Çerçeve hizmet sözleşmesi (master services agreement, MSA), hizmet sağlayıcı ile müşteri arasındaki genel şartları sabitleyen, her bir işin ise kapsam, teslimler, takvim ve bedeli belirleyen ayrı bir iş tanımı (statement of work, SOW) ile sipariş edildiği çerçeve sözleşmedir. Türk hukukunda “MSA” adlı bir sözleşme tipi yoktur; yapı, Borçlar Kanunu’ndaki sözleşme tipleri ile sorumluluk, genel işlem koşulları ve cezai şarta ilişkin emredici kurallara göre değerlendirilir.
Türk hukukunda MSA’nın nitelendirilmesi
Borçlar Kanunu hizmet sözleşmesini işçinin işverene bağımlı olarak iş görmesi (TBK m. 393), eser sözleşmesini yüklenicinin bir bedel karşılığında bir eser meydana getirmeyi üstlenmesi (m. 470), vekâlet sözleşmesini ise vekilin bir işi görmeyi veya işlemi yapmayı üstlenmesi (m. 502) olarak tanımlar; vekâlet hükümleri, Kanunda düzenlenmemiş iş görme sözleşmelerine de nitelikleri uygun düştüğü ölçüde uygulanır (m. 502/2). Kapsamı belli bir yazılım geliştirme işi genellikle eser sözleşmesidir; süregelen destek veya yönetilen hizmetler vekâlete benzer; SaaS aboneliği ise karma sözleşmedir. SOW’da bu yüzden sonucun mu yoksa özenli çabanın mı borçlanıldığı yazılmalıdır.
Sorumluluğun sınırlandırılması
Sorumluluk tavanı ve istisnaları sınırlar içinde geçerlidir. Borçlunun ağır kusurundan sorumlu olmayacağına ilişkin önceden yapılan anlaşma kesin olarak hükümsüzdür (TBK m. 115/1); hizmet ancak kanun veya yetkili makam izniyle yürütülebiliyorsa hafif kusurdan sorumsuzluk anlaşması da hükümsüzdür (m. 115/3). Borçlu, çalışanları ve alt yüklenicileri gibi yardımcı kişilerin verdiği zarardan sorumludur (m. 116/1); bu sorumluluk önceden kaldırılabilir, izne bağlı hizmetlerde ise kaldırılamaz (m. 116/2-3). Tavan hafif kusur için işler; ağır kusura uzanan kayıt kanuni sınıra çekilir.
Genel işlem koşulları, cezai şart ve SLA
Sağlayıcının çok sayıda müşteri için önceden hazırladığı MSA metni genel işlem koşulu içerir (TBK m. 20). Müşterinin aleyhine koşullar ancak sözleşme yapılırken açıkça bilgi verilip içeriğini öğrenme imkânı sağlanmışsa sözleşmeye girer (m. 21); açık olmayan hüküm düzenleyen aleyhine yorumlanır (m. 23); tek yanlı değişiklik yetkisi veren kayıtlar yazılmamış sayılır (m. 24); dürüstlük kuralına aykırı olarak karşı tarafın durumunu ağırlaştıran hükümler konulamaz (m. 25). Hizmet seviyesi kredileri cezai şarttır: alacaklı zarara uğramasa bile cezayı isteyebilir (m. 180/1); hâkim aşırı cezayı kendiliğinden indirir (m. 182/3), ancak tacir borçlu bu indirimi isteyemez (TTK m. 22). MSA’nın altındaki EULA da aynı denetime tabidir.
Dil, uygulanacak hukuk ve tahkim
1926 tarihli 805 sayılı Kanun, Türk tabiiyetindeki şirketlerin Türkiye içindeki işlem, sözleşme, yazışma ve defterlerini Türkçe tutmasını (m. 1), yabancı şirketlerin ise Türk kurumları ve vatandaşlarıyla ilişkilerinde Türkçe kullanmasını (m. 2) zorunlu kılar; bu hükümlere aykırı düzenlenen belgeler, düzenleyen şirket lehine dikkate alınmaz (m. 4). Türkiye’de kurulan yabancı sermayeli şirket bu bakımdan Türk şirketidir; yabancı şirketlerle yapılan sözleşmelerde m. 2’nin kapsamı konusunda yargı kararları yeknesak değildir. Pratik çözüm, hangi metnin esas alınacağını belirten iki dilli MSA’dır. Yabancılık unsuru taşıyan sözleşmede taraflar uygulanacak hukuku seçebilir (5718 sayılı MÖHUK m. 24) ve tahkim kararlaştırabilir.
Fikri mülkiyet ve kişisel veri
Yazılım, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nda ilim ve edebiyat eseri olarak korunur (FSEK m. 2/1); mali haklara ilişkin sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve hakların ayrı ayrı gösterilmesi şarttır (FSEK m. 52). “Tüm fikri haklar devredilmiştir” gibi genel bir kayıt telif hakkını devretmez. Sağlayıcı müşteri adına kişisel veri işliyorsa veri güvenliği tedbirlerinden veri sorumlusu ile veri işleyen müştereken sorumludur (6698 sayılı KVKK m. 12/2); veri işleyen verileri amaç dışında kullanamaz ve bu yükümlülük görevden ayrıldıktan sonra da sürer (m. 12/4). Olağan araç bir veri işleme ekidir. Gizlilik genellikle önceden imzalanan gizlilik sözleşmesine atıfla düzenlenir.
Sık sorulan sorular
MSA ile sağlayıcının sorumluluğu tamamen kaldırılabilir mi?
Hayır. Ağır kusurdan sorumsuzluk anlaşması hükümsüzdür (TBK m. 115/1); izne bağlı hizmetlerde hafif kusur da kaldırılamaz (m. 115/3). Hafif kusur için tavan geçerlidir.
MSA Türkçe olmak zorunda mı?
Türk şirketleri arasında 805 sayılı Kanun Türkiye içindeki sözleşmelerde Türkçeyi zorunlu kılar ve aykırı düzenlenen yabancı dildeki belge onu düzenleyen şirket lehine dikkate alınmaz (m. 4). Türkçe metnin esas alındığı iki dilli sözleşme olağan çözümdür.
Hizmet seviyesi kredileri (SLA) uygulanabilir mi?
Evet, cezai şart olarak: müşteri zararı ispat etmeden isteyebilir (TBK m. 180). Mahkeme aşırı krediyi indirebilir (m. 182/3), ancak tacir olan sağlayıcı bu indirimi talep edemez (TTK m. 22).
Kaynaklar. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 20-25, 115-116, 179-182, 393, 470, 502; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 22; 805 sayılı Kanun m. 1, 2, 4; 5718 sayılı MÖHUK m. 24; 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m. 2, 52; 6698 sayılı KVKK m. 12.