Tahakkuk eden faiz nedir?
Tahakkuk eden faiz, raporlama tarihi itibarıyla kazanılmış (alacak üzerinden) veya borçlanılmış (borç üzerinden) ancak henüz ödenmemiş faizdir. Tahakkuk esası muhasebede ilgili olduğu dönemde — nakdin ne zaman hareket ettiğine bakmaksızın — tanınır. Tahakkuk eden faiz bilançoda alacak (varlık) veya borç (yükümlülük) olarak görünür.
Nasıl hesaplanır?
Basit faizli enstrümanlar için:
Tahakkuk Eden Faiz = Anapara × Yıllık Oran × Geçen Gün ÷ 365
%6 yıllık faizli ve 90 gündür açık olan 1M USD’lik bir dönüştürülebilir senet için raporlama tarihi itibarıyla 14.795 USD tahakkuk eden faiz vardır.
Kurucular tahakkuk eden faizle nerede karşılaşır?
- Dönüştürülebilir senetler: genelde bir sonraki fiyatlı turda anapara ile birlikte öz kaynağa dönüşen faiz tahakkuk eder. Tahakkuk eden faiz, anapara ile birlikte kurucuları sulandırır.
- Banka kredileri ve rotatif krediler: faiz günlük tahakkuk eder ama aylık veya çeyrek bazda ödenir; ay sonunda tahakkuk eden faiz olarak raporlanır.
- Tahviller: kupon ödemeleri arasında faiz tahakkuk eder; tahvil fiyatlamasında önemlidir.
- Mevduatlar ve kısa vadeli yatırımlar: faiz, varlık olarak sahibine tahakkuk eder.
Türkiye’de dikkat
Türk konvertible note ve venture debt yapılarında TL bazlı yüksek nominal faiz oranı (TCMB politika faizine endeksli veya sabit), kısa vadede önemli miktarda tahakkuk eden faiz yaratır. USD bazlı SAFE/note’larda enflasyon ve kur ayrışması bilanço kaydında dikkat gerektirir; TMS 21 Kur Değişiminin Etkileri kapsamında yeniden ölçüm zorunludur.
Tahakkuk eden faiz ile ilgili kavramlar
- Tahakkuk eden vs. ödenmiş faiz: ödenmiş nakit olarak gerçekleşmiştir; tahakkuk eden defterde tanınmıştır ama henüz ödenmemiştir.
- Basit vs. bileşik: basit faiz sadece anapara üzerinden tahakkuk eder; bileşik daha önce tahakkuk eden faizi de içerir. Dönüştürülebilir senetler tipik olarak basit faiz kullanır.
- Ödenecek faiz vs. faiz gideri: ödenecek bilanço yükümlülüğüdür; gider gelir tablosu kaydıdır.
Yapın: her dönüştürülebilir senet ve venture debt enstrümanında tahakkuk eden faizi aylık takip edin; dönüşüm sonrası sulanmayı gösteren pay defteri modellerine dahil edin.
Yapmayın: dönüşüm matematiğinde tahakkuk eden faizi ihmal etmeyin — 24 aylık %6’lık bir notada tahakkuk eden faiz dönüşen anaparaya ~%12 ekler ve sulanmayı anlamlı artırır.