Yükümlülük (sorumluluk) nedir?
Yükümlülük, geçmiş olaylardan kaynaklanan ve karşılanmasının kaynak çıkışı yaratması beklenen, şirketin mevcut bir borcudur. IFRS Kavramsal Çerçeve, TMS 1 ve US GAAP uyarınca yükümlülükler bilançonun varlık tarafının karşısında, vade esasına göre sınıflandırılarak yer alır.
Kısa vadeli vs. uzun vadeli
- Kısa vadeli yükümlülükler (12 ay içinde ifa edilir):
- Ticari borçlar: tedarikçilere borçlar.
- Tahakkuk eden giderler: gerçekleşen ama henüz faturalanmamış maliyetler.
- Kısa vadeli borç ve uzun vadeli borcun kısa vadeli kısmı.
- Ertelenmiş gelir: edim yükümlülükleri yerine getirilmeden alınan tahsilat (SaaS’ta yaygın).
- Vergi borcu.
- Uzun vadeli yükümlülükler (12 ayın ötesinde ifa edilir):
- Uzun vadeli borç: banka kredileri, tahviller, dönüştürülebilir senetler.
- Kiralama yükümlülükleri (TFRS 16 / IFRS 16).
- Ertelenmiş vergi yükümlülüğü.
- Garanti, yeniden yapılandırma ve dava karşılıkları.
Yükümlülük ile ilgili kavramlar
- Yükümlülük vs. gider: yükümlülük bilanço borcudur; gider gelir tablosundan akar. Bağlantılıdır: gerçekleşen ancak ödenmeyen gider, tahakkuk eden yükümlülük yaratır.
- Yükümlülük vs. öz kaynak: yükümlülükler alacaklıların talebidir; öz kaynak hissedarın artık talebidir.
- Yükümlülük vs. koşullu yükümlülük: koşullu yükümlülük olasıdır (örn. derdest dava) ve olası ile ölçülebilir hale gelmedikçe kayıt altına alınmaz, sadece dipnotta açıklanır.
Kurucular neden yükümlülük tarafını izler?
Ertelenmiş gelir dost borçtur: müşteri peşin ödedi. Aylık sabit servisli borç ise affetmez. Due diligence sürecinde detaylı çizelgeler beklenir: borç vade duvarı, kiralama taahhütleri, bilanço dışı maruziyet, koşullu yükümlülükler.
Yapın: 24+ ay için çeyreklik anapara ve faiz nakit çıkışlarını gösteren bir borç vade merdiveni tutun.
Yapmayın: karmaşık yapılarla yükümlülükleri bilanço dışına saklamayın: modern TFRS (özellikle kira için TFRS 16) bu kapıların çoğunu kapatır ve due diligence ortaya çıkarır.
Bu konuda mı çalışıyorsunuz? Vircon Legal Startup Hukuku ve Startup Hukuku Türkiye rehberi alanlarında danışmanlık veriyor. Bize ulaşın →
Bu konu masanızdaysa
Kurucu Akademisi'nde şablonlar ve kontrol listeleri ücretsiz; spesifik bir durum için 30 dakikalık ön görüşme planlayabilirsiniz.
Kurucu AkademisiGörüşme planlayın