Meta’nın WhatsApp İşletme Koşulları’nda yaptığı değişiklik nedeniyle, Türkiye’de daha önce kullanıcılara doğrudan WhatsApp içinden yanıt veren genel amaçlı yapay zekâ asistanları 15 Ocak 2026’dan bu yana WhatsApp İşletme Çözümü’nün dışında kaldı; Meta’nın kendi asistanı Meta AI ise uygulamada kalmaya devam etti. Rekabet Kurulu 14 Mayıs 2026’da Meta hakkında hâkim durumun kötüye kullanılması iddiasıyla soruşturma açtı ve aynı toplantıda geçici tedbire hükmetti: Meta, üçüncü taraf yapay zekâ sohbet robotlarının WhatsApp üzerinden hizmet sunmasını fiilen veya ekonomik olarak zorlaştırmayacak koşulları sağlamak zorunda. Bu yazıda Kurulun neye ve hangi hukuki dayanakla karar verdiğini, dosyanın AB, İtalya ve Brezilya’daki paralel süreçlerle bağlantısını ve WhatsApp üzerine ürün geliştiren girişimlerle WhatsApp Business API kullanan işletmelerin neleri kayıt altına alıp neleri izlemesi gerektiğini ele alıyoruz.
Kurul ne karar verdi, süreç nasıl işledi?
Dosya, Meta Platforms, Inc., Meta Platforms Ireland Limited, WhatsApp LLC ve Meta Platforms İstanbul Bilişim Hizmetleri Ltd. Şti.’nden oluşan ekonomik bütünlük hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 40. maddesi uyarınca resen açılan önaraştırmayla başladı. 31 Mart 2026’da Meta’nın Türkiye’deki iştirakinde yerinde inceleme yapıldı; Meta’nın yanı sıra çok sayıda yapay zekâ sağlayıcısı, mesajlaşma hizmeti ve uygulama mağazası işletmecisinden bilgi ve belge istendi.
| Tarih | Aşama | Dayanak |
|---|---|---|
| 15 Ekim 2025 | Meta, WhatsApp İşletme Koşulları’na “AI Providers” bölümünü ekliyor (henüz WhatsApp’ta olmayan sağlayıcılar için derhal yürürlükte) | Kurul kararı |
| 15 Ocak 2026 | Kısıtlama, WhatsApp’ta hâlihazırda bulunan sağlayıcılar için yürürlüğe giriyor | Kurul kararı |
| 12 Şubat 2026 | Önaraştırma açılıyor | 26-05/154-M sayılı karar |
| 14 Mayıs 2026 | Soruşturma açılıyor; geçici tedbire oybirliğiyle karar veriliyor | 26-18/536-M ve 26-18/536-193 sayılı kararlar |
| 5 Haziran 2026 | Kurum kararları duyuruyor | Kurum duyurusu |
| Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren bir ay | Meta’nın tedbire uyum süresi | 26-18/536-193 sayılı kararın sonuç kısmı |
4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin dördüncü fıkrasına dayanan 26-18/536-193 sayılı kararın sonuç kısmına göre Meta, üçüncü taraf genel amaçlı üretken yapay zekâ sohbet robotlarının ve asistanlarının WhatsApp üzerinden yapay zekâ hizmetlerini birincil hizmet olarak sunabilmelerini sağlayan koşulları, bu hizmetlerin sunulmasını fiili ve ekonomik olarak zorlaştırmayacak şekilde tesis etmekle yükümlüdür. Bu yükümlülükler gerekçeli kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde yerine getirilmezse Kanun’un 17. maddesi uyarınca idari para cezası uygulanacaktır. Kararda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolunun açık olduğu belirtilmektedir.
Kasım 2026 itibarıyla Meta’nın tedbire uyup uymadığına, 17. madde kapsamında ceza verilip verilmediğine veya Meta’nın Türkiye’de dava açıp açmadığına ilişkin kamuya açık bir Kurum açıklamasına rastlamadık. Soruşturma devam etmektedir.
Dosyanın konusu: WhatsApp koşullarındaki “birincil işlev” yasağı
Kurul kararı, uyuşmazlığın merkezindeki sözleşme hükmünü aynen aktarmaktadır. “Yapay Zekâ Sağlayıcıları” geniş tanımlanmıştır: büyük dil modelleri, üretken yapay zekâ platformları, genel amaçlı yapay zekâ asistanları ve “Meta’nın kendi takdirine göre” benzer sayılan teknolojileri geliştiren veya sunanlar bu kapsamdadır. Bu sağlayıcıların, yapay zekânın sunulan hizmetin “temel (yan veya ikincil olmayan) işlevi” olduğu durumlarda WhatsApp İşletme Çözümü’ne erişmesi ve onu kullanması yasaklanmıştır.
Hükmün lafzı ve Kurulun yorumu birlikte değerlendirildiğinde bazı kullanımlar yasağın dışında kalmaktadır:
- kendi müşteri desteği için üçüncü taraf bir modele dayalı yapay zekâ asistanı kullanan işletme yasağa takılmaz (kararda verilen örnek bir seyahat şirketidir);
- yapay zekâ sağlayıcıları pazarlama, bilgilendirme ve kimlik doğrulama şablon mesajları göndermeye devam edebilir; tanıtım mesajları ve tek kullanımlık şifreler bu kapsamdadır;
- işletme bir yapay zekâ sağlayıcısını üçüncü taraf hizmet sağlayıcısı olarak görevlendirebilir; ancak WhatsApp İşletme Çözümü verilerinin yapay zekâ modellerini oluşturmak, eğitmek veya geliştirmek için kullanılmasına izin veremez. Tek istisna, yalnızca işletmenin münhasır kullanımına ayrılmış bir modelde ince ayar (fine-tuning) yapılmasıdır.
Kurulun ön değerlendirmesine göre Meta, WhatsApp hizmetiyle tüketici iletişim hizmetleri pazarında hâkim durumdadır; WhatsApp yapay zekâ asistanları için kritik, üçüncü taraf platform entegrasyonuna dayanan sağlayıcılar için ise neredeyse vazgeçilmez bir dağıtım kanalıdır. Rakipler dışlandığında Meta AI, WhatsApp içindeki tek genel amaçlı asistan olarak kalacak ve biriktirdiği veri ile kişiselleştirme kapasitesi, nihai karardan önce kullanıcıların Meta AI’ya kilitlenmesine yol açabilecektir. Bazı sağlayıcılar lansman planlarından vazgeçtiklerini Kurula bildirmiştir.
Hukuki çerçeve: 4054 sayılı Kanun’un 6, 9, 16 ve 17. maddeleri
- 6. madde hâkim durumun kötüye kullanılmasını yasaklar. Sayılan örnekler arasında başka bir teşebbüsün piyasaya girmesinin doğrudan veya dolaylı olarak engellenmesi ya da rakiplerin faaliyetlerinin zorlaştırılması (ikinci fıkra (a) bendi) ve bir piyasadaki hâkimiyetin sağladığı avantajlarla başka bir piyasadaki rekabet koşullarının bozulması (ikinci fıkra (d) bendi) bulunmaktadır.
- 9. maddenin dördüncü fıkrası, nihai karara kadar ciddi ve telafi olunamayacak zararların ortaya çıkma ihtimali bulunan durumlarda, ihlalden önceki durumu koruyucu nitelikte ve nihai kararın kapsamını aşmayacak şekilde geçici tedbir alınmasına imkân verir. Kurul, ispatlanmış bir ihlal değil, kuvvetli bir ihlal şüphesi aramaktadır.
- 17. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi, geçici tedbir kararıyla getirilen yükümlülüklere uyulmaması hâlinde her gün için yıllık gayri safi gelirin on binde beşi oranında idari para cezası öngörür. İkinci fıkraya göre bu ceza, uyum için belirlenen sürenin dolmasından itibaren verilebilir.
- 16. maddenin üçüncü fıkrası, nihai kararda 6. maddenin ihlali tespit edilirse yıllık gayri safi gelirin yüzde onuna kadar idari para cezası verilmesini öngörür.
İhlal nihai olarak tespit edilirse, rakipler dâhil zarar görenler 57 ve 58. maddeler uyarınca tazminat talep edebilir. Kurul bu genel kuralları dijital pazarlardaki davranışlara da uyguluyor; algoritmik fiyatlama ve rekabet hukuku yazımız bunun bir örneğini ele alıyor. Büyük dijital platformlara DMA benzeri kurallar getirmeyi amaçlayan 4054 sayılı Kanun değişiklik taslağı birkaç yıldır gündemde; Rekabet Kurumu da Nisan 2026’da Türkiye’deki dijital pazarlara uygun rekabet kuralları ve müdahale araçları üzerine yeni bir çalışma başlattığını duyurdu. Kasım 2026 itibarıyla böyle bir değişikliğin yasalaştığını teyit edemedik; Meta dosyası hâkim durumun kötüye kullanılmasına ilişkin genel hükümler çerçevesinde yürümektedir. AB’deki düzenlemeyle karşılaştırma için oyun mağazası dağıtım sözleşmeleri ve DMA yazımıza bakabilirsiniz.
AB, İtalya ve Brezilya’daki paralel dosyalar
Yabancı dosyalar, Türk kararındaki “fiili ve ekonomik olarak zorlaştırmama” vurgusunun nedenini açıklıyor: otoritelerin müdahalesinin ardından Meta bazı ülkelerde erişimi yeniden açtı, ancak yapay zekâ sağlayıcılarına mesaj başına ücret uygulamaya başladı.
| Otorite | Temel adımlar | Gelinen nokta |
|---|---|---|
| Avrupa Komisyonu (AT.41034 sayılı dosya) | 4 Aralık 2025’te soruşturma; 9 Şubat 2026’da geçici tedbire ilişkin itiraz bildirimi; 15 Nisan 2026’da ücretli erişim modeline yönelik tamamlayıcı itiraz bildirimi ve dosyanın İtalya’yı kapsayacak şekilde genişletilmesi | 9 Haziran 2026 tarihli geçici tedbir: 15 Ekim 2025 öncesi koşullarla ücretsiz erişim, beş iş günü içinde, nihai karara kadar. Meta karara itiraz edeceğini açıkladı; Ağustos 2026’da AB Genel Mahkemesinde dava açtığı basına yansıdı |
| İtalya (AGCM) | 22 Temmuz 2025’te soruşturma, 25 Kasım 2025’te kapsamın genişletilmesi; 22 Aralık 2025’te geçici tedbir | Meta, İtalyan numaraları için erişimi 30 Aralık 2025’ten itibaren yeniden açtı; 16 Mart 2026’dan itibaren mesaj başına ücret uyguladı. AGCM, Komisyon dosyası İtalya’yı da kapsayınca ulusal dosyayı kapattı (1/2003 sayılı Tüzük m. 11(6); 19 Mayıs 2026 tarihli karar, 8 Haziran 2026’da yayımlandı) |
| Brezilya (CADE) | 12 Ocak 2026’da yeni koşulların uygulanmasını durduran geçici tedbir | 11 Mart 2026’dan itibaren mesaj başına ücret; Kurul kararına göre CADE 18 Mart 2026’da tedbire aykırılık tespit ederek günlük para cezası verdi. Brezilya basınına göre São Paulo’daki federal mahkeme 29 Nisan 2026’da günlük para cezasını askıya aldı |
Türk kararındaki ifade bu sonucu önlemeye yönelik görünüyor: yasağı kaldırıp aynı dışlayıcı etkiyi doğuran bir ücret uygulamak tedbiri karşılamaz. Türkiye’de belirli bir ücretin veya teknik koşulun bu sınırı aşıp aşmadığına Kurul karar verecek; bu konuda henüz kamuya açık bir değerlendirme yok.
Girişimler ve WhatsApp Business API kullanıcıları için anlamı
Genel amaçlı bir asistan geliştiriyorsanız. Geçici tedbir, ürünü doğrudan yapay zekâ asistanının kendisi olan sağlayıcıları korumaktadır. Tedbir Meta’ya yöneltilmiş bir yükümlülüktür, belirli bir sağlayıcıya verilmiş bir izin değildir; erişimin yeniden sağlanmasına ilişkin pratik ayrıntılar (kayıt süreci, fiyatlandırma, mesaj limitleri, doğrulama) Kurulun denetimi altında Meta tarafından belirlenecektir. Kanal WhatsApp olsa da tüketiciye karşı yükümlülükleriniz değişmez; ayrıntılar için yapay zekâ chatbotları ve tüketici hukuku yazımıza bakabilirsiniz. Asistanınız kullanıcı adına rezervasyon veya ödeme gibi işlemler yapıyorsa ajan tabanlı ticaret yazımızdaki konular da gündeminize girer.
WhatsApp Business API’yi kendi müşterileriniz için kullanıyorsanız. Kurulun koşullara ilişkin yorumuna göre kendi işinizi destekleyen bir müşteri hizmetleri botu yan nitelikte yapay zekâ kullanımıdır ve yasağın hedefinde değildir. Sizin için daha önemli olan veri kısıtlamasıdır. Yapay zekâ tedarikçinizle yaptığınız sözleşmenin, konuşma verilerinin tedarikçinin genel modellerini eğitmek için kullanılmasına izin vermediğini kontrol edin; aksi hâlde WhatsApp koşullarının ihlali gündeme gelebilir, KVKK açısından da soru işaretleri doğar.
Yatırımcılar ve satın alıcılar için. Rekabet Kurumu 7 Nisan 2026’da kritik girdilere erişimi ve yapay zekânın büyük platformlara entegrasyonunu da kapsayan bir yapay zekâ sektör incelemesi başlattığını, 2 Kasım 2026’da ise Google’ın “Yapay Zekâ Önizlemeleri” ve “Yapay Zekâ Modu” hizmetleri hakkında soruşturma ve geçici tedbir kararını duyurdu. Yapay zekâ girişimlerini içeren işlemler güncel birleşme ve devralma ciro eşikleri açısından değerlendirilmeli; hukuki inceleme (due diligence) sırasında hedef şirketin tek bir platformun koşullarına ne ölçüde bağımlı olduğu mutlaka sorulmalıdır.
Nereden başlamalı
- WhatsApp’a bağlı tüm ürün özelliklerinizi listeleyin ve sınıflandırın: yapay zekâ birincil hizmet mi, yoksa kendi işinizi destekleyen yan bir işlev mi?
- Meta’nın koşullarını, politika bildirimlerini, kayıt reddi yanıtlarını, ücret tekliflerini ve teknik kısıtlamaları tarihli olarak, ekran görüntüleri ve yazışmalarla birlikte saklayın.
- Bağımlılığınızı ölçün: WhatsApp üzerinden edinilen veya hizmet verilen kullanıcı oranı, değişen lansman planları, risk altındaki gelir. Kurul, telafisi güç zarar değerlendirmesinde bu tür verilere dayandı.
- Etkilenen bir sağlayıcıysanız Kuruma bilgi sunmayı değerlendirin; meşru menfaati olan herkes 9. maddenin ikinci fıkrası uyarınca şikâyette bulunabilir.
- Yapay zekâ tedarikçisi ve WhatsApp iş ortağı (Business Solution Provider) sözleşmelerinizi veri kullanımı, model eğitimi ve fesih hükümleri açısından gözden geçirin.
- Dosyadaki aşamaları ve dava sürelerini yaklaşan yasal süreler sayfamızdan takip edin.
Sık sorulan sorular
Geçici tedbir, ChatGPT ve diğer asistanların Türkiye’de WhatsApp’a otomatik olarak döndüğü anlamına mı geliyor?
Hayır. Tedbir, Meta’ya üçüncü taraf genel amaçlı yapay zekâ asistanlarının WhatsApp üzerinden fiili veya ekonomik engelle karşılaşmadan hizmet sunabileceği koşulları, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde sağlama yükümlülüğü getiriyor. Belirli bir asistanın ne zaman döneceği, Meta’nın tedbiri nasıl uygulayacağına ve her sağlayıcının kendi tercihine bağlı. Kasım 2026 itibarıyla uyuma ilişkin kamuya açık bir Kurum açıklamasına rastlamadık.
WhatsApp’taki müşteri hizmetleri botumuz bu karardan etkileniyor mu?
Kurulun WhatsApp koşullarına ilişkin yorumuna göre, yapay zekâyı rezervasyon sorularını yanıtlamak gibi kendi müşteri etkileşimlerini desteklemek için kullanan işletmeler yapay zekâ sağlayıcılarına yönelik yasağın dışında kalıyor. Sizi doğrudan ilgilendiren kural, WhatsApp İşletme Çözümü verilerinin yalnızca size ait bir modelde ince ayar dışında yapay zekâ modellerini eğitmek için kullanılamaması. Tedarikçi sözleşmelerinizi ve veri akışlarınızı bu hükme ve KVKK’ya göre kontrol edin.
Meta tedbire uymazsa ne olur?
4054 sayılı Kanun’un 17. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, geçici tedbire uyulmaması hâlinde uyum süresinin dolmasından itibaren her gün için yıllık gayri safi gelirin on binde beşi oranında idari para cezası verilmesine imkân tanıyor. Ayrıca nihai kararda 6. maddenin ihlali tespit edilirse, 16. maddenin üçüncü fıkrası uyarınca yıllık gayri safi gelirin yüzde onuna kadar ceza verilebilir.
Meta karara itiraz edebilir mi, dava açılması tedbiri durdurur mu?
Evet, karara karşı yargı yolu açık. Kararda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava açılabileceği belirtiliyor. 4054 sayılı Kanun’un 55. maddesine göre dava açılması kararın uygulanmasını durdurmuyor; bu sonucu ancak mahkemenin vereceği bir yürütmeyi durdurma kararı doğurabilir.
Kaynaklar. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (RG 13.12.1994, Sayı 22140), m. 6, 9, 16, 17, 40, 55, 57 ve 58; Rekabet Kurulunun 14.05.2026 tarihli ve 26-18/536-193 sayılı kararı (Meta/WhatsApp geçici tedbir); Rekabet Kurumu duyurusu (5 Haziran 2026); Anadolu Ajansı (5 Haziran 2026); Avrupa Komisyonu basın duyurusu IP/26/1276 (9 Haziran 2026), AT.41034 sayılı dosya; AGCM’nin 31971 sayılı kararı (A576), 8 Haziran 2026 tarihli 23 sayılı Bülten; Rekabet Kurumunun Google yapay zekâ önizlemeleri duyurusu (2 Kasım 2026).
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz; somut durumunuz için danışmanlık alınız.
