Tahvil nedir?
Tahvil, şirketler veya devletler tarafından çıkarılan uzun vadeli borç aracı türüdür. Teminatsız tahvil (debenture) ise fiziksel varlıklarla değil, yalnızca ihraç edenin kredi değerliliği ve itibarıyla desteklenir.
Türleri:
– Dönüştürülebilir Tahviller: Öz sermayeye dönüştürülebilir.
– Dönüştürülemeyen Tahviller: Saf borç, vadede geri ödenir.
Tahviller ve Teminatlı Tahviller:
Teminatsız tahvil ile teminatlı tahvil arasındaki temel ayrım, belirli teminatın varlığı veya yokluğudur. Teminatlı tahvil, temerrüt durumunda tahvil sahibinin talep edebileceği belirli varlıklarla (gayrimenkul, ekipman, alacaklar) desteklenir. Teminatsız tahvil ise tamamen ihraç edenin kredi değerliliğine dayanır; bu, yatırımcılar için yapısal olarak daha riskli olmakla birlikte belirli varlıkları rehin etmek istemeyen ihraçcılar için daha az kısıtlayıcıdır.
Tahvil ve Bono Ayrımı
“Tahvil” terimi vade ve ihraççı türüne göre farklı varyantları kapsar: hazine tahvilleri (devlet tarafından ihraç edilen, en düşük risk), kurumsal tahviller (şirketler tarafından), belediye tahvilleri (yerel yönetimler), ve dövizli tahviller (eurobond’lar). SPK düzenlemesinde vadesi 365 gün veya daha uzun olan borçlanma aracı tahvil, vadesi 364 güne kadar olan borçlanma aracı ise finansman bonosu olarak tanımlanır. Türk hukukunda anonim şirketler TTK m. 504 ve devamı uyarınca tahvil ihraç edebilir; halka arz edilsin veya edilmesin ihraç, 6362 sayılı SPKn ve Borçlanma Araçları Tebliği (VII-128.8) kapsamında SPK onayına tabidir.
Dönüştürülebilir Tahviller
Dönüştürülebilir tahvil, sabit gelir özelliklerini (faiz ödemeleri, anapara geri ödeme) tahvil sahibinin tahvili önceden belirlenmiş bir oranda öz sermayeye dönüştürmesine izin veren gömülü bir dönüşüm seçeneğiyle birleştirir. Dönüştürülebilir tahviller, yatırımcıların hem aşağı yönlü koruma (borç geri ödemesi) hem de öz sermaye benzeri yukarı yönlü kazanım istediği orta aşama ve büyüme aşaması finansmanlarında popülerdir. Dönüştürülebilir tahvilleri fiyatlandırmak ve modellemek, kredi spread’lerini, öz sermaye oynaklığını ve dönüşüm koşullarını içeren gelişmiş değerleme gerektirir.
Türk Tahvil Pazarı
Türk tahvil pazarı son yıllarda derinleşmiştir; özel sektör tahvilleri (şirket tahvilleri), kira sertifikaları (sukuk) ve yapısal ürünler aktif olarak işlem görmektedir. Borsa İstanbul’un Borçlanma Araçları Piyasası ve OTC piyasalar likidite sağlar. Türk kurumsal tahvil ihraçları SPK onaylı izahname veya ihraç belgesi gerektirir; halka arz edilen tahviller Borsa İstanbul’da işlem görür. Kredi derecelendirmesi zorunlu değildir; yapılmışsa Tebliğ’deki kurallara tabidir.
Kaynak. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK).