraname imzalanmış. Cap table'da tutarsızlık yok.
Kod, marka, içerik, alan adı: hepsi şirket adına. Kurucuların kişisel GitHub hesaplarında, eski ortaklarda veya serbest çalışan geliştiricilerde şirkete ait IP kalmamış. Mevcut tüm çalışanlar ve dış yüklenicilerle IP devri ve gizlilik sözleşmeleri imzalanmış.
Son 3 yılın mali tabloları hazır ve denetime elverişli; vergi borcu ve devam eden vergi incelemesi yok, transfer fiyatlandırmasındaki belirsizlikler giderilmiş. Önceki dönemlerde beyan edilmemiş gelir veya tahsil edilmemiş KDV varsa düzeltilmiş.
Flip-up sonrası cap table (kurucu payları, ESOP havuzu büyüklüğü, mevcut yatırımcıların pozisyonları) modellenmiş. Türkiye tarafında vergi ve transfer fiyatlandırması danışmanı, ABD tarafında şirketler hukuku avukatı (Delaware, 83(b), kuruluş, EIN, banka hesabı açılışı) seçilmiş.
BÖLÜM 3 · 4 MADDE
Maliyet ve Vergi Analizi
Flip-up'ın somut maliyeti ne olacak, vergi yapısı nasıl kurulacak? Bu 4 madde gerçek rakamları ortaya koyar.
Türk paylarının C-Corp paylarıyla değiştirilmesi vergiye tabi bir elden çıkarmadır: kazanç, alınan payların piyasa değerinden her pay sahibinin (endekslenmiş) iktisap bedeli düşülerek bulunur. Gerçek kişilerin iki yıldan fazla elde tuttuğu AŞ payları istisnadır; Ltd. Şti. payları vergiye tabidir. Delaware şirketi Türkiye'de tam mükellef olmadığından KVK m.19'daki hisse değişimi istisnası uygulanmaz. Henüz gelir elde etmeyen şirketlerde maliyet genellikle düşüktür. Ancak gelir elde eden ve değeri artmış şirketlerde kazanç milyonlarca TL'ye ulaşabilir. Vergi danışmanıyla net rakam çıkarıldı mı?
C-Corp için federal kurumlar vergisi %21'dir. Delaware franchise tax yıllık en az $175 (yetkili pay yöntemi) ya da $400 (varsayılan nominal sermaye yöntemi), en fazla $200.000'dır (Large Corporate Filer statüsünde $250.000); buna $50'lık yıllık rapor harcı eklenir. Gelire göre değil, pay sayısına ve varlıklara göre hesaplanır. Operasyonel adres başka bir eyaletteyse (örneğin California, New York) ayrıca eyalet gelir vergisi doğar. Bu yıllık yük modellendi mi?
C-Corp, Türk iştirakine maliyet artı yöntemiyle (maliyet + %5-15 kâr marjı) hizmet bedeli öder. IRS ve Türk vergi idaresinin denetimleri için bu yapının grup içi hizmet sözleşmesi ve transfer fiyatlandırması raporuyla belgelenmesi şarttır.
IP'nin C-Corp'a taşınması tek başına Ar-Ge merkezi veya teknopark statüsünü sona erdirmez; bu statüler Türkiye'deki Ar-Ge faaliyetine ve personeline bağlıdır. Ancak destek sözleşmelerini, yabancı gruba katılınca KOSGEB KOBİ statüsünü ve KVK m.5/B kapsamındaki fikri mülkiyet kazancı istisnasını ayrıca kontrol edin. IP Türkiye'de tutulup C-Corp'a lisanslanırsa lisans sözleşmesi ve emsale uygun royalty gerekir. Hangi yapı seçildi?
BÖLÜM 4 · 3 MADDE
Zamanlama
Karar doğru, hazırlık tamam, maliyet makul. Peki zamanı şimdi mi? Bu 3 madde "ne zaman" sorusunu yanıtlar.
Her pay sahibi kendi paylarını devretmek için imza atmalıdır. Limited şirkette devir noterde imzaları onaylanmış sözleşme ve genel kurul onayı gerektirir (TTK m.595); anonim şirkette ise şirket onayı yalnızca esas sözleşme devri sınırlıyorsa gerekir (TTK m.492). SAFE veya convertible note sahipleri pay sahibi değildir; onayları sözleşmelerine göre belirlenir. Onay süreci 2-4 hafta sürebilir; bu süreci flip-up'tan önce başlatın. Onay vermeyen yatırımcı varsa çıkışı veya paylarının satın alınması müzakere edilmelidir.
Vergi maliyetini düşürmek için flip-up'ı pre-seed/seed aşamasında (gelir $0-200K aralığındayken) yapmak idealdir. Kazanç vergisi, her pay sahibinin iktisap bedeline ve elde tutma süresine bağlı olarak değerlemeyle birlikte büyür (bkz. madde 09); flip-up'ı fiyatlı bir turdan önce yapmak genellikle en ucuz yoldur.
Flip-up'ın asıl amacı genellikle bir sonraki turda ABD veya AB'deki VC fonlarından yatırım almaktır. Yatırım turu 18 ay veya daha sonrası için planlanıyorsa, erken flip-up'ın işletme maliyetini (ABD uyumu, iki şirket) değerleme arttıkça büyüyecek vergiye tabi kazançla karşılaştırın.
Karar Matrisi: Sonuçlar Ne Anlama Geliyor?
İşaretlediğiniz maddelerin bölümlere dağılımı, flip-up kararınıza yön verir:
Bölüm 1'den 3+/4 işaretli ise: Flip-up sizin için stratejik olarak anlamlı. Hedef yatırımcı, müşteri pazarı ve exit yolu birbiriyle uyumlu.
Bölüm 2'den 4/4 işaretli ise: Şirket flip-up'a operasyonel olarak hazır. Eksik varsa önce onu giderin.
Bölüm 3'ten 3+/4 işaretli ise: Maliyet ve vergi yapısı kabul edilebilir. Bütçeniz bu yükü kaldırıyor.
Bölüm 4'ten 2+/3 işaretli ise: Zamanlama doğru. Şimdi başlayabilirsiniz.
Dört bölüm de eşik üstündeyse: Flip-up için yeşil ışık. 4-8 haftalık süreci başlatabilirsiniz.
Bölüm 1 zayıfsa (1-2 işaret): Flip-up'ı erteleyin; şimdilik Türk şirketi yapısı yeterli olabilir.
Bölüm 2 eksikse: Önce eksikleri giderin (cap table, IP, mali tablolar), sonra flip-up'a geçin.
Bölüm 3 ağırsa: Alternatif ülkeleri (Cayman, Estonya, BAE) değerlendirin veya flip-up'ı öne çekin.
Yasal uyarı. Bu doküman bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Şirketinize özgü flip-up değerlendirmesi için Vircon Legal ile iletişime geçebilirsiniz: [email protected]
Detaylı versiyon
"Türk Startup'ı için ABD Flip-Up: Adım Adım Rehber" makalemizi okumadıysanız buradan başlayın.